Ivan Belenko, Forbes Sport
U avgustu 2026. godine bivši defanzivac Barselone Žerar Pike postao je suvlasnik šahovskog tima FYERS American Gambits. Nešto prije toga, u šahovsku industriju uložio je napadač Mančester Sitija Erling Haland, dok najveća svjetska onlajn šahovska platforma prijavljuje više od 200 miliona dolara godišnjeg prihoda.
Šah sve više privlači kapital i iskustvo fudbalske industrije, istovremeno nudeći samom fudbalu nove tehnologije za razvoj kognitivnih sposobnosti igrača. Forbes Sport istražuje kako su fudbal i šah počeli da razmjenjuju investicije, dok kapital velikih zvijezda pomaže šahu da privuče novu publiku.
275 miliona korisnika i 20 miliona šahovskih partija dnevno
Istorija svjetskog sporta poznaje mnoge sportiste koji su izgradili uspješne karijere u više disciplina. Jedan od njih je Norvežanin Simen Agdestein, koji je krajem 1980-ih igrao fudbal za reprezentaciju i istovremeno bio među najboljim šahistima svijeta, dostigavši 16. mjesto na FIDE rejting-listi. Teška povreda koljena prekinula je njegovu fudbalsku karijeru u trenutku kada je konkurisao za mjesto u reprezentaciji koja je trebalo da putuje na Svjetsko prvenstvo 1994. godine.
Nakon što je izgubio brzinu na terenu, Agdestein je svoje iskustvo preusmjerio u pedagogiju i otvorio šahovsko odjeljenje u Norveškoj gimnaziji za vrhunski sport. Upravo tamo je 2000. godine stigao devetogodišnji Magnus Karlsen. Bivši reprezentativni napadač učio je budućeg svjetskog prvaka ne samo otvaranjima, već i sportskoj disciplini i izdržljivosti. Karlsen i danas dobru fizičku formu smatra svojim glavnim adutom u višesatnim partijama.
Danas je veoma teško ponoviti Agdesteinov put: savremeni vrhunski sport pretvorio se u industriju uske specijalizacije, sa strogim ugovorima i prenatrpanim kalendarima. Međutim, međusobna privlačnost fudbala i šaha nije nestala — samo je promijenila oblik. Ako su se ranije ova dva svijeta susretala kroz karijere rijetkih univerzalaca, danas se sve češće ukrštaju izvan terena i šahovske table — u biznisu, tehnologiji i borbi za novu publiku.
Fudbal se odavno pretvorio u globalnu industriju vrijednu više milijardi dolara. Prema procjeni S&P Global-a, svjetska potrošnja na sportska medijska prava dostići će 67,3 milijarde dolara u 2026. godini. Za pažnju navijača ne bore se samo televizijske kuće, već i striming servisi, društvene mreže i tehnološke kompanije.
Šah se još nalazi u drugoj fazi tog razvoja. Njegova ekonomija ne može da se poredi sa fudbalskom, ali publika je već dostigla razmjere koje je nemoguće ignorisati.
U februaru 2026. godine najveća onlajn platforma Chess.com prešla je granicu od 250 miliona registrovanih korisnika, a danas ih ima gotovo 275 miliona. Za poređenje, to je više od broja ljudi koji se bave tenisom širom svijeta. Od svih država na planeti, samo Kina, Indija, SAD i Indonezija imaju više stanovnika nego što ova platforma ima korisnika. Na njoj se svakog dana odigra između 15 i 20 miliona šahovskih partija.
Tokom posljednjih godina oko šaha je formiran sopstveni digitalni ekosistem — sa pretplatama, strimingom, brzim formatima i igračima koji postepeno postaju medijske ličnosti.
Osnovu poslovnog modela Chess.com-a čini plaćena pretplata koja pruža proširen pristup analizi partija i edukativnim materijalima, dok se besplatna publika monetizuje kroz oglašavanje i druge usluge platforme.
„Mnogo smo veći nego što sam ikada mogao da zamislim. Ove godine ćemo, mislim, zaraditi nešto više od 200 miliona dolara i, iskreno, čak je i za šahovsku kompaniju to bilo iznenađenje“, rekao je suosnivač i izvršni direktor Chess.com-a Erik Allebest.
(Uskoro nastavak)