Na današnji dan, pre 40 godina, preminuo je velemajstor Borislav Bora Milić (20. 10. 1925 – 27. 05. 1986). Milić je šahu i šahovskom životu u Srbiji i SFRJ dao nemerljiv doprinos u mnogim oblastima.
Kao šahista, bio je jedan od vodećih jugoslovenskih igrača tog vremena (uz Gligorića, Matanovića, Ivkova…). Kao član reprezentacije SFRJ nastupio je na dve Šahovske olimpijade, i osvojio dve medalje.
Posle završetka bogate i uspešne šahovske karijere, bio je generalni sekretar Šahovskog saveza Jugoslavije, ali i jedan osnivača „Šahovskog informatora“, samim tim i među tvorcima svetski čuvenog sistema znakova, bez kog se ni danas ne mogu zamisliti konentari šahovskih partija.
Bio je i stalni saradnik jedne od svetski najuglednijih izdavačkih klua iz oblasti šahovske literature „New In Chess“.
Šahovski savez Srbije sa ponosom čuva uspomenu na jednog od najuspešnijih srpskih šahista i šahovskih radnika.
Evropska šahovska zajednica tuguje zbog smrti velemajstora Jána Plachetke, koji je preminuo 24. maja 2026. godine u 81. godini života. Kao jedna od najznačajnijih ličnosti slovačkog i evropskog šaha, Plachetka iza sebe ostavlja nasljeđe koje je oblikovalo generacije igrača i pomoglo da Slovačka zauzme svoje mjesto na svjetskoj šahovskoj mapi.
Rođen 18. februara 1945. godine u Trenčín, tadašnjoj Čehoslovačkoj, Plachetka je šah otkrio sa osam godina i brzo pokazao izuzetan talenat. Njegov uspon kroz evropska takmičenja obilježili su dosljednost, kreativnost i beskompromisni borbeni duh za tablom.
Godine 1978. dobio je FIDE titulu velemajstora — istorijski trenutak, jer je postao prvi slovački šahovski velemajstor. To priznanje uslijedilo je nakon niza zapaženih rezultata, uključujući diobu prvog mjesta u Polanica-Zdrój (1975), prvo mjesto u Sofiji (1979), prvo mjesto u Trnavi (1979), kao i diobu prvog mjesta u Strasbourgu (1985). Takođe je osvojio prvenstvo Slovačke 1993. godine u Topoľčianky.
Plachetka je od 1980. do 1986. bio cijenjeni član čehoslovačke reprezentacije na Šahovskim olimpijadama, predstavljajući svoju zemlju na najvišem nivou ekipnog takmičenja. Njegov repertoar otvaranja, naročito majstorstvo u Benko gambitu, proučavali su i cijenili igrači širom Evrope.
Njegova posvećenost šahu nadilazila je igračku karijeru. Godine 2009. dobio je FIDE titulu seniorskog trenera sa doživotnom licencom, posvetivši se razvoju novih generacija šahista i dajući nemjerljiv doprinos šahovskom obrazovanju i razvoju u Slovačkoj.
Čak i u poznim godinama ostao je aktivan učesnik veteranskih turnira, pokazujući doživotnu ljubav prema igri koja ga je definisala.
Ján Plachetka će ostati upamćen ne samo kao pionir i šampion, već i kao pravi džentlmen šaha — čovjek koji je dao sve igri koju je volio. Evropska šahovska unija izražava iskreno saučešće njegovoj porodici, prijateljima, slovačkoj šahovskoj zajednici i svima koji su imali čast da ga poznaju.
Neka uspomena na njega traje koliko i igra kojoj je tako vjerno služio.
Evropska šahovska unija (Preneseno sa fejsbuka)
Plachetka,Jan (2450) – Balashov,Yuri S (2530) [E15] Tirnavia Trnava, 1989
Preminuo je poznati poljski šahista IM Jan Adamski.
Jan Adamski je poljski šahista rođen 11. novembra 1943. u Varšavi, nosilac titule internacionalnog majstora od 1976. godine. Njegov najveći uspjeh bio je osvajanje prvenstva Poljske 1982. godine. Tokom karijere osvojio je i pet srebrnih i dvije bronzane medalje na prvenstvima Poljske, dok je dva puta bio prvak Poljske u ubrzanom šahu.
Adamski je više puta nastupao za reprezentaciju Poljske na šahovskim olimpijadama — igrao je na Olimpijadama u Luganu, Zigenu, Nici, Buenos Ajresu, Lucernu i Solunu između 1968. i 1984. godine.
Njegov najveći rejting bio je oko 2470 početkom 1977. godine.
Bio je poznat i kao trener, a među njegovim učenicima bila je i poznata poljska šahistkinja WGM Agnieszka Brustman. Smatra jednim od značajnijih poljskih šahista generacije sedamdesetih i osamdesetih godina.
Evo i sjećanja na IM Jana Adamskog koje je objavio GM Krasenkov:
IM Jan Adamski, nekada poznati, a danas prilično zaboravljeni poljski šahista, preminuo je.
Stariji igrači i oni koje zanima istorija šaha vjerovatno pamte njegovo ime iz kontroverzne priče o njegovoj partiji protiv Mihaila Talja 1974. godine. Za mene, prosječnog sovjetskog šahovskog majstora tog doba, koji je živio u zatvorenoj zemlji, Jan je bio jedan od prvih stranih igrača koje sam sreo za tablom, doduše u brzopoteznoj partiji.
Priča se dogodila u Tbilisiju, glavnom gradu Gruzije, u maju 1986. godine (tačno prije 40 godina!). Tamo sam služio kao niži oficir u sovjetskoj vojsci, a održavalo se takozvano Prvenstvo prijateljskih armija (armija Varšavskog pakta). Nisam bio dovoljno jak da se kvalifikujem za reprezentaciju Sovjetske armije; umjesto toga, radio sam u pres-centru i komentarisao partije za turnirski bilten.
Međutim, bio je jedan slobodan dan kada je održan brzopotezni turnir. Učestvovao sam i imao priliku da igram protiv Jana i drugih stranih igrača. Koliko se sjećam, naša partija završena je remijem.
Kasnije je u Poljskoj Janov štand sa šahovskim knjigama bio atrakcija svakog turnira. Nažalost, toga više neće biti.
Šahovski savez Beograda sa žaljenjem obaveštava šahovsku javnost da je preminuo Miodrag Rakić, šahovski zaljubljenik, istaknuti trener i funkcioner. Pored toga što je voleo da učestvuje na svim vrstama šahovskih takmičenja, neizbrisivi trag Miodrag Rakić ostavio je kao šahovski pedagog, zbog koga su mnoga deca iz njegovih Leštana zavolela šah. Iz te škole ponikli su mnogi državni prvaci u mlađim kategorijama, a svakako najznačajnije rezultate ostvarila je najstarija kćerka Marija, seniorska prvakinja države, višestruka reprezentativka i kadetska vicešampionka Evrope. Od 2014 – 2016. godine Miodrag Rakić bio je predsednik Šahovskog saveza Beograda, u više navrata bio je član Izvršnog (Upravnog) odbora Šahovskog saveza Srbije, a tokom 2010. godine i v.d. predsednika Saveza. Mnogi šahisti pamtiće druženja koja je organizovao u svom domu, koji je bio i svojevrstan šahovski hram. Miodrag Rakić biće sahranjen u sredu 13. maja u Leštanima. Okupljanje je u 11.30 časova u crkvi Sv. Georgija, a opelo će početi u 12.30 časova. Povodom smrti Miodraga Rakića, predsednik ŠS Beograda Vladimir Šakotić uputio je izraze saučešća ŠK „Leštane“, a u ime ŠSB sahrani će prisustvovati v.d. izvršnog direktora Ognjen Pejčinović.
(Preneseno sa fejsbuk stranice Šahovskog saveza Beograda)
Sa dubokom tugom smo primili vijest o smrti Mattija Uimonena, cijenjenog člana reprezentacije Finske, tokom Svjetskog ekipnog prvenstva za seniore u Drač. Imao je 67 godina.
Rođen 1959. godine, Matti je stekao nacionalnu titulu kandidata majstora (CM), iako će biti zapamćen manje po svojim rezultatima za tablom, a više po svojoj nepokolebljivoj posvećenosti i neumornom doprinosu u mnogim oblastima šaha. Dugi niz godina radio je kao softverski developer u kompaniji Receptum Oy, ali je uvijek nalazio vrijeme za svoju najveću strast — šah.
Kao cijenjeni šahovski sudija i aktivan organizator turnira, Uimonen je neumorno promovisao šah među slabovidim i slijepim igračima. Tokom više decenija bio je kapiten finske reprezentacije za šahiste sa oštećenjem vida.
Takođe je obavljao funkciju potpredsjednika u HSK Chess Club i održavao zvanični sajt kluba kao webmaster.
FIDE izražava iskreno saučešće njegovoj porodici, prijateljima i saigračima.
Nažalost, danas smo primili potresnu vijest sa Svjetskog ekipnog prvenstvu za seniore (veterane) u Draču, Albanija. Igrač finske ekipe 65+ (Finska 2), Matti Uimonen, preminuo je. Matti je bio poznat kao posvećeni šahovski entuzijasta, igrač koji je duboko volio igru i nadahnjivao ljude oko sebe svojom strašću i sportskim duhom. Sedmo kolo prvenstva počelo je minutom ćutanja u čast gospodina Uimonena. Izražavamo najdublje saučešće njegovoj ožalošćenoj porodici, njegovom klubu, Finskom šahovskom savezu i FIDE porodici.
Šahovski klub „Rad“ sa žaljenjem saopštava da je preminuo njihov istaknuti član, internacionalni majstor Momčilo Despotović. Po obrazovanju je bio diplomirani pravnik, a u advokatskoj karijeri uspešno je nastavio porodičnu tradiciju. U svom profesionalnom radu nesebično je (besplatno) pomagao šahistima. U šahovskoj karijeri ostaće upamćen kao internacionalni majstor, ali pre svega kao dvostruki omladinski šampion Jugoslavije (1965. i 1966. godine), a pre toga i omladinski prvak Srbije 1965. godine. Ipak, pored titule internacionalnog majstora, od posebnog značaja je njegovo učešće u meču Jugoslavije i SSSR-a. U ekupnim takmičenjima nastupao je za C. Zvezdu, Gošu i Rad (kao omladinac i kao senior) i postizao zapažene rezultate. Započinjanjem advokatske karijere, šah je otišao u drugi plan, pa nije postao velemajstor, što mu je po ukupnom šahovskom razvoju nesumnjivo pripadalo. Pored igračkih sktivnosti ostavio je traga u našem šahu i kao trener. pre svega sestara Marić, Alise i Mirjane. Takođe bio je i predavač u Šahovskoj akademiji ŠK „Rad“, koja je, nažalost, prinudno prekinuta sa radom 2018. godine. Treba reći da se ogledao i u spisateljskom radu. Naime, napisao je i jednu šahovsku knjigu zajedno sa velemajstorom Dušanom Rajkovićem. Oproštaj od Momčila biće u ponedeljak 6.aprila, u 12:30 na Novom groblju u Beogradu.
Šahovski savez Beograda
De Firmian,Nick E – Despotovic,Momcilo (2440) [C06] Smederevska Palanka Smederevska Palanka (2), 07.06.1981
Partija je igrana na zonskom turniru za prvenstvo sveta, i podrazumeva se da je svaka partija od posebnog značaja. Partija je bila igrana u četvrtom kolu, Marjanoviću je nakon tri remija, naravno, bila neophodna pobeda da bi došao do bilo kakve šanse za uspeh na turniru. To i objašnjava njegov pristup partiji. 1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bb5 a6 4.Ba4 Nf6 5.d4 Marjanović je voleo i često igrao ovu varijantu. Pored ove partije, on je, između ostalih, od velikih imena pobedio i Aršaka Petrosiana i Jusupova. 5…exd4 6.0–0 Be7 7.e5 [Marjanović je igrao ovu varijantu. U ono vreme, popularna je bila i varijanta sa 7.Re1 ] 7…Ne4 [Najbolje. Slabije je 7…Nd5 8.Nxd4² što vodi do male prednosti za belog.] 8.Nxd4 Nxd4 [Logičnije je 8…0–0 što nakon 9.Nf5 d5 10.Bxc6 bxc6 11.Nxe7+ Qxe7 12.Re1 vodi do približno jednake igre. Jusupov je u partiji sa Marjanovićem u Minsku 1982 igrao 12…f5? što je greška. (Bolje je 12…Re8= sa približno jednakom igrom.) Nakon 13.f3 Ng5 14.b3± Marjanović je došao do jasne prednosti, koju je u lepom pozicionom stilu pretvorio u pobedu.] 9.Qxd4 Nc5 10.Nc3 Nxa4?! Crni osvaja lovački par, ali je nedovoljno razvijen, i to mu ne donosi jednaku igru. [Bolje je 10…0–0 što su protiv Marjanovića igrali više puta. 11.Bg5!? (Marjanović je voleo ovaj potez. 11.Nd5 je zanimljivo) 11…Bxg5 (Ako crni igra 11…Nxa4 12.Bxe7 potez 12…Nxc3?? bi bio gruba greška (12…Qxe7 je bolje) nakon 13.Qh4 ovako je Marjanović igrao sa Gunawanom, Jakarta 1986. Crnom nije preostalo ništa drugo do predaje. Lepa minijatura!) 12.Qxc5 Be7 (12…d6 je igrao Tipsay sa Marjanovićem u Subotici 1984, godine 13.exd6 cxd6 14.Qd5 Bf6 15.Bb3 Bxc3 16.bxc3 Qc7 17.Rfe1 Beli ima minimalnu prednost. Nakon filigranske igre u završnici, Marjanović je dobio partiju.) 13.Qe3 d5 14.Rad1 c6 15.Bb3 Qa5 16.Ne2 Bg4 17.f3 Bc5 18.Nd4 Be6 19.c3 ovako su igrali Marjanović i Aršak Petrosian u Kirovakanu, 1978 godine. Pozicija je jednaka, ali je u kasnijem toku beli došao do prednosti, i dobio partiju u lepom stilu.] 11.Qxa4 [11.Nxa4 je zanimljiva anternativa.] 11…0–0 12.Bf4!? Beli razvija figuru na prirodno polje. [12.Be3 je slabije, jer nakon 12…d5= crni izjednačuje.; 12.Rd1 je zanimljiva alternativa.] 12…b5 Najbolji potez. [12…f6? je slabo, jer nakon 13.Qc4+ sa sledećim exf6, beli osvaja pešaka.; 12…d5 nakon 13.exd6 cxd6 (13…Bxd6 14.Rad1 Bd7 15.Qd4 Bc6 (15…Bxf4?! daje belom jasnu prednost nakon 16.Qxf4±) 16.Bxd6 cxd6 17.Qxd6 Qb6 18.b3 daje belom minimalnu prednost.) 14.Nd5 daje belom prijatniju poziciju.] 13.Qd4 Bb7 [13…c5 je jasno slabije 14.Qd5 (14.Qe4!?) 14…Ra7 15.Rad1± 1–0 Spiridonov,N-Zinn,L WchT Students 11th Group5 Krakow 1964 (3.1) sa jasnom prednošću belog,] 14.Rad1 Bc6 Brani d7 pešaka, ali lovac na c6 stoji nezgrapno. [Najbolja šansa crnog je 14…d6 15.exd6 cxd6 16.Bxd6 Bf6 gde crni za pešaka ima određenu kontraigru.] 15.Nd5² Re8!N Crni se dobro pripremio za partiju i igra odličan potez. [Pre ove partije, u ovoj poziciji igrano je 15…f6 , što je slab potez 16.exf6 (16.Rfe1± je davalo jasnu prednost belom.) 16…Bxf6 17.Nxf6+ Rxf6= {½–½ Barden,L-Benkner,O Luzern Christmas–06 1952 (7) sa jednakom igrom,}] 16.Rd3!? U skladu sa svojim stilom, kao i potrebom da po svaku cenu igra na pobedu, beli kreće agresivno. [Zanimljivo je i 16.Rfe1 ] 16…Bf8 Najbolji potez. [16…d6? je loše i gubi nakon 17.exd6 Bxd6 (17…cxd6 takođe ne zadovoljava zbog 18.Rg3 Bf8 19.Bg5+-) 18.Rg3 Bf8 19.Bh6!+- napad belog na kraljevom krilu je nezaustavljiv.; 16…Bxd5 takođe daje belom nadmoćnu igru nakon 17.Qxd5 d6 18.e6! Rf8 19.Re1 fxe6 20.Rxe6+-] 17.Bg3!? Ovo nije sklanjanje lovca, obzirom da je ideja belog da igra Bh4. [Nešto aktivnije je bilo 17.Rfd1!? ] 17…Qc8? [#]
[Ozbiljna greška koja vodi crnog u poraz, što je u ovom momentu teško poverovati. Crni oÄigledno nije računao da beli može brzo da organizuje napad na kraljevom krilu. Morao je da reaguje igrom kroz centar putem 17…d6! , na primer: 18.exd6 Bxd6 19.Rfd1 Rc8= što bi vodilo do približno jednake igre.] 18.Nf6+! Jasno je da ako želi da vodi napad, beli to mora da uradi sa žrtvom. Ovde nije moguce sve konkretno proračunati, potrebno je da se vodimo intuicijom. Marjanović je posedovao napadački instinkt do perfekcije, što pokazuje i ova partija. Svedok sam i učesnik višednevnih analiza ove partije nakon turnira, i znam da su mnoge varijante koje slede, pronađene tek u analizi. Analiza je pokazala sledeću istinu: Žrtva je bila savršeno korektna. 18…gxf6 19.Bh4! Poenta kombinacije! Lovac prelazi na važniju dijagonalu. Treba reći da se ovakvi potezi ne nalaze lako, zbog njihove neočiglednosti. 19…Re6 [Danas se uz pomoć kompjutera lako nalaze i najteže varijante, ali u ono vreme predstavljalo je problem kako nastaviti napad nakon 19…Be7 sećam se da sam i ja pomogao u analizi ove varijante, što je Marjanović, kao objektivan u svemu, to i napisao u svojim komentarima za Šahovski glasnik. 20.Qf4! Qd8 21.exf6 Bf8 22.Rg3+ Kh8 23.Qg5! Bh6 24.Qxh6 Rg8 25.Rg7 Be4 26.f4 , zbog pretnje f5 beli dobija, na primer 26…Qf8 27.f5 Qc5+ 28.Rf2 Bxf5 29.Qg5+- sa dobitkom.] 20.Rg3+ [20.Qg4+ vodi do iste pozicije kao u partiji nakon 20…Kh8 21.Rg3] 20…Kh8 21.Qg4 Bh6 [#]
Ovo je druga kritična pozicija u partiji. Čini se da se crni odbranio, ali sada sledi pravo iznenađenje u vidu: 22.Qxe6!! Žrtva dame kao kruna odlične igre u središnjici. Marjanović se posebno ponosio podatkom da mu je hrvatski velemajstor Kovačević Vlado rekao da je postao veliki igrač kada ovako žrtvuje damu. Naravno, ovo je čista intuitivna žrtva, koja traži hrabrost, duboko razumevanje i veliko majstorstvo. Marjanoviću ni jedno ni drugo nije nedostajalo. [22.Bxf6+ vodi samo do jednake igre nakon 22…Rxf6 23.exf6 Qf8=] 22…fxe6 23.Bxf6+ Bg7 24.Rxg7 Sa ovako lošim kraljem i neaktivnim figurama, crni teško da može da se nada nečemu dobrom. 24…h5 Prirodan potez, crni priprema i polje h6 za svog kralja. [Ne pomaže ni 24…h6 zbog 25.Rxd7+ Kg8 26.Rg7+ Kf8 27.Rd1 Be4 (Crni nema dobru odbranu. Ako bi igrao 27…Be8 , usledilo bi 28.Rh7 Bf7 29.Rxh6 Crna dama i top su savršeno bespomoćni. 29…Bg8 30.Rh8 Qe8 31.h4! Ovaj skromni pešak kreće nezadrživo u pomoć svojim figurama. 31…c5 32.h5 b4 33.Rd3 Ra7 34.Rg3 Qf7 35.h6+- Crni je potpuno izgubljen.) 28.Rdd7 u ovoj varijanti topovi dominiraju po sedmom redu. 28…Qe8 29.f3 Bxc2 30.Rde7 c5 31.Rxe8+ Rxe8 32.Rc7 c4 33.Kf2+- Završnica je lako dobijena za belog.] 25.Rd1 [25.Rxd7+ takođe dobija.] 25…Qf8! Jedini potez da dalje produži borbu. 26.Rg5+! Kh7 27.Rxh5+ Kg6 28.Rg5+ Kf7 [28…Kh6 sa idejom Qf6, ne pomaže zbog 29.Rg4! Preti Rd3-h3. 29…Kh5 30.Rdd4+-] 29.Rd4 Qh6 30.Rf4! Qh7 31.Rfg4 Kf8 32.Rg7 Qh8 33.Be7+ Ke8 34.Bb4 Grandiozno ostvarenje! Ova partija može da služi kao primer Marjanovićevog stila igre, koji se sastojao u odličnoj teorijskoj pripremi (što pretpostavlja veliki rad), agresivnom pristupu, i energičnom vođenju napada, najčešće povezanim sa žrtvama. 1–0
Slavoljub Marjanović (1955–2026) O velikom šahisti i o vremenu kojeg više nema
Piše: IM Zoran Petronijević
Autor fotografije: FM Dragan Živić
Njegov odlazak došao je iznenada. Tog kobnog 8. marta iznenada mu je pozlilo i ubrzo je preminuo, na rukama svoje životne saputnice Zlate. Izdalo ga je srce, ono isto kojim je neumorno koračao kroz život. Upravo je srce (srčanost) bilo njegovo najjače oružje – simbol hrabrosti i snage. Bio je uporan i neustrašiv čovek, gotovo bez straha, kao junaci iz bajki i mitova.
I sada se postavlja pitanje smisla: šta ostaje iza velikog šahiste? Ostaju rezultati, ostaju partije koje će se još dugo analizirati – Slavoljubove partije svakako spadaju među one koje će trajati. Ostaje i sećanje: sećanje njegovih učenika, prijatelja i svih koji su ga poznavali. A sećanje na Slavoljuba, pre svega, jeste sećanje na njegovu ličnost.
Još kao veoma mlad shvatio je da „sa neba samo kiša pada“. Njegov životni moto bili su uporan rad, samodisciplina i odlučnost da se nikada ne odustaje. Uvek je tragao za smislom i jasnim ciljevima. Nije verovao u male ciljeve, već u one dostojne ozbiljne borbe. A borba — ona poštena i časna — bila je za njega osnov življenja.
Kao najveću vrednost, onu koja se u naše pragmatično vreme sve manje ceni, Slavoljub je smatrao poštenje. To je bila osnovna karakteristika njegove ličnosti. Sve ostalo proisticalo je iz nje. Ova, pomalo donkihotovska osobina danas možda deluje naivno, jer živimo u svetu u kome često vladaju neistina i laž. Ali Slavoljub je duboko verovao da bez poštenja nema ni pravog života. Kao što je Aristotel zapisao: „Život bez vrline nije dostojan življenja.“
Svoja obećanja je ispunjavao. Govorio je otvoreno, čak i onda kada mu to nije išlo u prilog. Poštovao je ljude i iskreno se odnosio prema njima. U vreme daleko pre kompjutera znao je rođendane svojih prijatelja i poznanika i nikada nije propuštao da im čestita. Danas se to često čini uz pomoć savremene tehnologije, ali Slavoljub se oslanjao isključivo na svoje pamćenje — i u tome je bio dosledan. Nikada nije propuštao priliku da nauči nešto novo: imao je široka interesovanja. Sve u svemu, bio je to pošten i ispunjen život, život trajnog traganja i unutrašnje discipline.
Ako je tačno da je karakter čovekova sudbina, onda je jasno da je Slavoljubov stil igre u šahu bio njegov odraz. Bio je poznat po enciklopedijskom poznavanju otvaranja. Imao je pažljivo razrađen repertoar i gotovo da je bilo nemoguće iznenaditi ga u uvodnoj fazi partije. Svoj repertoar je stalno produbljavao i proširivao, tako da protivnicima nije bilo lako da se za njega pripreme. Kao crni, na 1.e4 bio je poznat po Najdorfovoj varijanti Sicilijanske odbrane, a kasnije je u svoj repertoar uveo i Paulsenovu varijantu. Kao odgovor na 1.d4 u mladosti je igrao Taraševu varijantu, da bi kasnije prešao na Nimco–indijsku odbranu. Kao beli je gotovo uvek otvarao potezom 1.e4, a posebno je obožavao da igra protiv raznih varijanti Sicilijanske odbrane, koje je igrao kreativno i sa dubokim razumevanjem.
Njegovo poznavanje završnica takođe je bilo impresivno. Odlično je poznavao teorijske pozicije. Posebno je voleo damske i topovske završnice. U jednima je potrebno strpljenje, u drugima dinamika – a on je posedovao i jedno i drugo. Kao velemajstor, naravno, posedovao je širok spektar metoda igre u središnjici. Odlično je igrao pozicije sa usamljenim pešakom u centru. Na turniru u Kirovakanu u razgovoru sa Bronštajnom, rekao je da voli da uzme pešaka i da se zatim brani, što je ovaj odobravao. Kasnije se njegov stil menjao. Voleo je dinamične pozicije i igru sa kontrašansama. Zbog toga je bio posebno uspešan u različitim tipovima Sicilijanske odbrane, i kao beli i kao crni. Kombinacije je pronalazio lako, a varijante je računao izvanredno precizno. U njegovoj karijeri gotovo da nema grubih previda.
Ostaje žal što se bolest pojavila relativno rano, jer teško je reći dokle bi još stigao. Ipak, i ono što je ostvario predstavlja izuzetan domet i trajnu vrednost.
Sahrana je održana 12. marta na Novom groblju u Nišu. Prisustvovali su gotovo svi koji u niškom šahu nešto znače ili su nekada značili, čime su pokazali koliko im je Slavoljub bio drag i koliko je bio značajan za šahovsku zajednicu. Govor na odru održao je FIDE majstor Dragan Živić, jedan od njegovih učenika i nastavljač njegovog šahovsko-pedagoškog rada u Nišu.
I grad, koji u poslednje vreme često zaboravlja šahovsku umetnost, pokazao je njegov značaj organizovanjem komemoracije, održane 13. marta u Oficirskom domu u Nišu. Njegovi bliski prijatelji govorili su o njegovom značaju, i sa setom se sećali druženja sa njim.
Zajedno sa Slavoljubom Marjanovićem odlazi i jedno vreme koje je on u velikoj meri stvarao. U Nišu šah danas stagnira, a prostorije kluba su izgubljene.
Njegova supruga i dve ćerke, zetovi i dvoje unučadi, Luka i Katarina, ostali su neutešni. Ali zajedno sa njima tuguje i čitav šahovski Niš, kao i svi koji su ga poznavali.
A tuga, kao i sećanje, uvek se deli, i to je neka uteha. Prava.
IM Zoran Petronijević
U nastavku ovog serijala o velemajstoru Slavoljubu Marjanoviću, donosimo izbor njegovih najboljih partija koje je velemajstor Marjanović, nešto prije svoje prerane smrti, lično poslao autoru ovog serijala, IM Zoranu Petronijeviću (koji je jednu detaljno prokomentrisao) pa ih prenosimo u sledećim nastavcima.
Slavoljub Marjanović (1955–2026) O velikom šahisti i o vremenu kojeg više nema
Piše: IM Zoran Petronijević
Autor fotografije: FM Dragan Živić
Tako počinje najplodniji period u Slavoljubovom životu, koji se poklapa sa najvećim uspesima niškog šaha. Njegov doprinos klubu bio je nemerljiv – i kao igrača i kao trenera. Internacionalni majstor Željko Đukić izračunao je da je Slavoljub za klub odigrao čak 350 partija. To je gotovo čitava godina života provedena za šahovskom tablom! Posebno je važno spomenuti da je igranje za klub za njega bilo ne obaveza, već zadovoljstvo. Nije bilo važnih i nevažnih takmičenja – igrao je sve, od ligaških mečeva do brzopoteznih prvenstava Niša.
Njegovi uspesi kao trenera su posebna priča. On nije samo okupljao igrače u klubu i analizirao partije. Bio je lokomotiva koja je vukla druge da napreduju. Posle svakog turnira dolazio je u klub i pokazivao svoje partije, koje smo zatim analizirali s velikim žarom. Sve je to doprinelo da Niš tih godina ima stabilnog prvoligaša, čiji je vodeći član bio upravo Slavoljub.
Njegovi individualni rezultati postajali su sve impresivniji. Teško ih je sve nabrojati, pa ćemo pomenuti samo neke od najznačajnijih. Dva puta je igrao za reprezentaciju Jugoslavije na Šahovskoj olimpijadi, i jednom, 1980. godine na Malti, osvojio bronzanu medalju. Jednom je nastupio i na ekipnom prvenstvu Evrope, takođe 1980. godine.
Posebnu priču predstavljaju tadašnje Balkanijade, na kojima je igrao čak osam puta. U ekipnoj konkurenciji osvojio je šest zlatnih i dve srebrne medalje — uvek je izlazio kao osvajač medalje. U pojedinačnoj konkurenciji osvojio je tri zlatne, jednu srebrnu i tri bronzane medalje, što predstavlja izuzetno impresivan bilans.
Kada je reč o turnirskim uspesima, spisak turnira na kojima je postizao vrhunske rezultate veoma je dug; navešćemo samo neke od najznačajnijih. U Vršcu 1977. osvaja drugo mesto. U Kirovakanu i SSSR-u 1978. Je treći, a u Somboru iste godine prvi. Pobeđuje na turnirima u Trsteniku i Beogradu 1979. godine. Na Vidmarovom memorijalu iste godine zauzima odlično peto mesto, ispred mnogih poznatih imena svetskog šaha. Treće mesto osvaja na Šampionatu Jugoslavije 1980. godine u Skender Vakufu. Na jakom međunarodnom turniru u Smederevskoj Palanci 1980. deli drugo mesto. Prvo mesto deli u Vrnjačkoj Banji 1983. godine, kao i na otvorenom turniru u Beloj Crkvi iste godine. Pobeđuje na turniru u Boru 1983, ispred sovjetskog velemajstora Tukmakova. Četvrto mesto osvaja na Šampionatu Jugoslavije u Subotici 1984, a treće mesto na zonskom turniru u Kavali.
Treba reći da je Slavoljub bio veliki patriota, pa mu je pobeda na Šampionatu Jugoslavije 1985. godine u Novom Sadu posebno značila. Do nje nije došao lako. Na izuzetno uzbudljivom turniru podelio je prvo mesto sa tada igračem u usponu, Mišom Cebalom, pa je odluka o tituli morala da padne u dodatnom meču. I taj meč bio je dramatičan i kvalitetan, dostojan borbe za naslov prvaka države. Prva partija završena je remijem. U drugoj je Slavoljub došao do prednosti, ali se Cebalo revanširao u trećoj. Odluka je pala u četvrtoj partiji: u izvanredno vođenoj završnici Slavoljub je uspeo da slomi otpor protivnika i obezbedi pobedu. Trijumfom u meču rezultatom 2,5 : 1,5 stigao je do samog vrha u svojoj zemlji – postao je šampion Jugoslavije za 1985. godinu.
Te godine dostigao je i svoj najviši plasman na FIDE rejting listi. Sa 2540 ELO poena nalazio se na 44. mestu na svetu. Prema istoj listi, u Jugoslaviji je bio četvrti igrač. Da bi se mlađim šahistima približilo šta je takav plasman tada značio, treba imati u vidu inflaciju rejtinga. Ilustracije radi, danas se oko 44. mesta na svetu nalazi nekadašnji izazivač za titulu prvaka sveta, Mađar Peter Leko, sa rejtingom od 2675 poena.
I dalje se nižu uspesi. Na veoma jakom Šampionatu Jugoslavije u Budvi 1986. godine deli drugo mesto i potvrđuje izvrsnu formu i veliku snagu. Te godine osvaja drugo mesto u Zenici, a zatim i u Marselju, iza velemajstora Guljka. U Parizu deli drugo mesto, ponovo iza Guljka. U Pucarevu 1987. godine, na Zonskom turniru, osvaja treće mesto i kvalifikuje se za Međuzonski turnir, na kome postiže solidan rezultat i osvaja sedmo mesto sa osam poena. Iste godine osvaja i drugo mesto na jakom turniru u Zenici. Godine 1988. na jakom turniru u Rimu deli prvo mesto sa bivšim prvakom sveta Smislovom i Guljkom, ali je po Soneborn sistemu prvi.
Upravo negde u to vreme počinje polako da se javlja podmukla bolest koja će ga sprečiti da nastavi niz vrhunskih rezultata. Njene posledice su bile takve da, na primer, 1990. godine nije mogao da igra za svoj tim, Železničar. Tokom 1991. godine njegovo stanje se stabilizuje i on ponovo počinje da nastupa na raznim takmičenjima. Iako je i dalje postizao dobre, povremeno i odlične rezultate, u njegovoj igri više nije bilo onog žara ni izuzetne borbenosti koja je ranije krasila njegovu igru.
Međutim, pored igre, pronalazi sebe u trenerskom radu. Privremeno se seli u Grčku, gde radi kao trener i selektor reprezentacije. Tamo je, po mišljenju mnogih, ostavio dubok i neizbrisiv trag. Svojim predanim radom mnogo je doprineo da Grčka, od jedne osrednje šahovske zemlje, postane respektabilna šahovska sila. Reprezentaciju Grčke vodio je na četiri olimpijade i tri evropska prvenstva. Za Grčku šahovsku federaciju radio je od 2000. do 2010. godine, od čega je šest godina bio trener i selektor reprezentacije.
Od 2004. godine nosilac je prestižne titule FIDE Senior Trainer, koju je zadržao do svoje prerane smrti.
Pomagao je i reprezentaciji Srbije u dva navrata. Najpre je od 2009. do 2012. godine bio deo stručnog štaba, a zatim je od 2014. do 2017. godine obavljao dužnost selektora reprezentacije Srbije. Njegov rad ocenjen je kao veoma uspešan, a u tom periodu reprezentacija je ostvarivala solidne rezultate na olimpijadama i evropskim prvenstvima.
Zvanično je prestao da igra turnirski šah 2014. godine. Pored trenerskog rada bio je duboko posvećen porodici. Redovno je posećivao ćerke i sa zadovoljstvom pomagao u podizanju svojih dvoje unučadi. Disciplina je bila jedan od osnovnih principa njegovog života. Tako je do samog kraja, zajedno sa suprugom Zlatom, svakodnevno šetao, bez obzira na vremenske prilike. Bio je vernik, duhovno formiran čovek, i dosledno je poštovao pravila svoje pravoslavne vere.
Društvena zajednica je visoko ocenjivala njegov rad. Godine 1985. dobio je laskavu nagradu „Najbolji sportista Niša“, a tri puta je bio dobitnik Oktobarske nagrade Oslobođenja grada Niša: 1981, 1983. i 1985. godine.
Slavoljub Marjanović (1955–2026) O velikom šahisti i o vremenu kojeg više nema
Piše: IM Zoran Petronijević
Autor fotografije: FM Dragan Živić
Osmog marta, od popodnevnih časova pa sve do kasno u noć, a zatim i narednih dana, jedna vest – nemilosrdna poput sudbine – polako se širila najpre među šahistima Niša, a zatim i mnogo šire: Marjanka više nema među nama. Kako to u takvim trenucima biva, najpre se javlja neverica, potom tuga, tamna i duboka, a nakon toga naviru sećanja.
Šahisti dobro znaju: nadimak „Marjanko“ pripadao je pokojnom velemajstoru Slavoljubu Marjanoviću. Osmog marta, u prepodnevnim časovima, preselio se u večnost i ostavio svoje najmilije u tuzi. Tu prave utehe nema. Ako je i ima, onda je u tome što tuguje čitav šahovski Niš, kao i Srbija – a nimalo nije preterano reći – i svet, jer je Slavoljub imao prijatelje širom sveta.
Ovo je priča o njemu, o vremenu koje je i sam stvarao i o neizbrisivom tragu koji je ostavio – najpre u šahovskom Nišu, a zatim i mnogo šire, sve do svetskih razmera.
Slavoljub Marjanović je rođen 6. januara 1955. godine u Lalincu, selu nedaleko od Niša, u radničkoj porodici. Prve poteze i ljubav prema šahu preneo mu je stariji brat Dragoslav, poznati kompozitor šahovskih problema. Pošto se šahovski problemi često nazivaju i poezijom šahovske igre, u tome možda leži i tajna zašto je Slavoljub tokom čitavog života neumorno tražio i težio lepoti. Bratovljevi saveti pali su na plodno tlo. Slavoljub je vrlo brzo otkrivao lepotu šaha i tajne ove drevne igre. U tada nezaobilaznom Pionirskom domu, uz pomoć još jedne niške šahovske legende, pedagoga Dragoljuba M. Mihajlovića, postiže svoje prve uspehe. Postaje pionirski prvak Niša (godine 1968) – ali to je bio tek mali korak prema onome što će kasnije postići.
Kada je prešao u omladinsku konkurenciju – koja je u to vreme obuhvatala igrače od 15 do 20 godina – bio je toliko nadmoćan da je tri puta uzastopno postao omladinski prvak Jugoslavije (1971, 1972. i 1973). To je, pored njega, uspelo još samo slovenačkom velemajstoru Brunu Parmi. Niko kasnije nije uspeo da ponovi takvu dominaciju u omladinskoj konkurenciji. Dva puta je igrao na omladinskim prvenstvima sveta i oba puta imao odlične šanse da osvoji titulu. Njegov najbolji rezultat bilo je treće mesto u Manili 1974. godine, gde je osvojio bronzanu medalju.
Po završetku srednje škole u Nišu, upisao je Filološki fakultet u Beogradu, na grupi za francuski jezik. Ali šah je već bio jači od svih drugih izbora. Kaisa ga je nepovratno privukla, i nije bilo teško da odluči da svoj život posveti šahu – što je i bio do kraja života.
Da bi ostvario tu želju, bilo je potrebno da se ispune mnogi preduslovi. Prvi od njih – brak – bio je, možda, i njegov najbolji potez u životu. Imao je sreće. Tiha i nenametljiva, ali požrtvovana i uporna, puna razumevanja za potrebe svog supruga, skromna Zlata bila je pouzdan oslonac i stub porodice. Podarila mu je dve predivne ćerke, Marijanu i Slađanu, i bila uz njega u dobru i u zlu. A u životu svakog sportiste i jednog i drugog ima napretek. Zlata je bila uz njega i u njegovim poslednjim trenucima života. Poslovica da iza svakog uspešnog čoveka stoji uspešna žena pokazala se u njegovom slučaju kao potpuno tačna.
Drugi važan „potez“ bio je prelazak iz Niša u Beograd. To nije bilo jednostavno, ali se pokazalo kao pravi izbor. Jedno kraće vreme radio je u „Šahovskom informatoru“, tada najuspešnijoj izdavačkoj kući šahovske literature na svetu, gde je bio izuzetno cenjen. Međutim, želeo je da bude profesionalni igrač, a ne službenik u kancelariji. Zov turnira bio je ono čemu je težio. Zbog toga napušta posao i počinje da radi kao trener – najpre u šahovskom klubu Partizan, a potom duži period u šahovskom klubu Rakovica. Tu postaje stub kluba, uspešno igra na prvoj tabli i stvara odličnu generaciju mladih šahista.
Pored svega toga, bilo je potrebno osvajati i titule. Ovaj zadatak ispunjava gotovo neverovatnom brzinom. Titulu internacionalnog majstora osvaja 1977. godine dobrim rezultatom na Šampionatu Jugoslavije u Zagrebu. Prvu normu za tu titulu osvojio je godinu ranije u Vrnjačkoj Banji.
Ali tu se nije zaustavio, jer u šahu postoji još jedna, najveća titula. Do nje je stigao gotovo ekspresno – bilo mu je potrebno svega godinu dana. Prvu velemajstorsku normu ostvario je u Vršcu 1977. godine, a druga zaslužuje posebno da se pomene. U to vreme šahom je dominirao SSSR, a turniri u toj zemlji bili su izuzetno jaki. Velika imena svetskog šaha često su tamo završavala na dnu tabele. Jedan poznati internacionalni majstor iz Velike Britanije odigrao je simultanku i nije dobio nijednu partiju – iako je igrao protiv amatera. Upravo u takvoj konkurenciji Slavoljub osvaja velemajstorsku titulu. To postiže 1978. godine u gradu Kirovakanu, osvojivši treće mesto na izuzetno jakom turniru. Na tom turniru, između ostalih, pobedio je i Davida Bronštajna, tada živu legendu svetskog šaha. Sa samo 23 godine postao je jedan od najmlađih velemajstora tog vremena. I sve to, može se reći, postigao je sam, obzirom na to da nikada u karijeri nije imao trenera.
Međutim, svakog profesionalnog sportistu prate i egzistencijalni problemi. Rezultati su bili izvanredni, ali je sa suprugom i dvoje male dece živeo privatno u Beogradu, što je predstavljalo veliki teret. Rukovodstvo kluba Rakovica davalo je obećanja, ali od obećanja se ne živi. Rešenje je stiglo iz njegovog rodnog Niša. Šah je u gradu bio izuzetno popularan, ali je bio potreban dobar organizator. Žarko Radičević, tadašnji politički rukovodilac i veliki ljubitelj šaha, doveo je stvari u red. Njegovo ime vezuje se za ono što se s pravom može nazvati zlatnim dobom niškog šaha.
Najjači klub u Nišu, Železničar, ulazi najpre u drugu, a zatim 1979. godine i u prvu ligu. Radičević mu tada obezbeđuje stan i nudi siguran život – posao šahovskog trenera i rešeno stambeno pitanje. Jedini problem bio je što je Niš bio udaljen od centara šahovskih zbivanja. Marjanović je kratko razmišljao, ali je, na Radičevićev jednostavan argument – „tamo ti nude obećanje, a ovde stan“ – krajem 1979. odlučio da se vrati u svoj matični klub.
Živan Šušulić: Fotografije simultanke velemajstora Slavoljuba Marjanovića 1985. g.
Simultanka u Vlasotincu povodom 22.decembra. Mislim da je simultanka igrana 1985. god. kada je Slavoljub Marjanović postao prvak Jugoslavije
*********
Sjećanje Stanimira ILIĆA, kanadskog majstora
Stanimir ILIĆ: „Igrao sam 2 cuger partije sa Marjanovićem. Jednu kod Bace na Zvezdari i drugi u Slaviji. Naravno obe sam izgubio takoreći BEZ borbe-Oduvao me. Na oba cugera je uzeo 1 mesto. Mislim da je tad bio IM ali je igrao neverovatno jako. Svaki potez je vukao za sekundu ili dve -tokom cele partije!!!“
************
Evo i nekoliko partija našeg proslavljenog velemajstora Slavoljuba Marjanovića koji je juče preminuo:
Sa dubokom tugom Evropska šahovska unija je obaviještena o smrti velemajstora Slavoljub Marjanovića, koji je preminuo 8. marta 2026. ♟️
Rođen 6. januara 1955, velemajstor Marjanović bio je jedan od najistaknutijih šahista Srbije. Prestižnu titulu velemajstora osvojio je 1978. godine, čime je započela izuzetna karijera na najvišem međunarodnom nivou. Među njegovim mnogim uspjesima izdvaja se pobjeda na Prvenstvu Jugoslavije u šahu 1985, što je svjedočilo o njegovoj velikoj takmičarskoj snazi i dugogodišnjoj posvećenosti vrhunskom šahu.
Velemajstor Marjanović bio je važan član reprezentacije Jugoslavije, doprinijevši osvajanju bronzane medalje na Šahovskoj olimpijadi 1980. Njegova posvećenost šahu nastavila se i nakon aktivne igračke karijere: 2004. godine dobio je priznanje FIDE Senior Trainer, prenoseći svoje znanje novim generacijama i doprinoseći razvoju šaha širom svijeta.
Više od titula i nagrada, Slavoljub Marjanović ostaće upamćen po sportskom duhu, mentorskom radu i inspiraciji koju je pružio brojnim igračima širom Evrope i svijeta. Njegovo nasljeđe živi u mnogim ljudima kojima je pomogao – kao takmičar, trener i ambasador šaha. Bio je i trener reprezentacija Srbije i Grčkae.
Evropska šahovska unija upućuje iskreno saučešće njegovoj porodici, prijateljima, Šahovskom savezu Srbije i svima koji tuguju zbog njegovog odlaska. Doprinos velemajstora Slavoljub Marjanovića svijetu šaha biće trajno cijenjen i pamćen sa zahvalnošću i poštovanjem.
Neka počiva u miru.
(European Chess Union, preneseno sa fejsbuka)
**********
✞✞✞ IN MEMORIAM ✞✞✞
GM Slavoljub Marjanović (1955-2026)
Danas je u svome domu, preminuo legendarni niški šahista, vrhunski velemajstor i trener, velemajstor Slavoljub Marjanović.
Bio je dugogodišnji selektor grčke i srpske reprezentacije.
Porodica će obavestiti o datumu sahrane
Putuj moj Treneru na neko bolje mesto, dr Bobek ti je spremio dobrodošlicu, a čeka te i plejada vrhunskih šahista i tvojih protivnika.
Velika čast mi je da sam bio tvoj učenik i od solidnog prvokategornika, poleteo ka tituli FM.
Šahovski ljubitelji su čvrsto znali: ako igra Timman, neće biti dosadno.
Preminuo je Jan Timman. Vjerovatno ime ovog izuzetnog holandskog velemajstora nije naročito poznato većini naših čitalaca. Vrhunac njegovih sportskih i stvaralačkih dostignuća došao je relativno nedavno, ali već nepovratno prošla vremena XX vijeka – u doba kada se šah smatrao „ruskom igrom“, u kojoj su bezuslovno dominirali sovjetski velemajstori.
Ta okolnost ostavila je neizbrisiv trag na pogled čitave šahovske javnosti, usmjeravajući posebnu pažnju na rijetke „strance“ koji su mogli ravnopravno da se suprotstave najboljim predstavnicima vodeće šahovske sile. Šezdesetih i početkom sedamdesetih to su prije svega bili Robert Fišer i ništa manje upečatljiv, iako slabiji od legendarnog Amerikanca, Danac Bent Larsen.
Može se reći da su ljubitelji šaha (kako u SSSR-u, tako i van njega) pojavu mladih talenata izvan Sovjetskog Saveza doživljavali prilično dijalektički. Svi su se tome nadali, priželjkujući da se uzdrma ustaljena i naizgled nepromjenjiva šahovska stvarnost. Ali, svjesni da je Fišer „ozbiljna stvar“, a svi ostali – i ne baš, nisu se previše nadali rađanju „pravih“ inostranih zvijezda. Ipak, u zemljama u kojima šah nije izgubio popularnost, mladi talenti su podržavani bez obzira na to hoće li jednog dana postati zvijezde prve veličine.
Zvijezda – ili, ako hoćete, zvjezdica – Jana Timmana zasjala je na šahovskom nebu krajem šezdesetih godina. Osim očiglednog i ogromnog šahovskog talenta, Jan je imao i vrlo privlačan izgled, po kojem se odmah moglo prepoznati da je pravi Holanđanin – ili čak Holanđanka – kao da je sišao sa platna Rembrandta. Imao je izuzetno pravilne, blage crte lica, bez i najmanje oštrine, uz dugu, talasastu kestenjastu kosu.
O tome svjedoči i jedna anegdota o kojoj se dugo, s ironijom, pričalo u profesionalnim šahovskim krugovima. Večerajući u restoranu tokom jednog turnira, Timman je sa prijateljem analizirao upravo odigranu partiju, kada se njegovom sagovorniku obratio pripiti gost, tražeći dozvolu da zapleše s njegovom „šarmantnom damom“. Prema kanonskoj verziji priče, bilo je teško ubijediti nasrtljivca da „to nije dama, nego muškarac“, pa je presudan argument dao sam Jan, ustavši od stola i demonstrirajući svoje nimalo ženske gabarite.
Svojim izgledom mladi Timman savršeno se uklapao u omladinski duh vremena, podsjećajući i na hipike, i na Bitlse, i na duhovnu razigranost tadašnjeg Amsterdama. Njegova igra bila je podjednako upečatljiva – živopisna, bogata, lijepa, kao da pršti improvizacijom i željom da pobjegne od ustaljenih stereotipa. Bilo je jasno da Timman ne glumi da bi pratio modu, već da prirodno izražava sopstvenu suštinu.
Nije ličio ni na mladog Mihaila Talja, ni na već istorijske figure poput Aleksandra Aljehina ili Franka Marshalla, niti na tada tek rođenog i još nepoznatog budućeg 13. svjetskog prvaka Garija Kasparova.
Timman je bio jednostavno – Timman. Njegovo stvaralaštvo, potkrijepljeno visokim rezultatima, privlačilo je ogromnu pažnju i simpatije publike. Ljubitelji šaha znali su: ako igra Timman, dosade neće biti. Uspijevao je da hoda tankom linijom između kreativnosti i težnje ka ljepoti, s jedne strane, i avanturizma radi jeftinog efekta, s druge.
Šah u Holandiji ima duboke korijene, a po nivou „šahovske pismenosti stanovništva“ ta zemlja je tada zaostajala jedino za SSSR-om i Jugoslavijom. Drugim riječima, „obični Holanđani“ voljeli su svog šahovskog idola ne samo zato što pobjeđuje, već i zato što to čini lijepo.
Da li je Timman mogao postati svjetski prvak? Vjerovatno ne. Za osvajanje vrha potrebno je strastveno željeti taj cilj, podrediti mu čitav život. Ta psihologija podsjeća na alpiniste koji uporno osvajaju vrhove, dok „obični smrtnici“ samo odmahuju glavom govoreći: „Pametan u brdo ne ide – pametan brdo zaobiđe.“
Timman nije imao onu posebnu „šampionsku žicu“ koja podrazumijeva sportsko samoodricanje, između ostalog, spremnost da „priguši sopstvenu pjesmu“ kod njega nije postojala, ali je zato ta pjesma odzvanjala veoma jako, darujući šahovskom svijetu izrazito umjetničko nadahnuće i gotovo neumanjenu, tokom godina, ogromnu praktičnu snagu, koja mu je omogućavala da dugi niz godina bude dio svjetske elite, a da 1993. godine odigra meč za titulu svjetskog prvaka FIDE protiv Anatolija Karpova.
I tako, Jana Timmana više nema. Neka mu je vječna slava.
FIDE i čitava šahovska zajednica oplakuju odlazak Jana Timmana, koji je preminuo 18. februara u 74. godini. Devetostruki prvak Holandije, vrhunski igrač od kasnih 1970-ih do ranih 1990-ih, višestruki učesnik Turnira kandidata, ostaće upamćen po maštovitom stilu igre, izvanrednim takmičarskim dostignućima i bogatom književnom nasljeđu.
Rođen u Amsterdam, Timman je naučio da igra šah oko osme godine i brzo pokazao izuzetan talenat. Prvi značajan uspjeh ostvario je na Svjetskom juniorskom prvenstvu 1967. u Jerusalemu, gdje je sa samo 15 godina osvojio bronzanu medalju.
Titulu međunarodnog majstora stekao je 1971, a titulu velemajstora dobio 1974, postavši tek treći holandski igrač kojem je to pošlo za rukom, poslije Max Euwe-a i Jan Hein Donnera. Iste godine osvojio je i svoju prvu titulu prvaka Holandije.
Njegov brzi uspon nastavljen je nizom sjajnih rezultata na međunarodnim turnirima. U Hastingu je 1973/74 podijelio prvo mjesto sa Mihailom Taljem, Gennadijem Kuzminom i László Szabó-om; zatim je pobijedio u Somboru 1974. (zajedno sa Borisom Guljkom), Netanji 1975, Rejkjaviku 1976. (sa Fridrikom Olafssonom), Amsterdamu IBM 1978, Nikšiću 1978. (ponovo sa Guljkom) i na Vidmarovom memorijalu 1979.
Na vrhuncu karijere Timman je važio za najboljeg ne-sovjetskog igrača, stekavši nadimak „najbolji na Zapadu“. Do 1982. bio je drugi igrač svijeta, iza samo Anatolij Karpov. Tokom 1980-ih osvojio je niz izuzetno jakih turnira: Amsterdam IBM 1981, Vajk an Ze 1981. i 1985, Linares 1988, Memorijal Euwe 1987. (sa Karpovom) i 1989, te turnir Svjetskog kupa 1989. u Rotterdam. Među ostalim uspjesima izdvajaju se Las Palmas 1981, Mar del Plata 1982, Bugojno 1984. i Sarajevo 1984. (dioba prvog mjesta sa Viktorom Korčnojem).
Timmannova potraga za svjetskom krunom započela je 1972, ali se prvi put plasirao na Turnir kandidata 1985, nakon pobjede na međuzonskom turniru u Taxcu. Vrhunac tog puta bio je meč za titulu na Svjetskom šahovskom šampionatu 1993 protiv Anatolija Karpova (u organizaciji FIDE nakon raskola prije meča Kasparov–Short), koji je Timman izgubio.
Timman je predstavljao Holandiju na 13 Šahovskih olimpijada od 1972. do 2004, igrajući na prvoj table, čak 11 puta. Godine 1976. osvojio je zlatnu medalju za najbolji individualni rezultat na prvoj tabli.
Osim takmičarske karijere, dao je značajan doprinos kao šahovski pisac i urednik, dugogodišnji saradnik magazina New In Chess i objavivši više zapaženih knjiga, među kojima su The Art of Chess Analysis (1980), The Art of Attacking Chess (2014) i Timman’s Titans (2016). Bio je i istaknuti kompozitor završnica – jedan od najjačih praktičnih igrača koji su se istakli i u šahovskoj kompoziciji.
U oktobru 2025. Jan Timman je primljen u Svjetsku šahovsku kuću slavnih kao priznanje za svoj trajni doprinos šahu.
FIDE i svjetska šahovska porodica upućuju najdublje saučešće porodici, prijateljima i bližnjima Jana Timmana.
Jan Timman (14. decembar 1951 – 18. februar 2026) bio je holandski šahovski velemajstor i jedan od vodećih svjetskih igrača od kasnih 1970-ih do ranih 1990-ih godina. Na vrhuncu karijere smatran je najboljim ne-sovjetskim igračem i nosio je nadimak „Najbolji sa Zapada“. Devet puta je osvojio prvenstvo Holandije i više puta bio kandidat za Svjetsko prvenstvo. Meč za titulu FIDE svjetskog prvaka 1993. godine izgubio je od Anatolija Karpova.
Rani period
Bio je sin profesora matematike Reina Timmana i njegove supruge Aneke, koja je kao učenica bila đak matematike bivšeg svjetskog prvaka Max Euwe. Njegov stariji brat Ton (1946–2014) nosio je titulu FIDE majstora. Jan Timman je već u ranim tinejdžerskim godinama važio za izuzetan talenat; sa petnaest godina nastupio je na Svjetskom juniorskom prvenstvu u Jerusalimu 1967. i osvojio treće mjesto.
Titulu međunarodnog majstora stekao je 1971, a 1974. postao je velemajstor — treći u Holandiji poslije Euwea i Jana Heina Donnera. Iste godine prvi put je osvojio prvenstvo Holandije, nakon što je 1972. bio drugi. Titulu državnog prvaka osvajao je više puta sve do 1996. godine.
Prvi značajan međunarodni uspjeh ostvario je u Hastingsu 1973/74, gdje je podijelio prvo mjesto sa Mihailom Taljem, Kuzminom i Szabóom. Uslijedio je niz pobjeda: Sombor 1974 (sa Borisom Gulkom), Netanja 1975, Rejkjavik 1976 (sa Fridrikom Olafssonom), Amsterdam IBM 1978, Nikšić 1978 i Bled/Portorož 1979.
Turnirski uspjesi
Do 1982. godine Timman je bio drugi na svjetskoj rejting-listi, odmah iza Karpova. Tokom 1980-ih osvojio je niz jakih turnira: Amsterdam IBM 1981, Vajk an Ze 1981. i 1985, Linares 1988, Memorijal Euwe 1989. i Svjetski kup u Roterdamu 1989. godine.
Jedan od njegovih zapaženijih kasnijih uspjeha bio je 2. Immopar brzi turnir 1991. godine. U nokaut-formatu pobijedio je Gatu Kamskog (1½–½), Karpova (2–0), Viswanathan Ananda (1½–½) i na kraju svjetskog prvaka Garija Kasparova (1½–½), osvojivši oko 75.000 dolara. Njegov performans odgovarao je Elo rejtingu od 2950.
Kandidat za svjetskog šampiona
Timmanova borba za svjetsku titulu počela je na zonskim turnirima u Forssa/Helsinki 1972. i Rejkjaviku 1975, ali bez plasmana dalje. Nakon pobjede u Amsterdamu 1978. igrao je međuzonski turnir u Rio de Žaneiru, ali nije prošao dalje.
Na međuzonskom turniru u Taxcu 1985. ubjedljivo je pobijedio i prvi put se plasirao u mečeve kandidata, gdje je 1986. ispao od Artura Jusupova. U sljedećem ciklusu pobijedio je Valerija Salova, Lajoša Portiša i Džonatana Spilmana, ali je 1990. u finalu izgubio od Karpova.
Godine 1993. ponovo je stigao do finala kandidata, savladavši Roberta Hübnera, Viktora Korčnoja i Jusupova, ali je izgubio od Najdžela Šorta. Nakon što su Šort i Kasparov igrali meč van okrilja FIDE, Timman je pozvan da protiv Karpova igra za FIDE titulu. Meč je izgubio rezultatom 12½ : 8½.
Olimpijade
Timman je predstavljao Holandiju na 13 Šahovskih olimpijada od 1972. do 2004, jedanaest puta na prvoj tabli. Godine 1976. osvojio je zlatnu medalju za najbolji pojedinačni rezultat na toj tabli.
Kasnija karijera
Ostao je aktivan i u kasnijim godinama. Godine 2004. podijelio je prvo mjesto na turniru u Rejkjaviku i drugo u Amsterdamu. Bio je član zlatne holandske ekipe na Evropskom ekipnom prvenstvu 2005. u Geteborgu.
Godine 2006. osvojio je Sigeman turnir u Malmeu i bio drugi na Memorijalu Hauard Staunton u Londonu.
Publicistički rad
Timman je bio jedan od glavnih urednika časopisa New In Chess. Njegova knjiga The Art of Chess Analysis smatra se modernim klasikom šahovske literature. Knjiga Timman’s Titans proglašena je 2017. za knjigu godine od strane Engleske šahovske federacije.
Objavio je i niz drugih djela, uključujući knjige o Bobbi Fischeru, Mihailu Botviniku i turniru kandidata na Kurasau 1962. godine.
Stil igre
Timman je volio da izazove protivnike upravo u oblastima gdje su najjači. Njegova neustrašivost donosila mu je i poraze, ali ga je činila opasnim rivalom. Rejmond Kin opisao je njegov stil kao stil „borca, u duhu Emanuela Laskera“.
Uvijek je imao širok i raznovrstan repertoar otvaranja, igrajući mnoge sisteme i bijelim i crnim figurama — što je u 1970-im bilo neuobičajeno, ali je danas postalo standard.
Privatni život
Timman se ženio dva puta; iz prvog braka imao je sina i kćerku.
Preminuo je šahovski velemajstor Bruno Parma „Njegov uticaj na slovenački šah bio je izuzetan“
U 85. godini života, u petak, preminuo je slovenački šahovski velemajstor Bruno Parma. Parma se smatra jednim od najvećih i najprepoznatljivijih imena slovenskog šaha i sinonimom vrhunskog takmičarskog šaha u Sloveniji.
Šahovski velemajstor Mihail Talj i Bruno Parma tokom igre. Bled, 1961.
U svojoj bogatoj karijeri Parma je osvojio šest medalja na šahovskim olimpijadama, i to četiri srebrne (1962, 1964, 1968, 1974) i dve bronzane (1970, 1980). Za jugoslovensku reprezentaciju, jednu od najjačih ekipa tog vremena, nastupao je na osam šahovskih olimpijada, pri čemu je u svim nastupima izgubio samo tri partije.
Parma je zasijao već kao mladić, a 1961. godine u Holandiji postao svetski prvak za juniore. To mu je pošlo za rukom kao drugom Jugoslovenu, a do danas je i jedini Slovenac sa tim titulama. Već dvije godine kasnije osvojio je titulu velemajstora.
Za svoje uspjehe dobio je brojna priznanja Šahovske zveze Slovenije i sportskih organizacija, najviše priznanje ŠZS-a – Vidmarovu nagradu i Bloudkovu nagradu za izuzetne uspehe u šahu.
„Njegov uticaj na slovenački šah bio je izuzetan, jer je inspirisao brojne generacije šahista. Slovenačka šahovska zajednica će ga se sjećati kao pionira vrhunskog takmičarskog šaha i posvećenog ambasadora igre“, napisala je svjetska šahovska federacija.
Sa tugom sam primio vest o smrti Alekse Milićevića, sofisticiranog šahovskog znalca.
Gospodin Milićević rođen je u Karlovcu (Hrvatska), gde je i završio gimnaziju. Diplomirao je na ekonomskom fakuzltetu u Zagrebu, a onda se preselio u Srbiju, zajedno sa ocem koji je bio voljno lice. Zaposlio se u beogradskoj firmi „Hidrotehnika“ gde je radio sve do penzije. U tom preduzeću postojao je istoimeni šahovski klub, pa je Aleksa postao član te šahovske družine u kojoj se dokazuje kao vrstan ekipni igrač. Bio je prefinjen pozicionista, a kao beli najčešće bi počinjao partiju daminim pešakom. Nakon epizode u „Hidrotehnici“, Aleksa Milićević nastupao je za šahovski klub „Jugometal“, a zatim za „Poštansku štedionicu“ i „Politiku“. Vredi napomenuti njegov angažman u klubu „Crna Trava“, sa kojim je igrao u Srpskoj ligi Centralne Srbije. Milićević je imao zvanje majstorskog kandidata, ali je njegovo šahovsko umeće bilo takvo da su od njega strpeli intermajstori, pa čak je znao da uzme „skalp“ i velemajstorima. Najveći uspeh bio mu je trijumf na Radničkim sportskim igrama, gde je postao „radnički prvak“ Jugoslavije. Taj vredan rezultat ponavlja još jednom, ali je tada delio od 1. do 3. mesta. Jedanput je postao i amaterski prvak Beograda.
Kao čovek, Aleksa Milićević bio je bezgranično pošten. U preduzeću „Hidrotehnika“ radio je na mestu rukovodioca finansijske operative. Kada su u toj firmi jednom prilikom povećavali platu rukovodiocima, Aleksa je odbio da dobije povišicu ukoliko ista ne bude dodeljena i radnicima. Tako se odrekao novčanog bonusa, ali pokazao čast.
Svi koji su dobro poznavali Aleksu, žale za gubitkom ovog vrsnog čoveka i šahiste. Poslednji kontakt sa njim imao sam na cugeru u Surčinu 26. decembra prošle godine, kada je pobedio ispred mnogih mlađih i bolje rejtingovanih igrača. Tom prillikom uručio sam mu i veliki pehar, ni ne sluteći da ga susrećem poslednji put.
Aleksa Miličević nije se ženio. Ostao je samac, a figure na 64 polja bile su mu najbolji drugari. U ovom trenutku još se ne zna vreme i mesto sahrane našeg šahovskog prijatelja, ali sećanje na njega živeće dok žive i njegove partije.
U Nišu je 10.1.2026. godine, preminuo Ljubivoje Perunović, diplomirani pravnik, međunarodni šahovski sudija, legenda niškog, srpskog i jugoslovenskog šaha, briljantan govornik.
Teško je u kratkim crtama opisati jedan „šahovski fenomen“, gde se ne zna na kom polju je pokojni Perunko, kako smo ga svi od milošte zvali, dao svoj doprinos.
Kao međunarodni šahovski sudija sudio je najvažnije turnire i ekipna takmičenja u zemlji i Evropi, kao i nekoliko šahovskih olimpijada. Bio je godinama i u Komisiji za obuku i polaganje za šahovske sudije. Uvek galantan, elokventan, vrstan govornik i džentlmen, ostavljao je izvanredan utisak nakon završenog turnira, kod svih šahista.
Kao šahista je bio seniorski prvak Niša, majstorski kandidat, jak ekipni igrač, ali je svoju igračku karijeru podredio organizaciji turnira i vođenju kluba i suđenju. Poslednji šahovski ples bio je u Vrnjačkoj Banji, od 5-13.novembra 2025. godine, na Svetskom amaterskom prvenstvu, gde je bio i specijalan gost brojnih TV ekipa i emisija.
Bio je dugo godina na brojnim funkcijama u Gradskom šahovskom savezu, Regionalnom šahovskom savezu i Šahovskom savezu Srbije, kao i dugogodišnji funkcioner u ŠK „Železničar“, i aktuelni predsednik ŠK „Niš“. Ostaće za istoriju organizacija nekoliko velemajstorskih turnira, brojnih gradskih i regionalnih šahovskih prvenstava. Utkao je sebe u svoj matični klub, ŠK „Niš“ (nekadašnji ŠK „Železničar“), a lično sam mišljenja da je borba sa bivšim gradskim i republičkim strukturama, koje su htele i na kraju uspele da „otmu“ prostorije Šahovskog doma – prostorije ŠK „Niš“, uzela danak! Te stresne situacije i trogodišnja borba za opstanak ŠK „Niš“ su učinile svoje i uticale da smrt nastupi dosta ranije, budući na perfektnu kondiciju i energiju koju je imao Ljubivoje Perunović. Prostorije gde su se 5 decenija okupljali šahisti, a koje je nekada grad zaveštao šahistima Niša, i nakon 47.godina pod strašnim pritiscima i ucenama,su te prostorije trajno izgubljene.
Kao diplomirani pravnik, dugo godina je bio direktor Mesnih zajednica Niša. Bio je izuzetno aktivan društveno-politički radnik, dobitnik brojnih gradskih i državnih priznanja, a svakako je najvažnije priznanje od grada Niša – nagrada za životno delo.
Njegovo „životno“ delo su izuzetno uspešni sinovi Predrag i Miodrag! Predrag Perunović, diplomirani ekonomista je dugo bio direktor pri Ujedinjenim nacijama i predstavnik istih širom kriznih područja, od Afganistana preko Libije itd. Popularni Peđa je bajker i imao je jednu izuzetno hrabru bajkersku avanturu „Od Niša do Vladivostoka“. Svakoga dana je hijade nas strepelo i čekalo Peđine izveštaje i avanture.
Sin Miodrag – Mićko Perunović je diplomirani pravnik, internacionalni majstor, jedan od najuspešnijih selektora seniorske reprezentacije Srbije i jedan od najboljih i najtraženijih svetskih trenera. Poseduje vrlo posećen You tube kanal „The Butcher“, koji prati hiljade šahista iz celog sveta.
Pokojni Ljuba Perunović je najviše bio ponosan na svoje unuke, a miljenik mu je bio unuk Uroš Perunović, jedan od najtalentovanijih srpskih kadeta, koga je pratio na svim turnirima u šahu. U poslednjih par godina bilo je mnogo turnira, gde sam bio Urošev vozač ili smo sa IM Mićkom zajedno putovali i usput slavili pobede ili tugovali u porazima malog Uroša. Sve je to teško preživljavao deda Ljuba.
Pokojni Ljubivoje je 60. godina bio u skladnom brakom sa suprugom Nevenkom, profesorom Francuskog i Latinskog jezika i magistrom bibliotekarstva i bivšom direktorkom Univerzitetske biblioteke.
Ništa na ovom svetu nije slučajno, pa ni to da je tradicionalni dečiji 29.Božićni turnir u šahu, održan u Dečijem kulturno-rekreativnom centru, 4.1.2026.godine, otvorio doajen niškog i srpskog šaha, IA Ljubivoje Perunović, održao kratak, ali, briljantan govor. Na kraju turnira je upravo čika Ljuba podelio sve medalje i pehare u muškoj konkurenciji i na više nego dostojanstven način se oprostio od niške i srpske šahovske scene.
Baš je ovo bio mučan trenutak kad sam ugledao lice dragog prijatelja i pročitao ovu tužnu vijest. Još više me iznenadilo jer smo se nedavno čuli telefonom i pričali, bio je veseo i raspoložen. Odmah mi prođe kroz sjećanje davni dan iz 1971. kad me Perunko pozvao na turnir u Nišu i to je bio moj prvi nastup van Crne Gore Od tih dana ostali smo prijatelji koji gaje međusobno razumijevanje i poštovanje a krajem prošlog ljeta on i njegova Nevenka boravili su u Petrovcu gdje smo moja kćerka i ja sa njima proveli jedan divan dan. Mnogo mi je žao, nemam riječi da opišem šta osjećam prema čovjeku s kojim sam prijatelj 55 godina i koji je čitavog života bio takav kakvog sam ga upoznao. Njegovi sinovi su ugledni mladi ljudi i u ovom teškom času mogu biti ponosni na svog oca kao i draga i poštovana Nevenka na svog divnog supruga Ljubivoja. Iako je prošla ponoć osjećam neodložnu potrebu da u ovom času porodici Perunović uputim izraze iskrenog i prijateljskog osjećanja bola i tuge za njihovim voljenim Perunkom.
Tužne vijesti stižu iz Engleske: u 42. godini, nakon teške i duge bolesti, preminuo je GM Jonathan Hawkins.
Ne tako davno GM Danny Gormally pokrenuo je prikupljanje sredstava u podršku Jonathanu Hawkinsu. Do sada je prikupljeno više od 25.000 funti sterlinga, ali se bolest ovaj put pokazala jačom.
Hawkins je podijelio prvo mjesto na Prvenstvu Velike Britanije u šahu 2014. godine s velemajstorom Davidom Howellom, a 2015. godine turnir je osvojio samostalno. Bio je poznat i kao „kasno sazreli“ šahista, koji je prešao put od klupskog igrača do velemajstora 2014. godine.
Nagao rast Hawkinsovog rejtinga opisan je u njegovoj visoko cijenjenoj šahovskoj autobiografiji, koja je ujedno bila i priručnik za učenje – Amateur to IM: Proven Ideas and Training Methods („Od amatera do internacionalnog majstora: provjerene ideje i metode treninga“).
22. decembra, u 87. godini života, preminula je međunarodni ženski velemajstor Valentina Jakovljevna Kozlovskaja (1938–2025) – jedna od najpoznatijih šahistkinja Rusije i sa najviše titula titula.
Glavna dostignuća: – Šampionka SSSR-a (1965), osvajačica medalja na prvenstvu SSSR-a za žene (1963, 1972, 1974), ukupno učestvovala na 15 prvenstava – Olimpijska šampionka u sastavu tima SSSR-a (1966) – Učesnica borbe za prvenstvo svijeta u zonskim, međuzonskim i turnirima kandidatkinja, u mečevima kandidatkinja za titulu šampionke svijeta (1967–1977) – Dvostruka šampionka Rusije (1976, 1979) – Pobjednica mnogih međunarodnih turnira – Svjetska šampionka i višestruka šampionka Rusije među veteranima.
Završio gimnaziju u Valjevu (1953) i Višu školu za primenjenu informatiku i statistiku u Beogradu (1977), a na PMF u Beogradu apsolvirao je matematiku.
Radni vek započeo je kao programer u Računskom centru ITM Beograd (1959-1964), zatim kao glavni programer na Institutu ekonomskih nauka u Beogradu (1964-1970) i kao glavni programer i projektant informacionih sistema u računskom centru ZIG Novi Sad (1970-1991). Penzionisan je 30.XII 1991. godine.
Prvi u svetu projektovao je i vodio informacioni sistem za obradu podataka na XX šahovskoj Olimpijadi u Skoplju 1972. godine uz hardversku i softversku podršku kompanije IBM – Beograd. Projektovao je i vodio informacioni sistem na XXIX šahovskoj Olimpijadi u Novom Sadu 1990. godine, sa programskim rešenjima koja je uradio Rade Šolak.
Šah je naučio u svojoj 11-oj godini, a u valjevski šahovski klub stupio je 1948. godine. Prvak Valjeva: 1950, 1951, 1952 i 1953. godine. Majstorski kandidat postao je na turniru prvokategornika u Valjevu 1952. godine. Prvi značajniji turnir na kojem je igrao bilo je prvenstvo Srbije 1952. godine na kojem je igrao oštro (+6,=2,-6) i zauzeo osmo mesto sa 7½ poena i zabeležio pobede protiv majstora: D.Đaje, S.Vukovića i P.Smederevca. Titulu majstora osvojio je na polufinalnom turniru za šampionat Jugoslavije u Bjelovaru 1956. godine, kada je osvojio prvo mesto sa 10½ poena iz 15 partija. Titula međunarodnog majstora priznata mu je 1978. godine, posle pobede na međunarodnom turniru u Mariboru, kada je sa 9½ (13) osvojio i prvi bal za velemajstora.
Član reprezentacije Jugoslavije bio je u periodu 1957-1968. i igrao u brojnim mečevima. Najveći ekipni uspeh postigao je na prvom prvenstvu Evrope u Badenu, Austrija, kada je ekipa Jugoslavije osvojila II mesto i srebrnu medalju. Rakić je kao druga rezerva ostvario (+1,=2,-0) i doprineo pobedi protiv nadmoćne ekipe SSSR-a sa 6:4. Uspešno je igrao i na VII svetskom studentskom ekipnom šampionatu u Lenjingradu 1960. godine i sa 9 poena iz 13 partija (+8,=2,-3) učestvovao u osvajanju III mesta i bronzane medalje.
Igrao je na brojnim međunarodnim i domaćim turnirima, a najznačajnije pojedinačne uspehe, pored navedenih u Bjelovaru i Mariboru, postigao je u: Beogradu 1962 (IV na rezervnom turniru), Beogradu na prvenstvu Srbije 1967. (V); Novi Beograd 1968 (I mesto sa 10 poena iz 12 partija); Beogradu 1968/9 (II mesto iza Karaklajića), Novom Sadu (turnir ŠK „Partizan“) 1971. (I mesto sa 2½ poena prednosti); Beograd-Zemun (Oktobarski turnir) 1975. (I-IV); Vrbasu 1979. (VI-VIII); Luandi, Angola 1981. (II iza S.Netoa), memorijalu V.Pirca u Ljubljani 1981. (IV-VII), Novom Sadu na turniru NŠK 1981. (V-VIII), Novom Sadu, na Oktobarskom turniru 1983. (V), memorijalu Eferla u Mariboru 1983. (II-III sa A.Štajnerom), Delmerhorstu, Nemačka, 1987. (I-III sa M.Hermanom i O.Borikom). U ekipi sa velemajstorima P.Popovićem i S.Dražićem igrao je meč sa sestrama Polgar (Sofija, Judita i Žuža) 1990. u Novom Sadu i postigao 3½ poena iz 6 partija. Učestvovao je 11 puta na prvenstvu Novog Sada i osvajao ga tri puta: 1990, 1993 i 1997. godine.
Bio je član Valjevskog šah kluba (1948-1955), a zatim član ŠK „Partizan“ iz Beograda (1956-1967, 1972 i 1974-1979) sa kojom je osvojio ekipno prvenstvo države: 1956, 1959, 1960, 1965, 1972 i 1978; Kup maršala Tita 1961. i dva puta (1975/6 i 1977/9) učestvovao na Evropskom klupskom kupu. Sa ekipom „Crvena zvezda“ iz Beograda (čiji je bio član 1967-1969) osvojio je državno prvenstvo Jugoslavije 1967. i 1968, i Kup maršala Tita 1969. godine. Kratko vreme (1970-1971) bio je član ŠK „Kvarner“ iz Rijeke, a zatim je igrao za ŽŠK Maribor (1979-1986). Jednu godinu (1973.) igrao je za Novosadski šahovski klub, a zatim se 1986. vratio i ostao njegov član odigravši 183 turnirske partije.
Obavljao je dužnost saveznog selektora muške reprezentacije Jugoslavije na olimpijadama u Moskvi 1994 i Jerevanu 1996. Bio je predsednik Novosadskog šahovskog kluba 1993-1994.
Zaslužni je sportista Jugoslavije (1976), Zaslužni je član Novosadskog ŠK (1998) i dobitnik Povelje ŠS Vojvodine (1998), nosilac nacionalnog priznanja za sport Srbije (2007).
Navršile su se dve godine od smrti legende, jednog od najcenjenijih šahovskih radnika u Beogradu i široj okolini. Godinama je vodio ŠK SLAVIJU, odakle je izašlo bar hiljadu vrlo dobrih igrača. Klub je za mnoge šahiste bio drugi dom – mesto gde su se okupljali, družili, igrali šah i duhovno se odmarali.
Počivaj u miru. Neka te nebeski anđeli čuvaju i neka ti Bog podari rajsko naselje koje si zaslužio. Neka ti je večna slava.
Naš dragi Borivoje Žarić, preminuo je dana 13.11.2025 godine u 87-oj godini života. Sahrana će se obaviti u ponedeljak 17.11.2025 u 12.30 časova na Novom Groblju. Opelo počinje u 12.00 časova u kapeli na groblju.
Odrednica u Srpskom šahovskom leksikonu (koji mi je nedavno poklonio sam čika Bora) kaže sledeće:
ŽARIĆ, Borivoje, majstorski kandidat, majstor dopisnog šaha, šahovski sudija, šahovski aktivista (Beograd, 26. HII 1938). U Beogradu se školovao i diplomirao prava. Iako je šah naučio veoma rano, ozbiljnije se zanteresovao za ovu igru tek sa 16 godina. Nije često učestvovao na turnirima – posvetio se šahovskom suđenju i organizovanju takmičenja. Titulu majstorskog kandidata osvojio je kroz ligaška takmičenja. Igrao je i dopisni šah i postigao „M“ (majstorsku) klasu. Šahovski sudija postao je 1956, a međunarodni 1970. godine, tada kao najmlađi u svetu u ovom zvanju. Jedini je naš sudija koji je sudio preko 100 značajnih šahovskih takmičenja. Tako je u dužem vremenskom periodu bio glavni arbitar na turnirima i mečevima na kojima su učestvovali skoro svi značajniji velemajstori toga doba: Smislov, Talj, Petrosjan, Spaski, Fišer, Larsen, Portiš, Štajn, Polugajevski, Najdorf, Meking, Olafson, Kasparov, Korčnoj, Anand, Kramnik, Ivančuk, Gaprindašvili, Čiburdanidze, Gligorić, Matanović, Ivkov, Matulović, Ljubojević, Milunka Lazarević, Verica Nedeljković, Katarina Jovanović Blagojević, Alisa Marić, Nataša Bojković, itd. Sudio je i nekoliko stotina mečeva u raznim ligama. Bio je direktor više velikih takmičenja, od kojih bi posebno trebalo pomenuti Olimpijadu za slepe šahiste 1972. koja je igrana pod pokroviteljstvom predsednika SFRJ Josipa Broza Tita. Osam godina (1967–1974) je sa Milanom Peljinom vodio naš šahovski festival. U preko pola veka rada u šahovskoj organizaciji obavljao je razne funkcije, između ostalih i generalnog sekretara ŠS Beograda i potpredsednika ŠS Srbije. Autor je jednog popularnog priručnika za organizaciju šahovskih takmičenja (sa tumačenjima šahovskih pravila) i koautor dva slična rada. Napisao je i popularnu knjigu za početnike Opasne zamke za šahiste tanke. Osam godina (1961–1968) bio je organizacioni sekretar i kapiten BŠK „Slavija“, u vreme kada je taj klub bio jedan od najmasovnijih u zemlji. Sa suprugom je osnovao BŠK „Gambit“ (1997) i bio mu predsednik i kapiten skoro 15 godina. Sa ovim klubom osvojio je dva prvenstva države (2003. i 2004) i jedan kup (2004. uz prvenstvo, kao „dupla kruna“). Preko 25 godina intenzivno se bavio istraživanjem šahovske istorije, sa posebnim akcentom na prikupljanju građe o beogradskom šahu, čime je doprineo očuvanju ovog dela naše nacionalne kulture. Za svoj višegodišnji rad u šahovskoj organizaciji nagrađen je Zlatnom značkom Šahovskog saveza Jugoslavije (1971) i Sportskog saveza Beograda (2012). Kongres FIDE mu je 2016. dodelio posebno priznanje kao šahovskom sudiji, a o njegovom značaju govori to da ga je do sada dobilo samo devet šahovskih arbitara u celom svetu. Nosilac je Ordena zasluge za narod sa srebrnom zvezdom, dobitnik dve Plakete grada Beograda (1964. i 1969), kao i više drugih priznanja, posebno od organizacija slepih u kojima se više godina u raznim akcijama angažovao kao volonter.
U ranim jutarnjim časovima 12. novembra 2025. godine, u 87. godini života, preminuo je Borivoje Žarić, međunarodni šahovski sudija, publicista i jedan od istaknutih graditelja šahovskog života u Srbiji.
Rođen 1938. godine, Borivoje Žarić pripadao je generaciji šahovskih entuzijasta koja je s velikom posvećenošću i ljubavlju stvarala temelje modernog organizacionog i sudijskog sistema šaha u našoj zemlji. Bio je među rijetkima koji su šah razumjeli ne samo kao igru, nego kao kulturni i društveni fenomen.
Tokom višedecenijskog angažmana, Žarić je sudio brojne domaće i međunarodne turnire, među njima i prestižne manifestacije organizovane pod okriljem Šahovskog saveza Srbije. Njegovo ime pamtiće se i po ulozi glavnog sudije na turnirima poput „Gliga 100“, posvećenog stogodišnjici rođenja velemajstora Svetozara Gligorića. U stručnim krugovima bio je cijenjen zbog svoje tačnosti, dostojanstva i izuzetnog osjećaja za pravednost za šahovskom tablom.
Kao dugogodišnji saradnik šahovskih publikacija, Borivoje Žarić bio je jedan od urednika i saradnika na „Šahovskom leksikonu“, kapitalnom djelu koje okuplja najvažnije činjenice, biografije i pojmove iz istorije šaha. Njegovo ime se redovno pojavljivalo i u listovima poput Politike i Šahovskog glasnika, gdje je davao doprinos dokumentovanju šahovske prošlosti Srbije i bivše Jugoslavije.
Za svoj rad, Žarić je više puta nagrađivan priznanjima Šahovskog saveza Srbije, među kojima se posebno izdvaja nagrada dodijeljena povodom 74. godišnjice postojanja Saveza. Njegovo prisustvo bilo je nezaobilazno na šahovskim svečanostima, turnirima i komemoracijama velikih majstora igre.
Enver Bukić, Mijo Udovčić i sudija Borivoje Žarić, Izborni turnir Vrnjačka Banja 1963.
Borivoje Žarić ostat će upamćen kao tihi i dostojanstveni čuvar šahovskog reda, čovjek koji je s ljubavlju služio igri i ljudima koji je igraju. Njegova preciznost, blag karakter i dugogodišnje iskustvo ostavili su dubok trag među generacijama šahista i sudija.
Izražavamo najdublje saučešće njegovoj supruzi, porodici, prijateljima i svim šahovskim poštovaocima.
Šahovski klub Krajina KRAJIŠNIK, oprašta se od svoga člana: Fide majstora Kosanović Dragana, nadasve skromnog, uviđavnog i mirnog čoveka, koji je došao u klub sa našim doajenom fm Joksimović Dragoljubom, da pojača naše redove i pomogne svojim znanjem, iskustvom i umećem na 64 polja…
Nažalost, naše druženje je trajalo samo jednu sezonu…
Na početku ove godine ispratili smo našeg Joksu, a evo sada sa tugom i pijetetom, i našeg dragog Kosketa, čiji nas je iznenadni odlazak iznenadio i rastužio do te mere, da ni danas ne verujemo da ga nećemo više videti za šah tablom….
Sticaj okolnosti je bio da smo na ligi 2024. na Paliću bili cimeri, i zajedno se pripremali za partije… Do tada se nismo poznavali, ali ja sam već posedovao njegovu šahovsku knjigu namenjenu početnicima, koju sam skoro 3 decenije koristio u radu sa decom u svojoj šahovskoj školi…
Kada sam mu to spomenuo, nasmejao se tiho, i onako skromno dodao… – IMA PUNO GREŠAKA…
Žao mi je, knjigu nisam poneo na Palić da mi je potpiše, vrednu knjigu, koja i pored izvesnih štamparskih grešaka, obiluje veoma divnim šahovskim pričama, kao i vrlo prefinjenom didaktičkom stilu i pristupu, nadasve skromnog pisca…
Kosketa je ipak na Paliću nešto mučilo… Vrlo slabo je spavao… Ustajao je noću u sitne sate, i onako, ne paleći svetlo, u mraku se oblačio, i tek kada bi tiho i polagano odškrinuo vrata, a svetlost iz hodnika na trenutak ušla u našu sobu, shvatio bih da nekuda ide… Odlazi… Šetao je tako noću pored jezera zabrinut i odsutan… INSOMNIA, pomislio sam …
Često zahvata šahiste kada su izloženi preteranim naporima, ili višesatnom stresu…
Možda i problemi kod kuće…? Možda depresija, ili anksioznost…? Ili je jednostavno promena kreveta, i vlažna jesenja jezerska atmosfera oko nas, uticala…?
Nije se nikome poveravao, niti je ikada pričao o svojim problemima… Jednostavno, Koske je bio prevashodno skromni slušalac tuđih problema, saosećajni sagovornik koji nikada sebe nije isticao u prvi plan. Tako je i igrao šah …Mirno, skromno, staloženo… Bez neke suvišne ekvilibristike ili preteranog rizika…
Počivaj u miru Koske, žao nam je što se nismo više družili i bolje upoznali …
Neka ti je slava i hvala, za ono malo vremena koje smo proveli zajedno na Paliću…
1. e4 c5 2.Sf3 Sc6 3.d4 cd4: 4.Sd4: Sf6 5.Sc3 e5 6.Sdb5 d6 / veoma popularan sistem koji je doneo besmrtnu slavu velemajstoru Jevgeniju Svješnjikovu, koji je dao najviši doprinos njegovoj promociji, kroz sveukupnu svoju šahovsku karijeru… /
7.Sd5 … / Potez kojim se izbegava glavni nastavak sa uvodnim: 7.Lg5 … a koji se po teoriji smatra energičnijim potezom, u odnosu na poziciono 7.Sd5 … – kojim beli želi stići u mirnije vode…/
7… Sd5: 8.ed5: Se7 / Danas većina velemajstora preferira ovde: 8…Sb8, tzv. VRAĆANjE KONjA U ŠTALU, da bi ga kasnije pikirali na polje d7, što se smatra elastičnijim odgovorom crnoga… Potez koji je primenio Kosanović, preporuka je velemajstora Viktora Korčnoja iz jedne njegove stare partije sa velemajstorom Hjartarsonom… Koju je kao crni odigrao jako, i efektno dobio… /
9.c3… / Energičnije ovde deluje: 9.c4… No, velemajstor Matulović je imao drugačiju ideju… /
9…Sf5 10.a4 g6 11.g3 Lg7 12.Lg2 0-0 / Crni je solidno završio razvoj i sa perspektivom čeka središnjicu… Napravio je čvrst bedem oko kralja i velemajstoru neće biti lako ovo probiti…/
13.0-0 h5 / Hrabro se crni upustio u boj sa renomiranim protivnikom… Verujući u svoj sistem /
14.Te1 h4 15.Lf3 Sh6 16.Le2 f5 / Pozicija pomalo podseća na Kraljevu indijku, pa crni gradi svoju igru dosledno na principu Kraljeve indijke… Inicijativa prelazi sad na stranu crnog…/
19.Kg2 g5 / Crni ne okleva… Oprezniji nastup je bio sa profilaktičnim: 19…a6 ili: 19…b6? /
20.fg5: f4 /… crni je ovde odlučio: Napašće velemajstora, pa šta bude… – neka bude… Nema više povratka nazad… Odavde crni igra smelo na pobedu… To je postalo sasvim jasno i uvaženom velemajstoru…/
21. Sd6:? …/ Nerealni optimizam velemajstora… On jasno vidi da: 21.Lg4:? Dg5: navlači nevolje, pa pokušava zbuniti crnoga, nadajući se da na ovo nije računao…? Ali, Koske je bio na visini zadatka… Pokazuje smirenost u ovom prelomnom momentu partije… /
21… Dg5: / Crni ne oprihvata DANAJSKI DAR, posle kojega bi velemajstor došao do daha… Naprimer: 21…Dd6:? 22.Lg4: … i beli bi prebrodio sve teškoće u svojoj slabijoj poziciji… I sa određenom perspektivom bi mogao dalje da nastavi igru…/
22.Sc8: ? / Sada je ovo već ozbiljna greška… Otpornije je bilo velemajstoru: 22.Se4 … preći u potpunu defanzivu i pomiriti se sa sudbinom… Posle recimo: 22… Dg6 23.Lf3 Lf5… itd. /
22…Se3+ / Crni nastavlja sa napadom i ne haje za dati materijal… Ispravna odluka… On oseća da je ovo prelomni momenat u partiji, koji mu daje šansu za igru na pobedu protiv velemajstora…/
23.Le3: Dg3:+ / Golišavi beli kralj postaje velika meta naletu CRNE DAME, i on tu nema ugodnog skloništa i pored lovačkog para, topa, i bele dame koji ga okružuju, a zapravo smetaju bekstvu…/
24.Kh1 Dh3+ 25.Kg1 De3:+ 26.Kf1 Dh3+ 27.Kf2 Dg3+ / Crna dama BOMBARDUJE belog kralja, i sada je jasno da je na pomolu veliko iznenađenje… NEMA SPASA OD UŽASA… Primetio je kibicer … /
28.Kf1 f3 … / A beli skakač sa c8 , postaje samo nemoćni posmatrač egzekucije svoga monarha… /
29.Se7+ Kh8 30.Sg6+ Dg6: / Pao je nesrećni DOSADNjAKOVIĆ, a pozicija belog ostala teška … /
31.Lf3: e4 32.Te3 ef3: / Trebalo je ovde spustiti ZAVESU, ali poslovično borbeni Matulović Milan igra do POSLEDNjEG DAHA… Ništa nije toliko duboko, koliko ŠAHOVSKA NADA…? /
33.Tf3: Tf3:+ 34.Df3: Tf8 / … I to bi bilo sve što je bilo vredno prikazati u ovoj partiji, gde je crni održao finu lekciju svom renomiranom protivniku, iz svoje omiljene – SICILIJANKE… /
Beli je predao / nakon desetak po inerciji bespotrebno povučenih poteza, po staroj navici… /
Tužna vijest – 26.10.2025 preminuo je velemajstor Mihai Šuba, rođen u Rumuniji (Bukurešt, 1.06.1947). Imao je 78 godina.
Trostruki je šampion Rumunije, 1980, 1981 i 1985.
Bio je izuzetno kreativan šahista i autor dvije izvanredne knjige: „Dinamička šahovska strategija“ i „Jež“ (The Hedgehog).
Šuba je dospio na naslovne strane u avgustu 1988. godine, kada je zajedno sa sinom zatražio politički azil u Ujedinjenom Kraljevstvu. Iskoristio je boravak u Londonu, gdje je igrao na turniru, da pobjegne iz okova „gvozdene zavjese“.
Nekoliko godina je predstavljao Veliku Britaniju, a nakon pada komunizma vratio se u Rumuniju. Godine 2017. promijenio je federaciju i prešao da igra za Španiju, gdje je proveo dobar dio karijere igrajući na brojnim turnirima i radeći kao trener.
Ne mogu riječima izraziti koliko sam slomljen od kada sam čuo da je preminuo moj trener, Daniel Naroditsky.
Samo nekoliko dana prije Grand Swiss turnira u Uzbekistanu koji je održan prije malo više od mjesec dana, zamolio sam mog trenera da mi se pridruži.
Iako je to bio zahtjev u zadnji čas i on je morao da putuje preko čitavog svijeta da stigne do Samarkanda, on je rezervisao kartu i sve obezbjedio za par sati. Takav je bio on, uvijek ovdje, nikada nije oklijevao kada je trebao da pomogne.
Proveli smo zajedno zadivljujućih pola mjeseca. Zauvijek sam mu zahvalan za te dane i sve što sam od njega naučio.
Danya je bio najgenijalnija osoba koju sam upoznao.
Nikada neću zaboraviti naše mečeve u bullet-šahu kasno noću tokom prošlih deset godina, on je bio jedina osoba na svijetu koja me redovno u njima pobjeđivala.
Danya, tvoje nasljeđe će uvijek živjeti.
Siguran sam da tamo gore igraš blic i diskutuješ o šahovskoj istoriji sa velikanima.
Preminuo je izuzetan šahista – Danijel Narodicki. Činilo se da živi crno-bijelu igru. Imao je samo 29 godina.
Dana 20. oktobra šahovski svijet potresla je strašna vijest: iznenada je preminuo velemajstor Danijel Narodicki – jedan od najpopularnijih šahovskih strimera i komentatora današnjice, brilijantan igrač u blitzu, istaknut kako na internet turnirima, tako i na posljednjem prvenstvu svijeta u brzopoteznom šahu u Njujorku. Danijel, Danja – za ovim dobrim, prijatnim i talentovanim mladićem, koji je savršeno govorio i engleski i ruski, tuguju s obje strane okeana. Stotine igrača – od amatera do zvijezda – posvetile su mu tople i tužne riječi. I ja želim da dodam nešto svoje.
Za autora ovog teksta, Danijel Narodicki se prvi put pojavio u svijesti kroz članak u glavnom šahovskom časopisu zemlje – „Šahovskom pregledu – 64“. U jednom od brojeva bila je objavljena priča „Lekcija Jurija Razuvaeva“. Legendarni velemajstor i trener, koji je više puta doveo ekipu SSSR-a do trijumfa, radio je tada sa kovrdžavim i bistrim dječakom, zaključujući da se radi o talentu budućeg superšahiste.
U članku je pisalo da su roditelji Narodickog (rođenog 1995. godine) porijeklom iz SSSR-a, ali su u teškim vremenima emigrirali u Kaliforniju. Kao dijete pokazivao je ogromne šahovske sposobnosti – osvojio je svjetsko prvenstvo do 12 godina, ostavivši iza sebe mnoge buduće zvijezde.
Nastavljajući da se takmiči na seniorskim turnirima, Danijel je brzo postao jedan od vodećih američkih igrača i već sa 18 godina dobio titulu velemajstora. Tada ga nisam poznavao lično, ali su mnogi naši zajednički prijatelji govorili s oduševljenjem: Narodicki je pravi genije. Govori više jezika, briljira na istorijskom fakultetu, paralelno igra košarku za univerzitetski tim, i ima duboko poznavanje šahovske istorije – od neokrunjenog šampiona Morfija, prvog svjetskog prvaka Štajnica, pa sve do Kapablanke i Laskera.
Još kao dječak napisao je nekoliko popularnih šahovskih knjiga, i to o završnicama i pozicionoj igri – što je rijetkost za mlade sportiste. Iako mu je stil bio izuzetno borben, Narodicki je težio univerzalnosti. Pisao je šahovske kolumne u specijalizovanim i u glavnim američkim medijima. Bio je i trener. Činilo se da njegovog talenta ima dovoljno za sve.
Naravno, akademska karijera usporavala je šahovski razvoj. Dok je Narodicki proučavao šta je tačno Morfi rekao Štajnicu kada su se sreli u vezi s Vilhelmovim gambitom, mnogi njegovi vršnjaci su već napredovali. Ipak, njegov rejting je rastao – takmičio se u finalima američkih prvenstava i pobjeđivao, između ostalog i izazivača svjetske titule Fabijana Karuanu.
Sve je promijenila pandemija korone. Tada se Narodicki, poput mnogih, potpuno okrenuo YouTubeu. Uvijek je bio sjajan u blitzu i naročito u „bulletu“ (partije po minut), a uz svoju erudiciju i harizmu, postao je zvijezda portala chess.com i lichess.org – njegovi kanali su imali stotine hiljada pratilaca. Bio je jedan od najjačih blitz šahista i ove godine je osvojio prvenstvo SAD-a. Zahvaljujući upečatljivoj pojavi, Danijel je postao poznat i izvan šahovskog svijeta. Kao komentator, bio je rado viđen na svim velikim događajima, usprkos ogromnoj konkurenciji među engleskim govornicima.
Usprkos svemu tome, bio je potpuno jednostavan i prijatan sagovornik. Ruskoj publici se posebno približio kroz nastupe na YouTube kanalu Levitov Chess. Sa velemajstorom Aleksandrom Šimanovim briljantno je komentarisao mečeve između Danila Dubova i Hansa Nimana, pokazivao je znanje i šarm u razgovorima sa osnivačem kanala Iljom Levitovim.
Moje lično poznanstvo s njim započelo je tokom posljednjeg izdanja legendarnog turnira „Aeroflot Open“. Komentarisao sam partije za kanale Šahovske federacije Rusije, i iznenada se u chatu pojavio Danijel – aktivno je diskutovao, postavljao pitanja. Kasnije smo se dopisivali, a Danijel je priznao da je kao istoričar sa velikim interesovanjem gledao moje video-serijale o velikim rivalstvima i šahovskim herojima prošlosti.
Činilo se da Danijel živi šah 24 sata dnevno. Otvoriš laptop da riješiš par zadataka, a on već šalje izazov za blitz (to su mi potvrdili i drugi velemajstori). Jasno je da nismo bili isti nivo, ali ga to nije zamaralo – čak sam stekao utisak da me ponekad pušta da pobijedim. Da ne bih izgubio volju. Naravno, protiv top blitz igrača bio je nemilosrdan.
Narodicki je imao mnogo sjajnih ideja koje nije stigao da realizuje. Njegova erudicija o šahovskoj istoriji bila je impresivna čak i po standardima veterana. Sanjao sam da jednog dana pijemo kafu i pričamo o Polu Morfiju. Razmišljao je o pisanju nove knjige – čak smo ozbiljno razgovarali o zajedničkom izdanju o Hansu Nimanu, i na ruskom i na engleskom.
Umrijeti sa 29 godina, u punoj snazi i na vrhuncu popularnosti, a da ti je sve tek ispred tebe – to je strašno.
Zbogom, Danja! Nedostajaćeš nam mnogo. I tvoji mudri i tvoji dobri savjeti.
Rođen 9. novembra 1995. u San Mateu, Kalifornija, Danijel Narodicki postao je istaknuti velemajstor, autor, trener i strimer čiji je uticaj daleko prevazišao šahovsku tablu. Preminuo je svega dvije sedmice prije svog 30. rođendana.
Šah je ušao u njegov život kad je imao šest godina, kada je njegov stariji brat, Alan, donio nekoliko društvenih igara da zabavi djecu na jednoj zabavi. Njihov otac Vladimir, imigrant iz Ukrajine, naučio ih je da igraju šah. „Mislim da mnogi vole da zamišljaju kako je to bila ljubav na prvi pogled i da me brat nije mogao odvojiti od šahovske table… To je više bio postepen proces, gdje je šah polako postao dio repertoara stvari koje smo radili da ubijemo vrijeme. Neka od mojih najdražih sjećanja su upravo ta zajednička vremena sa bratom“, rekao je Narodicki za New York Times 2022. godine, u tekstu koji je najavio da će pisati šahovsku kolumnu za taj list. Pored šaha, košarka mu je bila jedan od omiljenih sportova.
Kao i većina igrača kojima je suđeno da uspiju, Danijel je rano počeo da se ističe. Godine 2007. osvojio je titulu FIDE majstora i pobijedio u kategoriji do 12 godina na Svjetskom omladinskom prvenstvu. Drugo mjesto podijelio je na Otvorenom prvenstvu SAD 2010. godine, a titulu internacionalnog majstora stekao je 2011. Pobjednik je Juniorskog prvenstva SAD 2013. godine – iste godine postaje velemajstor. Njegov najviši FIDE rejting u klasičnom šahu bio je 2647, u maju 2017. Bio je i izvanredan igrač brzopoteznog i rapid šaha. Učestvovao je na najvažnijim domaćim i međunarodnim turnirima, paralelno završivši istoriju na Stenford univerzitetu.
Ipak, najveći doprinos Narodickog šahu bila je njegova sposobnost da igru približi početnicima. Bio je trener u Šahovskom centru u Šarlotu, a imao je i privatne učenike. Napisao je nekoliko knjiga o šahu – prvu, Mastering Positional Chess, objavio je sa samo 14 godina, a pisao ju je još od desete.
Često je komentarisao najvažnije šahovske događaje, posebno na Chess.com-u, a vodio je i izuzetno popularne kanale na Twitchu i YouTube-u. Bio je hvaljen zbog svog smirenog, jednostavnog načina objašnjavanja šaha igračima svih nivoa. Od 2014. do 2020. pisao je i kolumnu za Chess Life.
Vijest o njegovoj iznenadnoj smrti objavila je njegova porodica putem Šahovskog centra u Šarlotu na mreži X. Šahisti iz čitavog svijeta reagovali su s tugom, ističući njegov talenat, pedagoški dar i nesebičan duh.
Izvan šahovske table, Narodicki je imao ključnu ulogu u popularizaciji šaha na internetu, povezujući svijet profesionalnog i amaterskog šaha.
U razgovoru za New York Times 2022. godine, sažeo je svoj pogled na šah – i život – u jednoj poznatoj rečenici: „Na kraju partije, i kralj i pion idu u istu kutiju.“
Malo je ljudi koji uspiju da ostvare toliko toga prije 30. godine. Velemajstor Danijel Narodicki zauvijek će biti jedan od njih.
Autor: Milan Dinić
Ponedjeljak, 20. oktobar 2025
Photos: Maria Emelianova, Lennart Ootes i Michal Walusza
S dubokom tugom obavještavamo o iznenadnoj smrti Danijela Narodickog. Danijel je bio talentovan šahista, komentator i pedagog — poštovan i voljen član šahovske zajednice, koga su cijenili ljubitelji i igrači širom svijeta. Bio je takođe voljeni sin i brat, odan prijatelj mnogima.
Molimo vas da poštujete pravo Danijelove porodice na privatnost u ovom izuzetno teškom trenutku.
Sjetimo se Danijela po njegovoj strasti prema šahu, ljubavi prema igri i po radosti i inspiraciji koju nam je svakodnevno donosio.
Charlotte Chess Center 20. oktobra 2025. godine
Šokantna i tužna vijest pogodila je šahovski svijet. Šahovski centar Šarlot (Charlotte Chess Center) izdao je danas zvanično saopštenje, navodeći da je velemajstor Danijel Narodicki preminuo.
Vrlo jak velemajstor s izuzetnim sposobnostima u brzopoteznom šahu, Danijel je bio i izvanredan šahovski trener. Njegov YouTube kanal predstavlja pravo blago edukativnog šahovskog sadržaja, a bio je i veoma poznat kreator šahovskog sadržaja. Njegova smrt predstavlja ogroman šok za šahovsku zajednicu i biće duboko žaljen.
Upućujemo iskreno saučešće porodici i voljenima i nadamo se da će imati snage da prođu kroz ovaj težak period. _____________________
Naroditsky,D (2619) – Aslanov,Umid (2322) [B22] Titled Tue 14th Oct 2025 chess.com INT (7), 14.10.2025
U svom rodnom mjestu, Dobroj Vodi kraj Bara, 8. oktobara 2025. godine, u 81. godini preminuo je Jusuf Kalamperović, istaknuti dugogodišnji društveno-politički radnik i funkcioner Bara, Crne Gore i Jugoslavije, predsjednik Opštine Bar, član Predsjedništva Cme Gore, delegat u Skupštini Crne Gore, poslanik Savezne Republike Jugoslavije, ministar pomorstva i saobraćaja Cme Gore, potpredsjednik Vlade Crne Gore, ministar unutrašnjih poslova i javne uprave Cme Gore.
Za nas crnogorske šahiste, umro je veliki prijatelj, čovjek koji je mnogo zadužio crnogorski šah i šahiste, čovjek bez kojeg mnogih lijepih šahovskih susreta, događaja, takmičenja ne bi bilo. Mlađi ga znaju kao dugogodišnjeg člana Upravnog odbora Šahovskog saveza Crne Gore, vođu puta na nastupima naših reprezentcija, predsjednika Šahovskog kluba Mornar, čovjeka koji je pomogao da se organizuju i održe mnogi turniri. Stariji ga se dobro sjećaju kao čvrstog člana velike ekipe Mornara (Živković, Zečević, Lutovac, Vuković, Lukšić, Kalamperović), jednog od organizatora velikih barskih velemajstorskih turnira 1977. i 1980. godine. Iz literature možemo vidjeti da je, kao član Šahovskog kluba slijepih August Cesarec bio omladinski prvak Sarajeva davne 1962. godine ispred Zvonka Meštrovića. Iste godine bio je treći na omladinskom prvenstvu Bosne i Hercegovine. Odlaskom na studije u Beograd 1963. godine postao je prvotimac Crvene Zvezde na omladinskim tablama zajedno sa Cvetkovićem a zatim sa Despotovićem i legendarnim Ljubojevićem. Tokom igranja za Zvezdu, jedan od trenera mu je bio i čuveni Petar Trifunović. Izuzetno talentovanog šahistu su kasnije, brojne poslovne i porodične obaveze odvojile od aktivnog igranja šaha ali je čitavog života ostao uz šah i šahiste.
Imao sam privilegiju da, kao sekretar Šahovskog saveza, jedno vrijeme intezivno sarađujem sa Jusufom Kalamperovićem u razvoju šaha u Crnoj Gori i znam koliko je volio šah i šahiste. Izdvajam da je, u ovom periodu, Jusuf najzaslužniji za organizaciju Open turnira Cetinje 2016 i da je presudno pomogao da se dva šampionata Crne Gore održe u Baru (2017 i 2018.). Bilo mi je veliko zadovoljstvo kada svrati u prostorije saveza i dugo razgovaramo o šahu. Našu jedinu partiju igrali smo davne 1979. godine u Kup meču Nikšić – Bar. Završena je remijem, igralo se do “golih kraljeva” a to je za mene, u tom trenutku, bio odličan rezultat. Volio je da se prisjeća i te partije i svih prošlih vremena i sa poštovanjem je govorio o velikanima koji su ga obilježili.
Poštovani Jusufe, veliko hvala za sve što ste uradili za šah u Crnoj Gori.
Sahrana Jusufa Kalamperovića obaviće se 9. oktobra 2025. godine u 17,00 časova na groblju u Dobroj Vodi.
Prije par dana čuo sam se sa Jusufom Kalamperovićem oko promocije moje nove knjige „Odsjaji Kur’ana“ u Podgorici. Ja mu čitao odlomke, on mi pričao kakao je učio Medresu u Sarajevu. Obećao je da dolazi, a primjerak knjige dobiće na poklon. Danas, tužna vijest, Jusuf je preminuo. Bio je jedan od najtolerantnijih i najsmirenijih ljudi koje sam poznavao. Vazda umjerena i odmjerena riječ, kao melem. Drugi se i svađaju, tonovi su povišeni, mišljenja duboko podijeljena. A onda Jusuf uzme riječ i sve nekako djeluje logično i umirujuće. Rekao sam mu da me po karakteru podsjeća na Jusufa, Biblijskog Josifa. Braća su htjela da ga ubiju, on mi je oprostio. To mogu samo veliki ljudi.
Dok sam bio selektor muške šahovske rerezentacije Jusuf je bio vođa puta i na Olimpijadi u Hanti Mantisku i na Prvenstvu Evrope u Grčkoj. Ubjedljivo najbolji vođa puta. Sa njim je bila najbolja atmosfera. Šalili smo se, šetali, išli u kupovinu, radovali se pobjedi, tugovali u porazu. U dalekom Sibiru pomagali jedan drugom za kupovinu, ja za suprugu, on za unuke. Toliko je bio ponosan na njih.
Igrali smo meč sa Ukrajinom. Na prvoj tabli Nikola Đukić protiv legendarnog Vasilija Ivančuka. Nikola ima pješaka više, ali Ivančuk ponavlja poziciju. Ja stojim pored table a Jusuf sjedi pored mene. Ivančuk misli da je on sudija i pokazuje mu da se pozicija triput ponovila. Jusuf maše rukom i kaže: „Igraj“. Ivančuk zbunjen, a Đukić se nasmijao i pružio ruku za remi.
Ako ima Dženeta ovaj čovjek je u njemu. Jer tamo idu dobri, pošteni, skromni, vrijedni, ljubazni, tolerantni, vjerujući ljudi. Ljudi koji pomažu drugima, ljudi koji razumiju druge, ljudi koji saosjećaju sa drugima. Ljudi kao što je bio Jusuf Kalamperović. Nedostajaće mi.
Dana 20. septembra 2025. godine, u 59. godini života, napustio nas je Vladimir Deže, šahista i pedagog iz šahovske porodice, rođen 9. novembra 1966. godine.
Njegov otac, Anton Deže, legenda i jedan od najjačih novosadskih šahista, uveo je Vladu u šahovski svet još dok je bio pionir. Vlada je u tom svetu ostao do kraja svog života, mada je vrlo mlad prestao aktivno da igra šah. Iako nije ostvario velike uspehe na turnirima, ostavio je trag daleko vredniji od svojih rezultata. Naime, početkom devedesetih godina posvetio se radu sa decom u ŠK „Promocija“, gde je stvorio generacije učenika koji nisu samo ostvarivali zapažene rezultate na šahovskoj tabli, već su izrasli u uspešne i kvalitetne ljude. Vlada se nije ženio i nije imao potomke, ali je često govorio da je „Promocija“ njegovo dete, gde su stasavala i druga njegova deca – mi, njegovi učenici. Dok smo bili deca, Vlada nam je bio učitelj koji nam je na svoj prepoznatljiv način približio šah, čineći da nikada nismo želeli da izađemo iz njega, jer je to za nas bilo mesto smeha i zabave. Kada smo odrasli, Vlada je, umesto uloge učitelja, preuzeo ulogu prijatelja, i to je ostao do kraja.
Bio je čovek snažnog karaktera, iskrenog duha i beskrajne duhovitosti. Njegove anegdote i vedrina zauvek će ostati deo uspomena svih nas koji smo ga poznavali. Tokom proteklih decenija imao sam sreću da provodim mnogo vremena sa njim, istinski uživajući u onome što je Vlada pružao drugima, a ni sam ne znam koliko sam puta izgovorio da mi susreti sa njim produžuju život zbog količine pozitivne energije i smeha koju je nesebično delio. I danas, kao i još dugo vremena, prepričavaće se njegove anegdote, i to čak i od ljudi koji ga nisu poznavali, jer je njegova genijalnost izlazila iz okvira, baš kao i on sam tokom celog života. Vladimir Deže živeo je šah kao poziv i misiju, prenosio je ljubav prema igri i učio nas da je šah više od sporta – to je škola života.
U srcima svih nas koji smo imali privilegiju da ga poznajemo, Vladin duh i ljubav prema šahu zauvek će živeti. Slava mu.
Umro je Jakov Murej. Jaša. Imao je 84 godine, i, nažalost, posljednjih desetak godina bilo je veoma teško za njega. Jedino što mu je davalo snagu da nastavi, što je ispunjavalo njegov život smislom, ostale su šahovske partije.
A ja želim da ga pamtimo drugačije. Sa pametnim, blistavim očima. Sa dozom ludosti, ali u mjeri. Sa sjajnim idejama. Onakvim kakav je bio na vrhuncu, sedamdesetih i početkom osamdesetih. Kada je osporavao analize Fišera i Larsena, kada se njegovim idejama nadahnjivao Korčnoj u svojim bitkama protiv Karpova. Kada je i sam igrao odlično, ulazeći u top-50 svijeta, i ne gubeći se ni na superjakom moskovskom među-zonskom turniru 1982. godine.
Upoznao sam ga početkom devedesetih. Jaša više nije bio onaj stari, ali i dalje je imao snagu i ideje. Upravo je završio saradnju sa Joelom Lotjeom, i još je povremeno pronalazio ne samo originalne, nego i objektivno jake ideje (posljednja takva je, izgleda, 1.e4 e5 2. Nf3 Nf6 3. d4 Ne4 4. Bd3 Nc6!?).
Dolaskom kompjutera, za njega više nije bilo prostora da se razmahne. Uz to, stalne životne teškoće i problemi sa zdravljem. Ali on je i dalje ostajao u igri. Potpuno nesavremen. Neuglađen. Više se nije uklapao ni u kakve okvire. Ali na svakom iole značajnom turniru – Jaša bi se pojavio. Ako je bio open – igrao je. Ako nije igrao – prilazio bi da analizira, da razgovara o šahu. To nije bio površan govor. On je zaista tako živio. Njegova potpuna nesavremenost kao da je naglašavala veličinu šaha. Ne bi njega bilo već dvadeset godina da nije bilo šaha.
A on je sve izdržavao. Sve sam. Sam je živio u domu za starije, sam dolazio ili putovao na turnire. Sam se brinuo o sebi. Pomagali su mu, ali, da budemo iskreni, u posljednjim godinama nije bilo lako provoditi mnogo vremena s njim. Ipak, mnogi su dali svoj doprinos da mu se život produži. I svaki put kad bih ga sreo, radovao sam se što je još uvijek s nama.
Sad ga više nema. Ali hajde da ga pamtimo ne kao umornog putnika kroz vrijeme, već kao sjajnog talenta, sa očima koje sjaje i morem ideja. Čovjeka, pomalo ne od ovoga svijeta, ali zaljubljenog u šah, i odanog mu do samog kraja.
U 92. godini života preminuo je Anatolij Avraamovič Bihovski – zaslužni trener SSSR-a, međunarodni majstor, međunarodni sudija, koji je dugi niz godina bio na čelu omladinskog šaha u zemlji. Saučešće njegovoj porodici i prijateljima.
**** Anatolij Avraamovič Bikhovski (30. april 1934, Izhevsk – †28. avgust 2025) bio je istaknuti šahovski trener, međunarodni majstor i sudija.
Rođen je u Izhevsku, odrastao u Moskvi; bio je član mlade moskovske reprezentacije, a kao igrač je osvojio šampionat Moskve 1963. i učešće na prvenstvu SSSR-a 1965. godine (sredina tabele).
Potekao je iz ugledne porodice: njegov otac bio je heroj socijalističkog rada i direktor velike fabrike tenkova.
Radio je kao šef-trener omladinske reprezentacije SSSR-a od sredine 1960-ih do raspada SSSR-a, oblikujući generacije vrhunskih šahista, od Tupmakova i Balašova do Karpova, Kasparova i Kramnika.
U Ruskom šahovskom savezu od 2003. do 2013. vodio je Savjet trenera.
Dobitnik je titule “Zaslužni trener SSSR-a” (1975) i odlikovan znakom počasti (1981).
Bio je i međunarodni arbitar (FIDE „A“ kategorija od 1993), te je i u veteranskim takmičenjima ostao aktivan kao arbitar.
Izjave poznatih šahista iz 4/30/2024, povodom 90-tog rođendana Bihovskog
Boris Gelfand: “Čitav život nosi ljubav prema šahu… kao arbitar prije svega misli na igrače.”
Boris Spaski: “Anatoly Bykhovsky ima tri kvaliteta koje cijenim: pametan je, pošten i prijatan. Takvi su rijetki.”
Garry Kasparov: “Čitava epoha razvoja šahovskog omladinskog pokreta u Sovjetskom Savezu vezana je uz njegovo ime… uspjehe je donio radom poput Bykhovskog.”
Alexandr Grischuk: “Anatoly me naučio šah bez pretjerivanja… dao mi je pristojan stil bez viška, kao što treba desetogodišnjem igraču.”
Sa velikom tugom se opraštam od svog mentora i prijatelja, doajena srpskog i jugoslovenskog šahovskog novinarstva, Branislava Krce Rakića. Od kad naše šahovsko poznanstvo traje, ni ne znam tačno. Rekla bih – oduvek.
Krca je beskrajno verovao u mene. Mimo porodice, on je bio moj najveći navijač i podrška od samih početaka moje karijere.
Sećam se vremena kad su informacije sporo putovale, a nama, šahistima, je toliko značilo da budemo u toku sa teorijom i uopšte dešavanjima. Često bih uveče došla u njegovu Politiku Ekspres da prva pogledam partije koje su igrane tog dana na superturniru u Linaresu i drugim takmičenjima. Partije su stizale faksom. Krca ih je pripremao za objavu u sutrašnjim novinama, a ja bih u redakciji analizirala partije najjačih igrača. Njemu je bilo stalo da čitaoci beogradskog izdanja novina imaju ujutru ne samo rezultate i izveštaj, već i stručne analize. Krca bi uvek skrenuo pažnju na neku divnu žrtvu ili kombinaciju. Istinski se divio partijama velikana i to oduševljenje prenosio meni. Prepričavao mi je razgovore i utiske iz intervjua koje je imao, i tako sam saznala mnogo o šahistima čak i pre nego što sam ih srela uživo.
Kada nisam bila u Beogradu, Krca bi skupljao te rolne faksa sa partijama i čuvao ih za mene. Nisam uvek bila mnogo raspoložena za proučavanje tog ogromnog materijala, ali zbog te njegove energije i posvećenosti, smatrala sam obavezom da se posvetim radu. Nisam želela da ga izneverim i ostavim partije netaknute – Krca je nesvesno uticao da se potrudim više u radu na šahu. Isto je važilo za moja takmičenja; negde podsvesno nisam htela da ga razočaram. Nije on nikada ništa govorio u smislu očekivanja da ja moram da zasijam svuda, jednostavno je svim srcem verovao u mene i davao veliki podstrek.
Bio je vedar, duhovit i uvek spreman da pronađe lepu reč ili podsticaj. Njegova toplina i neposrednost činile su da se u njegovom društvu osećam kao u svom timu, a njegova ljubav prema šahu bila je zarazna. Iza svake rečenice osećala se iskrena radost što može da deli ono što voli. Posle svakog uspeha dolazila sam kod njega u redakciju da obeležimo taj uspeh kroz priču, intervju, fotografije. To je bila bukvalno naša tradicija.
Krca je organizovao moj beogradski meč sa Pijom Kramling 1988. godine. Pija je tada bila svetski poznata šahistkinja, broj 1 na ženskoj rejting listi i poznata po brojnim pobedama nad jakim šahistima. Uveliko se pričalo o njenoj pobedi nad Viktorom Korčnojem u turnirskoj partiji. Ja sam se tek probijala i ona je bila prejak protivnik po svim kriterijumima. Krca je verovao da će mi meč od šest partija sa takvom igračicom mnogo značiti i bio je u pravu! Ja sam izgubila 4,5:1,5, ali je to bilo ogromno iskustvo, kao moj prvi meč uopšte, gde sam osetila kako je igrati protiv jakih i gde me navelo da razmišljam kako mogu takvim veličinama da se suprotstavim u budućnosti. Stekla sam i divnu prijateljicu sa kojom ću se mnogo puta sastajati. Kasnije ću puno puta igrati sa Pijom ali poraz više nisam doživela a pobedila sam je nekoiliko puta na Turnirima kandidatkinja, kao da me Krca pripremio za ovo rivalstvo.
On je imao ogromnu ljubav prema šahu, skoro isto toliku kao i prema svojoj ćerki Nastasji koju je uvek pominjao i o kojoj mi je stalno pričao.
Napisao je preko 10 knjiga, o tome mogu da govore njegove kolege. U knjizi „O šahu s ljubavlju“ pisao je o zanimljivim ličnostima i susretima koje je pamtio. Ja sam na neki način „učestvovala“ u toj knjizi jer sam odabrala partije.
Šahu je davao na neki način i čudesnu moć. Njegovi opisi događaja i svega u vezi sa ovom igrom privlačili su i one ne tako velike šahovske znalce. Recimo on je pisao:
“Ako bi čovečanstvo ikada došlo u priliku da se predstavi svetovima drugih planetarnih sistema i galaksija, verujem da bi ga šah najbolje reprezentovao. Jer, sve drugo (u to sam ubeđen) ostale civilizacije već imaju, ili su imale.”
Odlaskom Krce ostaje praznina koju je nemoguće popuniti. Nedostajaće mi njegove priče, smeh i ona posebna energija kojom je unosio život u svaku šahovsku vest. Ali verujem da će njegovo ime i delo živeti u sećanjima svih nas kojima je ostavio trag – i u srcu, i na šahovskoj tabli.
Šahovski savez Bosne i Hercegovine sa tugom je obavijestio šahovsku javnost da je u petak, 22. augusta 2025. godine, u 81. godini života, na Ahiret preselio Emin (Mehmed) Kemura – dugogodišnji šahovski radnik, međunarodni šahovski sudija, veliki prijatelj šahista i novinar.
Emin Kemura bio je sertificirani međunarodni šahovski sudija (1985), reprezentativac Bosne i Hercegovine u dopisnom šahu (1981-1983), a 2005.godine dodijeljena mu je titula nacionalnog šahovskog majstora.
Više od šest decenija bio je prisutan na domaćoj i međunarodnoj šahovskoj sceni, sudeći brojne turnire i radeći nesebično na promociji šaha. Nekadašnji član ŠK „Bosna“, a potom sekretar ŠK „Preporod“ Sarajevo i ŠK „Stari Grad“ Sarajevo, ostavio je duboki trag u organizaciji i razvoju šahovskog života u Sarajevu i šire.
Poseban doprinos dao je radu s mladima, kojima je posvetio čitav život, prenoseći im ljubav prema igri i osnovne ljudske vrijednosti.
Bio je šahovski novinar, izvještavao je za Radio BiH, objavljivao je u „Večernjim novinama“, kasnije u „Avazu“ gdje je vodio šahovsku rubriku. Napisao je nekoliko recenzija knjiga.
Dženaza će se obaviti u ponedjeljak, 25. augusta 2025. godine u 17:00 sati na mezarju Hambina Carina u Sarajevu.
Neka mu dragi Allah podari vječni rahmet i lijepi Džennet.
