V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
LOJD (Samuel Loyd) (1841–1911) — američki šahovski kompozitor, jedan od najgenijalnijih problemista u historiji šaha.
U porodici Lojd bilo je osmoro djece. Najmlađi među njima — Sem — volio je da igra šah sa starijom braćom Tomasom i Isakom. Svi su se rano oduševili šahovskom kompozicijom. Već sa 14 godina Sem je objavio svoj prvi zadatak, a iste godine debitovala su i njegova braća. Njihova djela odlikovala su se originalnošću ideja, težinom rješenja i neočekivanošću prvog poteza.
Semjuel je često svoje kompozicije pratio duhovitim devizama ili kratkim šaljivim pričama. Među njima su zadaci „Karl XII u Benderima“, „Sve više“, „Štajnicov gambit“, „Potjera ljubavi“ i drugi.
Od djetinjstva Sem je obožavao životinje i umio je oponašati njihove glasove. Tu ljubav zadržao je i u zrelom dobu. Njegov mačak Ridl imao je neobičnu „šahovsku“ boju — glava i rep bili su zasljepljujuće bijeli, dok su tijelo, šape i vrh repa bili plavičasto-crni. Često se penjao na atlasni jastuk s crno-bijelim kvadratima i bio je inspiracija za niz Semjuelovih briljantnih humorističkih zadataka. Zadaci-blizanci pod nazivom „Mačke iz Kilkenija“ prikazivali su njegov „portret“ mozaikom šahovskih figura. Evo jednog od njih.
S. Lojd, 1888
Mat u 4 poteza
S. Lojd, 1888
Mat u 4 poteza
1.b8S! (s prijetnjom 2. S:d7, 3. Sc5 i 4. Sb3 mat)
1…d5 2.Sc6 dc 3.Se4+ K:e2 4.Sd4#
Palma prvenstva u Lojdovom stvaralaštvu pripadala je tropoteznim problemima.
„Smatram da su tri poteza najprirodniji broj poteza za idealan šahovski zadatak“, pisao je Lojd.
S. Lojd, 1876
Mat u 3 poteza
1.T5h1 b2 2.Thb1! baD 3.Tb8#
2…abD 3.Ta8#
2…d6 3.Lb5#
1…bc 2.Thc1!
„Čarobnjak paradoksa“, kako su Lojda nazivali savremenici, komponovao je oko 750 zadataka. Bio je i jak praktični šahista, učesnik međunarodnog turnira u Parisu 1867. godine.
Proslavio se i kao sastavljač duhovitih matematičkih zadataka i igara. Najboljom među svojim „zagonetkama“ smatrao je zadatak s damom koja je s polja a1 morala obići sva polja šahovske table za najmanji broj poteza. Evo jednog rješenja u 14 poteza:
Da1–a8–g2–a2–g8–g4–c8–f8–b4–b8–g3–c3–h8–h1–a1.
LOLLI (Giambattista Lolli (1698–1769) — italijanski šahista i teoretičar.
Jedan od istaknutih majstora modneške škole, saradnik Ercole del Rioa i Domenico Lorenzo Ponziania, Loli je plod svojih dugogodišnjih istraživanja izložio u knjizi objavljenoj u Bolonji 1763. godine pod opširnim naslovom: „Teorijsko-praktična razmatranja o šahovskoj igri, ili Igra u šah predstavljena na najbolji način. Najnovije djelo Đambatiste Lolija iz Modene“.
Naslovna strana knjige Đanbatista Lollija, Bolonja 1763
U tom klasičnom djelu obrađene su sve faze šahovske partije. Knjiga je obuhvatala rad del Rija, opsežnu teoriju otvaranja, kritiku prvog izdanja Analyse du jeu des Échecs François-André Danican Philidora (1749), brojna Lollijeva istraživanja iz završnica, koja do danas nisu izgubila na aktuelnosti, kao i više od stotinu zadataka.
Pred nama je jedna od Lollijevih studija sa efektnim duelom kraljeva.
Lolli, 1763
Bijeli igra i dobija:
- Kd6 Kf8
- f7!! K:f7
- Kd7 Kf8
- Ke6 Kg7
- Ke7 Kg8
- Kf6 Kh7
- Kf7 Kh8
- K:g6
i bijeli dobija.
London – turniri
Godine 1851. u Londonu je održan prvi međunarodni turnir u istoriji šaha. Organizovan je na inicijativu Howarda Stauntona od strane St George’s šahovskog kluba i bio je priređen povodom Svjetske industrijske izložbe. Učestvovalo je 16 najjačih šahista Evrope. Pobjednik je bio Adolf Anderssen.
Od tada se London s pravom smatra jednom od šahovskih prijestonica svijeta. Ovdje je održan i drugi međunarodni turnir u istoriji šaha (1862), kao i jedan od najdužih turnira — 1883. godine, koji je trajao gotovo dva mjeseca. Na njemu je 14 šahista igralo dvokružni turnir. Remiji su se ponavljali, a tek treći miroljubivi ishod donosio je upis pola poena u tabelu. Ukupno su odigrane 256 (!) partije.
Turnir je bio značajan i po tome što su prvi put korišćeni šahovski satovi s dvostrukim brojčanikom, koje je izumio član Mančesterskog šahovskog kluba Thomas Bright Wilson.
Pobjednik je bio Johannes Zukertort sa 22 poena; tri poena manje imao je Wilhelm Steinitz, a još 2,5 poena manje Joseph Henry Blackburne. Upravo je ovaj turnir odredio buduće učesnike prvog meča za svjetsko prvenstvo, koji je tri godine kasnije održan u Sjedinjenim Državama.
Na izmaku 19. vijeka najveći turnir ponovo je održan u Londonu — 1899. godine. U njemu je učestvovalo 15 vodećih šahista na čelu sa svjetskim prvakom Emanuel Laskerom. On je i pobijedio, osvojivši 23,5 poena iz 28 i ostavivši drugoplasiranog iza sebe za čak 4,5 (!) poena.
London 1922 šahovski turnir — prvo zvanično takmičenje na kojem je, u rangu svjetskog prvaka, učestvovao i pobijedio José Raúl Capablanca. Na njegov prijedlog učesnici su usvojili prvi u historiji šaha skup pravila o održavanju mečeva za svjetsko prvenstvo, poznat pod nazivom „Londonski sporazum“.
Pobjednici turnira u Londonu kasnije su postajali i drugi svjetski prvaci: 1932. godine Alexander Alekhine, a 1982. i 1984. Anatolij Karpov.
Tokom 1980-ih i 1990-ih organizator „otvorenih“ turnira u Londonu bila je kompanija Lloyds Bank („Lloyds Bank Masters“).
(Nastaviće se)