V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
RAGOZIN Vjačeslav Vasiljevič (1908–1962), međunarodni velemajstor, dugogodišnji trener i sekundant Mihaila Botvinika tokom njegove borbe za svjetsko prvenstvo.
„Životni put Slave“, pisao je Botvinik u svojim sjećanjima o prijatelju i treneru, „nije bio lak: nakon škole otišao je u pekaru, tamo je zadobio povredu – šaka desne ruke bila je oštećena. Kasnije, ne bez muke, završio je građevinski institut, ometale su ga šahovske obaveze, kojima je davao svoju dušu…“
Upravo u šahu Vjačeslav Ragozin je pronašao svoje životno zvanje. Bio je učesnik više od 60 turnira (na 17 od njih zauzeo je 1–2. mjesto) i tri meča, uključujući dva za titulu majstora i velemajstora. U prvom od njih (1930) Ragozin je rezultatom +6, -4, =4 pobijedio majstora Alexander Ilyin-Genevskog, a u drugom (1946) rezultatom +7, -3, =2 – velemajstora Igora Bondarevskog.
Samo u meču sa Mihailom Botvinikom šest godina ranije doživio je neuspjeh, ne pobijedivši nijednu partiju od 12, dok je 7 odigrao remi.
Ragozin je 12 puta nastupao na šampionatima SSSR-a. Najuspješniji su mu bili nastupi na Drugom i Trećem Moskovskom međunarodnom turniru (1935. i 1936.), turniru u znak sjećanja na Mihaila Čigorina (1947., gdje je zauzeo 2. mjesto, ispred Keresa, Smislova, Boleslavskog, Kotova, Bondarevskog i Gligorića), kao i u mečevima tima SSSR-a protiv šahista SAD-a i Velike Britanije (1945–1947, 6,5 od 8!).
Na kraju, Ragozin je postao drugi u istoriji šahovski svjetski prvak u dopisnom šahu, pobijedivši na prvenstvu 1955–1959.
Govoreći o „tajnama“ svoje kreativne laboratorije, Ragozin je isticao „ljubav prema samostalnoj analizi. Stotine pozicija iz otvaranja, središnjice i završnice sam analizirao u prvom periodu mog usavršavanja.“
Tokom same partije, „uvijek sam bio zaokupljen procesom borbe, traženjem originalnih ideja. To mi je donosilo mnogo radosti, ali ponekad i nemalo razočaranja: zbog časovnih ograničenja i umora često nisam uspijevao da realizujem zacrtane planove i ideje.“
Sjajnim primjerom šahovske umjetnosti postale su njegove partije, pobjede nad Emanuelo, Laskerom, Rudolfom Špilmanom, Gideon Stahlbergom, Miguelom Najdorfom, Lilienthalom, Reševskim i drugim.
Njegova „najdraža“ partija bila je pobjeda nad drugim svjetskim prvakom. Evo njenog završetka, gdje, kako piše Ragozin, „uspio sam prevariti budnost Laskera zahvaljujući originalnom hvatanju topa lovcem.“
Lasker – Ragozin
Moscow, 1936.
25…. Bc7! 26.Rf6 Bd8 27.Rd6 Be7 28.Rb6 Qxb6 29.Qxb6 Bc5+ 30.Qxc5 Rxc5 31.Bd3 Kg7 32.Kf2 Kf6 33.Ke3 Ke5 34.g5 Kd6 35.h4 h6 36.gxh6 Rh5 37.g3 Rxh6 38.c4 Rh5 39.cxb5 axb5 40.b3 Re5+ 41.Kf4 Rd5 42.Be4 Rd2 43.g4 Ra2 44.h5 Rxa3 45.b4 f5! 46.Bb1 gxh5 47.gxh5 Rh3 48.Kg5 Ke5 49.Kg6 Rg3+ 50.Kf7 Rb3 51.Bc2 Rxb4 52.h6 Rh4 53.Kg6 b4 54.Bd1 f4 55.h7 Rxh7 56.Kxh7 Ke4 57.Kg6 f3 58.Kg5 Ke3 0–1
Veliku pažnju Ragozin je posvećivao razradi metoda racionalne pripreme za šahovske borbe. Njegova kreativna saradnja sa Mihailom Botvinikom u ovom pogledu započela je još sredinom 30-ih. Tako, pripremajući se za 2. Moskovski međunarodni turnir, oni su, živeći u Zarečenju, nedaleko od Luga, zajedno bavili sportom, analizom i igrali trening partije.
Jednu od njih, koja jasno pokazuje posebnu nadarenost Ragozina, Botvinik je naveo mnogo godina kasnije u svojim sjećanjima (1984).
Botvinik – Ragozin
Zarechye, 1936.
1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nf6 5.Nc3 d6 6.Be2 a6 7.Be3 Qc7 8.a4 b6 9.f4 Bb7 10.Bf3 Nbd7 11.Qe2 Be7 12.0–0 0–0 13.g4 d5 14.e5 Ne4 15.Nxe4 dxe4 16.Bg2 Bd5 17.Rfc1 Rac8 18.Bf2 Nc5 19.b4 Nd3!!
(žrtvovanjem konja i dame za dva topa Ragozin postiže odličan raspored svojih figura i stvara opasne prijetnje u protivničkom taboru) 20.cxd3 Qxc1+ 21.Rxc1 Rxc1+ 22.Bf1 Rfc8! 23.Qb2 exd3 24.b5 axb5 25.axb5 Rd1! 26.Nc6 Bf8 27.Bxb6 d2! 28.Qc2 Bf3 0–1
Mnogo je Ragozin učinio za šah i kao teoretičar, novinar i organizator. U turnirsku praksu ušla su neka njegova otkrića u otvaranju, među njima i „Ragozinova odbrana“: 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Nc3 Nf6 4. Nf3 Bb4. Ideja odbrane je borba figura, priprema za napredovanje e6–e5 i druge ideje igre u centru i na daminom krilu.
Od 1947. godine i tokom 15 godina Ragozin je obavljao rukovodeći posao u FIDE, kao njen potpredsjednik; u istom periodu (1946–1962) bio je glavni urednik časopisa „Šah u SSSR-u“.
RAZUVAEV Jurij Sergejevič (r. 1945), ruski velemajstor i trener, šahovski književnik i istoričar.
Jurij je rano naučio da igra šah, a prve uspjehe postigao je na pionirskim i omladinskim takmičenjima. Godine 1971, u sastavu reprezentacije SSSR-a, postao je svjetski prvak među omladinskim ekipama. U sastavu ekipe „Burevjesnik“ dva puta je osvojio Kup evropskih šampiona (1976. i 1979). Nakon niza uspješnih nastupa na međunarodnim turnirima krajem 1970-ih i početkom 1980-ih bio je uključen u reprezentaciju SSSR-a za meč sa ekipom izabranih šahista svijeta (London, 1984), gdje je remizirao sa Robertom Hübnerom (2:2).
Benjamin – Razuvaev
Dortmund, 1985
1.d4 Nf6 2.c4 e6 3.Nf3 b6 4.a3 Bb7 5.Nc3 d5 6.cxd5 Nxd5 7.Qc2 Nxc3 8.Qxc3 Nd7 9.Bg5 Nf6 10.e4 c6 11.Bxf6 gxf6 12.d5 exd5 13.0–0–0 Qd6 14.exd5 0–0–0 15.Bb5 c5 16.Kb1 Rg8 17.g3 Bxd5 18.Ka1 Bg7 19.Qc2 f5 20.Qxf5+ Qe6 21.Qf4 Bb7 22.Bd3 Bh6 23.Qf5 Qxf5 24.Bxf5+ Kc7 25.Rxd8 Rxd8 26.Bg4 f5 27.Bh5 Rd3 28.Ne5 Rxa3+ 29.bxa3 Bxh1 30.Nf3 Bg7+ 31.Kb1 Bf6 32.Kc2 b5 33.h4 h6 34.Kd3 a5 35.Ke2 a4 36.Bg6 Bb2 37.Bxf5 Bxa3 0–1
Razuvaev je jedan od autora istraživanja o stvaralaštvu Akibe Rubinštajna (1980) i analitičkog rada „Prelaz u završnicu“ (1981), talentovani publicista, autor istorijskih eseja i savremenih reportaža, kao i teorijskih članaka. Mnogo vremena posvećuje pedagoškom radu; bio je jedan od trenera Anatolija Karpova tokom 1970-ih i 1980-ih.
(Nastaviće se)