Sajt chess.com (autor — Tarjey J. Stevenson) objavio je da ga je FIDE kaznila zbog sandbagginga — namjernog snižavanja rejtinga.
36-godišnji Li Haoyu iz Tianjina proglašen je krivim za kršenje člana 11.7 Etičkog kodeksa FIDE, koji zabranjuje postupke koji mogu nanijeti štetu integritetu i ugledu šaha. Prema podacima FIDE, ovo je vjerovatno prvi slučaj u istoriji da međunarodna šahovska organizacija kažnjava igrača upravo zbog ove vrste varanja.
Šta je sandbagging? To je namjerno spuštanje sopstvenog rejtinga znatno ispod stvarne igračke snage. To se, na primjer, radi kako bi se kasnije učestvovalo na takmičenjima za slabije igrače i lako osvajale velike novčane nagrade. U SAD su se slični slučajevi nerijetko dešavali na velikim turnirima poput World Opena, gdje su nagrade u kategorijama „do određenog rejtinga“ mogle iznositi desetine hiljada dolara.
U Liijevom slučaju sumnje su se pojavile kada je u avgustu 2024. godine izgubio 13 partija zaredom na dva međunarodna turnira u Kini, izgubivši 138 rejting-poena i spustivši se na rekordno niskih 1979. Za poređenje: u avgustu 2023. njegov rejting iznosio je 2372, što znači da je za godinu dana pao za gotovo 400 poena.
Li je važio za vunderkinda: u julu 1999. godine, sa 10 godina, imao je rejting 2393 — izvanredan rezultat čak i po današnjim standardima. Dva puta je osvajao prvenstvo Kine za igrače do 10 godina (1998. i 1999), a 2001. godine osvojio je državno prvenstvo do 12 godina sa maksimalnim učinkom od 100 odsto (11 pobjeda iz 11 partija). Na međunarodnoj sceni je 1999. godine zauzeo drugo mjesto na Svjetskom prvenstvu za igrače do 10 godina, pobijedivši buduće velemajstore Maxima Vachier-Lagravea, Sergeya Zhigalka i Wang Haoa.
Iako je Li kao dijete pokazivao veliki talenat, nikada nije dobio FIDE titulu. Njegov sadašnji pad forme i naglo smanjenje rejtinga izazvali su nedoumice u šahovskoj zajednici.
On je zaista učestvovao na Svjetskom prvenstvu za omladince u Oropesa del Maru 1999. godine, ali, iskreno, ne sjećam se njegovog imena. Nije mi poznato, iako sam i ja tamo igrao 1999. Prilično je zabavno, zar ne? Zauzeo je drugo mjesto sa 9 osvojenih poena iz 11 partija, iza samo Andreikina, koji je, inače, danas igrač rejtinga oko 2700. Pobijedio je Maxima Vachier-Lagravea (MVL), Sergeya Zhigalka i Wang Haoa. Sva trojica danas imaju rejting veći od 2650. Ne znam koliki je sada Zhigalkov rejting, ali MVL i Wang Hao su prelazili granicu od 2700. Očigledno je da je Sergey Zhigalko negdje oko 2650 ili približno toliko.
Veoma impresivni rezultati. Uprkos velikom potencijalu, ovaj mladi talenat odlučio je da se povuče iz šaha kako bi se posvetio školovanju, pa je tokom naredne decenije igrao samo povremeno. Držao se na rejtingu oko 2300, a vrhunac je dostigao u maju 2011. godine, kada je imao 2395.
Poslije 10 godina neaktivnosti, spektakularno se vratio 2022. godine, pobijedivši velemajstora Li Dija, tada sa rejtingom 2575, u kineskoj ligi. Pobjeda je bila veoma upečatljiva. Inače, Zhigalko je sada na oko 2572, ali je nekada imao više od 2600. To mnogo govori: poslije dugog prekida, Li pobjeđuje protivnika sa rejtingom 2575 — impresivno.
Međutim, otprilike godinu dana kasnije pažnju više nisu privlačile njegove pobjede, već porazi. Na trećem China Bin Hai Openu 2023. godine Li je osvojio 3,5 poena iz 9 partija protiv protivnika čiji je rejting bio 400–500 poena niži od njegovog. Pad se nastavio u novembru, kada je izgubio još 42 rejting-poena. Tokom 2024. godine izgubio je dodatnih 116 poena, osvojivši svega 2,5 poena iz 9 partija protiv igrača koji su bili više od 400 poena slabiji od njega.
Zatim je u avgustu, u kineskoj šahovskoj ligi, diviziji B, izgubio svih pet partija, a potom i svih osam na četvrtom Bin Hai Cupu. Tih 13 uzastopnih poraza dovelo je do novog pada rejtinga od 138 poena i bilo je povod za prijavu koju je Kineska šahovska asocijacija podnijela FIDE.
Nivo „posvećenosti“ porazu je impresivan — 0 od 13. To je baš jaka posvećenost… neuspjehu.
Slučaj je istraživala FIDE Komisija za fer-plej, koja se bavi sumnjama na varanje u šahu. Prema izvještaju, Li praktično nije trošio vrijeme na razmišljanje o potezima. U svim izgubljenim partijama ostajalo mu je mnogo vremena na satu, ali ga nije koristio. Samo dvojica njegovih protivnika imala su viši rejting od njega, a rezultati njegovih partija bili su neobjašnjivi u odnosu na njegov rejting.
Šta reći na to? Čovjek je gotovo 20 godina držao rejting oko 2390, a onda je odjednom za godinu dana izgubio 400 poena. Da ima 50 godina, možda bi se moglo povjerovati, ali nema ni 40. Teško je u to povjerovati.
Kao odgovor na optužbe, Li je izjavio da je njegova strategija bila da vrši pritisak na protivnike vremenom, uporedivši sebe sa bivšim svjetskim prvakom Ding Lirenom.
(Preneseno sa fejsbuk stranice GM Rashita Ziatdinova)