Istaknuti teoretičar
Rauzer je bio jedan od značajnih šahovskih teoretičara i dao je vrijedan doprinos teoriji otvaranja. Najpoznatiji je po varijanti sicilijanske odbrane koja je po njemu dobila ime — Rauzerov napad, veoma popularnom i u današnjem šahu.
Njegova istraživanja obuhvatala su i špansku partiju i francusku odbranu.
Bijeli počinje i pobjeđuje
Prema svjedočenjima njegovih savremenika, Rauzer je šahu posvećivao i po šesnaest sati dnevno. Bio je pravi fanatik!
Upravo je Rauzer među prvima pokušavao da analitički dokaže zamisao da „bijeli počinje potezom 1. e2–e4 i pobjeđuje“. Svuda je tražio nove, opasne sisteme za bijele.
Sve ostalo je suvišno
„Sve ostalo — hranu, san, lične kontakte s ljudima, književnost i tako dalje — smatrao je nepotrebnim“, napisao je Konstantinopoljski.
Stil igre
Rauzer je bio šahista napadačkog, ofanzivnog stila. Igrao je oštro, originalno i zanimljivo. Njegove partije uvijek su privlačile pažnju gledalaca.
Bolest
Vsevolod Rauzer živio je s majkom, izdržavajući se od socijalne pomoći i male plate koju je primao kao instruktor u sportskom društvu „Spartak“.
Nedovoljna ishrana i problemi s nervnim sistemom često su dovodili do ozbiljnih kriza. Tokom meča Lenjingrad – Moskva 1937. godine dvaput je izgubio od Sergeja Belavenca, a zatim se zbog bolesti povukao s prvenstva Lenjingrada. Nakon toga tri godine nije sjedao za šahovsku tablu i liječio se u psihijatrijskoj bolnici.
Povratak bolesti
Godine 1940. Rauzer je ostvario slab rezultat u polufinalu prvenstva SSSR-a, a zatim ponovo nije nastupio na gradskom prvenstvu. Bolest se vratila, a ubrzo je počeo Veliki otadžbinski rat.
Tokom posljednjih predratnih godina Rauzer je trenirao buduću svjetsku prvakinju Ljudmilu Rudenko.
Kako se ugasila jedna blistava svijest
U mnogim izvorima navodi se da je Vsevolod Rauzer umro 29. decembra 1941. godine, tokom blokade Lenjingrada. Međutim, zahvaljujući istraživanjima Vadima Fajbisoviča, utvrđeno je da je Rauzer preminuo u maju 1942. godine.
Njegova majka, Varvara Grigorjevna, nadživjela ga je za svega nekoliko mjeseci, umirući pod bombardovanjem i bez hrane.
Ukratko o najvažnijem
Godine 1927. osvojio je prvenstvo Ukrajine, na kojem je Aleksej Seleznjov učestvovao van konkurencije. Godine 1933. u Harkovu podijelio je prvo i drugo mjesto na sedmom prvenstvu Ukrajine.
Učestvovao je na prvenstvima SSSR-a 1927, 1929. (polufinale), 1931, 1933, 1934–1935. i 1937. godine.
Poznat je kao šahovski teoretičar, a jedna od varijanti sicilijanske odbrane nosi njegovo ime. Rauzerov sistem već decenijama zauzima važno mjesto u praktičnom šahu i primjenjivan je na najznačajnijim takmičenjima.
Od 1937. godine, zbog bolesti, prestao je da učestvuje na turnirima. Krajem 1940. smješten je u psihijatrijsku bolnicu. Preminuo je tokom blokade Lenjingrada.
Ocjena šahovskog patrijarha
Prvi sovjetski svjetski prvak u šahu, Mihail Botvinik, isticao je da je V. Rauzer ostavio dubok trag u istoriji sovjetskog šaha.
Napisao je:
„Teorijska istraživanja Vsevoloda Alfredoviča — i ne samo u otvaranjima, jer je imao i sjajne analize završnica — povezana s planovima igre u središnjici, daju nam sve razloge da V. Rauzera svrstamo među majstore osnivače sovjetske šahovske škole, koja je odredila razvoj šahovske misli tokom mnogih narednih godina.“
Knjige i memoari o Rauzeru
Aleksandar Konstantinopoljski — „Vsevolod Rauzer. Život posvećen šahu. Izabrane partije“ (ponovljeno izdanje iz 2022. godine)
Ovo je prva i najvažnija knjiga o Rauzeru, koju je napisao njegov bliski prijatelj, velemajstor Aleksandar Konstantinopoljski. Pored analize rijetkih partija, knjiga sadrži cjelovit biografski prikaz, sjećanja savremenika i poseban članak o njegovom ogromnom doprinosu teoriji otvaranja.
Grigorij Levenfiš — „Vsevolod Rauzer. Portreti“
Memoarski zapisi čuvenog sovjetskog velemajstora koji je lično poznavao Rauzera. Opisuju beskompromisan, ali neujednačen karakter njegove igre i specifičnosti njegovog razmišljanja za tablom.
U svojoj knjizi Soviet Chess 1917–1991, Endru Soltis navodi Rauzerovu poznatu izjavu o opsjednutosti šahovskom analizom. Rauzer je ustajao u šest sati ujutro i analizirao pozicije za tablom sve do kasno u noć, uz kratke pauze za obroke.
„Nažalost“, konstatovao je Vsevolod Rauzer, „ne mogu sebe da natjeram da se teorijom bavim duže od šesnaest sati dnevno. Moja glava to ne može da izdrži.“
(Endru Soltis, Soviet Chess, Mekfarland, 2000, str. 92.)
U svojim radovima, uključujući knjigu Bobby Fischer Rediscovered, Soltis ističe da su upravo inovatori poput Rauzera postavili temelje „sovjetskog stila“ — pristupa u kojem crni ne teži samo remiju ili izjednačenju pozicije, već se aktivno bori za inicijativu.
Rauzerova ličnost, genijalnog istraživača koji je tragično preminuo tokom blokade Lenjingrada, a čiji je život obilježila teška duševna bolest, ostavila je trag i u šahovskoj literaturi, uključujući Soltisove radove i biografske knjige poput Obsession: A Chess Biography of Vsevolod Rauzer.
(Nastaviće se)