V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
IZRAEL. 1935. godine zemlja je postala članica FIDE, a od početka 1950-ih šahovska reprezentacija Izraela stalni je učesnik Svjetskih olimpijada. Lideri izraelskih šahista – međunarodni majstori Moše Černjak (1910–1984) i Josif Porat (1909–1996) – višestruki su šampioni zemlje i učesnici niza velikih međunarodnih turnira.
Od sredine 1970-ih u takmičenjima uspješno nastupa Jehuda Grinfeld (r. 1956), koji je 1980. postao međunarodni velemajstor. Izrael je dva puta bio domaćin Svjetskih olimpijada – 1964. u Tel Avivu i 1976. u Haifi. Na posljednjoj od njih senzacionalnu pobjedu u takmičenju ženskih reprezentacija ostvarila je ekipa Izraela u sastavu: A. Kušnir, L. Kristol, O. Podražanska, L. Nudelman (SSSR nije učestvovao na olimpijadi). Tri od četiri šahistkinje iz sastava reprezentacije Izraela emigrirale su iz SSSR-a.
Ala Kušnir učestvovala je u tri meča za svjetsku šahovsku titulu, dok je Ljubov Kristol dvostruka šampionka svijeta u dopisnom šahu (1984–1999). Tradicionalni međunarodni turniri održavaju se u Natanji i Beer Ševi.
Krajem 1980-ih novi talas šahovskih emigranata iz SSSR-a značajno je ojačao reprezentaciju Izraela, u kojoj su tada igrali velemajstori poput Borisa Gelfanda, Ilje Smirina i Leva Psahisa. Osim njih, na listi 100 najboljih šahista svijeta 1. januara 2001. nalazili su se i mladi velemajstori Boris Avruh (r. 1978) i Emil Sutovski (r. 1977).
Popularizaciji i razvoju šaha u zemlji doprinosile su posjete 13. svjetskog šampiona Garija Kasparova, koji je održavao simultanke i predavanja te otvarao šahovske klubove i škole.
IKČF (International Correspondence Chess Federation) – međunarodna federacija šahista koji igraju dopisni šah. Osnovana je 1951. u Londonu. Prethodio joj je međunarodni savez osnovan u decembru 1928. u Berlinu. Deviza federacije je „Amici sumus“ („Mi smo prijatelji“).
Godine 2000. federacija je okupljala 61 zemlju. Organizuje niz najvećih takmičenja za Kup federacije, pojedinačna i ekipna svjetska prvenstva za muškarce i žene, prvenstva kontinenata i pojedinih regija, te izdaje mjesečne časopise „Fernschach“ (Njemačka) i „Chess Mail“ (Irska).
Godine 1953. IKČF je ustanovila titulu međunarodnog velemajstora u dopisnom šahu. Za 40 godina (1959–1999) ovu titulu dobilo je više od 200 šahista. Sedmorica od njih nosili su i titulu velemajstora u klasičnom šahu: Alberek O’Keli (1911–1980, Belgija), Dankan Satls (Kanada), Vjačeslav Ragozin (1908–1962, SSSR), Igor Bondarevski (1913–1979, SSSR), Lotar Šmid (Njemačka), Mihail Cejtlin (Rusija), Laslo Barcai (Mađarska) i Ulf Andersson (Švedska).
U periodu 1947–1999. održano je 12 svjetskih prvenstava za muškarce. Šampioni su bili: Sesil Pardi (1953, Austrija), Vjačeslav Ragozin (1959), Alberek O’Keli (1962), Vladimir Zagorovski (1965, SSSR), Hane Berliner (1968, SAD), Horst Ritner (1971, DDR), Jakov Estrin (1975, SSSR), Jorn Slot (1980, Danska), Tinu Jim (1983. i 1999, Estonija), Viktor Palčjauskas (1984, SAD), Fridrih Baumbah (1988, DDR), Grigorij Sanakojev (1991, Rusija) i Mihail Umanski (1995, Rusija).
Od 1965. održavaju se ženska pojedinačna svjetska prvenstva u dopisnom šahu. Njihove pobjednice bile su: četvrta svjetska šampionka u klasičnom šahu Olga Rubcova (1972, SSSR), Lora Jakovljeva (1977, SSSR), Ljuba Kristol (1984. i 1997, Izrael) i Ljudmila Belavenec (1991, Rusija).
ILJIN, Jevgenij Iljič (1922–1987), sovjetski pjesnik i šahovski pisac.
Nazivali su ga „maestrom epigrama“. Niz izuzetno preciznih, jasnih i sažetih karakterizacija vodećih svjetskih šahista nalazimo u njegovoj zbirci „Gambit Pegaza“ (1981). Na primjer, portret Tigrana Petrosjana:
Svog čamca po šahovskoj lazuri
Vodi čeličnom rukom,
On čvrsto vjeruje: u svakoj oluji
Naći će se povoljni mir.
Iljin pronalazi originalne epitete i poređenja za opisivanje života šahovskih figura. Tako duhovito prenosi „osjećaj“ neprijatnosti udvojenih pješaka:
Sudbini se povećalo briga:
Kod pješaka udvojenih razvod,
Život im zajednički kao zarobljeništvo,
Oni pristaju na razmjenu.
Ljubiteljima šaha dobro su poznate i njegove knjige: „Zlatna noga“ (1966), „Avanture pješaka“ (1974), „Šahovska azbuka“ (1980) i „U zemlji drvenih kraljeva“ (1985).
ILJIN-ŽENEVSKI Aleksandar Fjodorovič (1894–1941), sovjetski šahovski majstor, teoretičar, novinar i istaknuti organizator šahovskog života.
Još u mladim godinama zavolio je šah i učestvovao na peterburškim turnirima. Dok je bio u političkoj emigraciji u Švajcarskoj, osvojio je prvenstvo Ženeve 1914. godine. Po povratku u Rusiju postao je jedan od najaktivnijih organizatora šahovskog života. Njegovom zaslugom 1920. godine u Moskvi je održana Svesavezna šahovska olimpijada, koja je postala prvo prvenstvo sovjetske zemlje. I sam je učestvovao na tom turniru (9–10. mjesto), a zatim je igrao još na sedam prvenstava SSSR-a. Dva puta bio je šampion Lenjingrada (1926. i 1929), pobijedio je na prvenstvu VCSPS-a (1927) i podijelio 1–2. mjesto na prvenstvu Zakavkazja (1932).
Na Prvom moskovskom međunarodnom turniru 1925. godine zauzeo je 9–10. mjesto i nanio senzacionalan poraz svjetskom šampionu Hose Raulu Kapablanki.
Kapablanka – Iljin-Ženevski
Moskva, 1925.
1.e4 c5 2.Nc3 Nc6 3.g3 g6 4.Bg2 Bg7 5.Nge2 d6 6.d3 Nf6 7.0–0 0–0 8.h3 a6 9.Be3 Bd7 10.Qd2 Re8 11.Nd1 Rc8 12.c3 Qa5 13.g4 Red8 14.f4 Be8 15.g5 Nd7 16.f5 b5 17.Nf4 b4 18.f6 Bf8 19.Nf2 bxc3 20.bxc3 e6 21.h4 Rb8 22.h5 Rb6 23.hxg6 hxg6 24.Nd1 Nde5 25.Qf2 Ng4 26.Qh4 Nce5 27.d4 Nxe3 28.Nxe3 Qxc3 29.dxe5 Qxe3+ 30.Kh1
30…dxe5 31.Rf3 exf4 32.Rxe3 fxe3 33.Qe1 Rb2 34.Qxe3 Rdd2 35.Bf3 c4 36.a3 Bd6 37.Qa7 c3 0–1
Među teorijskim doprinosima Iljina-Ženevskog ističe se varijanta koja nosi njegovo ime u klasičnom sistemu holandske odbrane:
1.d4 f5 2. g3 Nf6 3. Bg2 e6 4. Nf3 Be7 5. 0-0 0-0 6. c4 d6 7. Nc3 Qe8.
Majstor je bio i plodan pisac. Među njegovim djelima su, u formi „dnevnika učesnika“, živopisni prikazi učesnika Moskovskog međunarodnog turnira 1925 – Laskera i Kapablanke (Moskva, 1926). Posebno su zanimljive autobiografske „Bilješke sovjetskog majstora“ (Lenjingrad, 1929) te knjiga „Meč Aljehin – Kapablanka“ (Lenjingrad, 1927).
Kao talentovani novinar Iljin-Ženevski se istakao i kao glavni urednik časopisa „Šahovski listok“ (Lenjingrad, 1925–1930) i „Šahmati u SSSR-u“ (Moskva, 1936–1937).
(Nastaviće se)