(29.nastavak)
Nekoliko dana kasnije, na naš izričit zahtjev, Kampomanes nam je dozvolio da pogledamo pasoške podatke članova sovjetske delegacije. Nismo se odmah snašli ko je ko, ali se slika na kraju razjasnila. Dakle:
1. Karpov.
2. Baturinski – vođa delegacije, penzionisani pukovnik, načelnik odjeljenja za šah i dame pri Sportskom komitetu SSSR-a i zamjenik predsjednika Šahovske federacije.
3. Kalašnikov – zamjenik vođe delegacije, visoko tehničko obrazovanje, KGB agent.
4. Balašov – velemajstor, glavni trener.
5. Zajcev – velemajstor, drugi trener.
6. Talj – bivši svjetski prvak, dopisnik časopisa „64“, treći trener. Zapravo, bilo je jasno da aktivno pomaže Karpovu, iako je njihova saradnja zvanično objavljena tek nakon meča.
7. Rošalj – Karpovljev ataše za štampu, dopisnik TASS-a.
8. (Nedostaje u originalu, moguće greškom preskočen broj)
9. Zahar – lični psihijatar i psiholog Karpova, saradnik jednog od zatvorenih naučnih instituta (vjerovatno iz oblasti avio-kosmičke ili medicinske nauke).
10. Krilov – specijalista za fizičku kulturu, KGB agent.
11. Pliščenko – Karpovljev lični tjelohranitelj, krupni specijalista za karate, KGB agent.
12. Kuvar–dijetetičar, prezime ne pamtim, nisu dozvolili da ga zapišemo. Postalo je jasno tokom meča da je stručnjak za pripremu ginsenga u jestivom obliku.
13. i 14. Prevodioci s engleskog i španskog jezika – takođe sovjetski obavještajci.
Dodajmo da je ubrzo nakon početka meča Karpov zatražio sovjetskog masera, iako na Filipinima nije manjkalo stručnjaka te vrste. Stvarno su mu poslali masera – ili iz ambasade ili čak iz Sovjetskog Saveza. Meč su „nadgledali“ i radnici sovjetske ambasade u Manili: čas jedan, čas drugi, pa onda njih nekoliko zajedno, uvijek u prvim redovima gledališta.
U toku meča u Bagio su takođe pristigli: Vasjukov, velemajstor, četvrti trener; Sevastjanov, kosmonaut, predsjednik Sovjetske šahovske federacije – i onda sam shvatio s kim imam posla!
V. Baturinski: „Posebno nezadovoljstvo izazvao je sastav sovjetske delegacije kod izazivača. ‘Došlo ih je previše i ne zna se sa kojim ciljevima’, – bunio se on. Više od polovine članova naše delegacije odmah je označeno kao tajni agenti. Bolesna mašta odbjeglog velemajstora vidi ih svuda“ (iz knjige „Stranice šahovskog života“, Moskva, 1983).
Prisjeća se bivši svjetski šampion u međunarodnoj igri dame Iser Kuperman:
„Po svom položaju u šahovsko-damskom svijetu Sovjetskog Saveza, Baturinski je bio pravi gazda. Od njega je zavisilo veoma mnogo – dodjele počasnih titula, razne privilegije, stipendije, a najvažnije – putovanja u inostranstvo. Bivši vojni tužilac, pametan, uporan, zloban i nemilosrdan, Baturinski je savršeno odgovarao sovjetskom rukovodstvu. Nepokolebljivo i dosljedno sprovodio je strogu zvaničnu politiku…
Dugo prije nego što je zasijala zvijezda mladog Karpova, Baturinski je uvidio njegov potencijal i počeo da ga štiti, promoviše na sve moguće načine, pomažući mu i u pobjedama… Uz punu podršku Baturinskog, Karpov je kasnije zauzeo mjesto glavnog urednika časopisa ‘64’. Pošto Anatolij nije mogao stalno i ozbiljno da vodi časopis, njegove želje i volju sprovodio je novinar Alik Rošalj, koji sistematski uzdiže i reklamira Karpova svuda gdje je to moguće. To Rošalju i obezbjeđuje određeni autoritet u rukovodećim krugovima i pravo na putovanja u inostranstvo, uključujući i Karpovljeve mečeve protiv mene.“
Napomena urednika: Sporno mišljenje. Prema riječima Karpova, „Aleksandar Rošalj je jedan od najsvjetlijih i najoriginalnijih šahovskih novinara našeg vremena“ (Enciklopedijski rječnik ‘Šah’, Moskva, 1990).
Stigli smo u Bagio. Vrijeme je bilo loše, bilo je dosadno. Ipak, radili smo.
Pregledali smo vilu koju su nam organizatori dodijelili. Inače, to je bila ideja Karpova – seoska vila za vrijeme meča. Pretenciozna ideja, koja pokazuje razmah mladog šampiona: nije svaki organizator spreman da potroši toliku gomilu novca! Srećom, vlada Filipina je odobrila čitav milion dolara za organizaciju meča – izgleda da je taj meč vladi bio potreban!
9. jula u Bagio je stigao glavni sudija, njemački velemajstor Lotar Šmid. Predložili smo da odmah počnu pregovori o detaljima meča, kako bismo sve na miru razmotrili. Ali Sovjeti su insistirali da se pregovori počnu samo dva dana prije otvaranja. Insistirali – i insistirali! Zašto to, kad god oni insistiraju, uvijek uspiju da ostvare svoje? Valjda su oni uvijek u pravu! Pitam se šta o tome misle u Kini…
Otvaranje meča bilo je neobično i odvijalo se u dvije etape. Dan prije zvanične ceremonije, ambasador SSSR-a V. Mihajlov priredio je prijem u Bagiu, na kojem je prisustvovao i predsjednik Filipina Ferdinand Markos. Za našu grupu, Kampomanes je iste večeri organizovao koktel-zabavu. Ni sam Kampomanes, ni predsjednik države, nisu se pojavili.
Istog tog dana, 12. jula, Baturinski je „po nalogu šampiona“ – ovu formulaciju ćemo još više puta čuti – objavio izjavu. Tri tačke iz tog memoranduma zaslužuju da se pomenu.
Karpov, u interesu očuvanja normalne sportske atmosfere, pristaje da se pred početak partije rukuje stojeći, osim u slučaju kada jedan od učesnika zakasni na partiju.Kar pov nema ništa protiv toga da ja koristim specijalnu fotelju, ali zahtijeva da se ona prethodno podvrgne provjeri.
Američki pisac Emanuel Štajn, koji je kasnije postao Korčnojev pres-ataše:
„Čim su Karpovljevi pratioci saznali da je Korčnoj na meč donio fotelju u kojoj se lako može zavaliti unazad ili nagnuti naprijed, odmah su zatražili da se ‘namještaj’ podvrgne laboratorijskoj analizi. Rendgenski zraci ništa nisu otkrili. Isti takav rezultat pokazala je i analiza Fišerove fotelje 1972. godine tokom njegovog meča sa Spaskim. Treba se podsjetiti da pravilnik meča nije određivao kakav kvalitet stolica treba biti…“
(iz članka „Kentaurovski šah“, Kontinent br. 21, 1979).
V. Baturinski:
„Za svaki slučaj, Korčnojeva fotelja podvrgnuta je rendgenskom pregledu, i ljekar-rendgenolog izdao je zvanično uvjerenje da je ‘pacijent zdrav, sumnjiva zatamnjenja nisu otkrivena’“ (Stranice šahovskog života).
Posljednja tačka saopštenja, bez sumnje, pripada peru samog Baturinskog.
Napola upitno, napola potvrđujuće, sa prikrivenom prijetnjom, on se raspitivao da li su preduzete mjere da se učesnici meča i druga ugledna lica zaštite od uvreda. Nepokolebljiv i osvetoljubiv, kao sama sovjetska vlast, stavljao je do znanja da će mi se za nastup na konferenciji za štampu – svetiti!
(Nastaviće se)