Istorija, psihologija, tehnike, šampioni, svjetski rekordi i važni mečevi
Eliot Hearst i John Knott
32.nastavak
Do 1919. godine, kada je Réti pokušao postaviti novi svjetski rekord u broju simultanih partija naslijepo, bio je jedan od najboljih igrača na svijetu. Kao i za gotovo sve velemajstore, posebno u Evropi, nedostatak jakih turnira tokom Prvog svjetskog rata ometao je njegov napredak. Nema dostupnih izvještaja o njegovim partijama naslijepo prije 1919. godine, ali pretpostavlja se da je počeo s relativno malim brojem protivnika i postepeno napredovao do otprilike 15 do 20 igrača, prije nego što se odlučio na pokušaj s 24. Priznati rekord u to vrijeme bio je Pillsburyjev simultani nastup na 22 table u Moskvi 1902. godine.
Réti je postavio novi rekord igrajući protiv 24 protivnika u Haarlemu, Holandija, 6. augusta 1919. godine. Pet igrača bilo je prvoklasnih, 13 drugoklasnih, a šest trećeklasnih (Tijdschrift van den Nederlandschen Schaakbond, 1919, stranica 142). Rétijev rezultat bio je +12, -3, =9 (68,8 posto). Uprkos opsežnim istraživanjima, pronađeni su zapisi samo tri partije s tog događaja, iako su sačuvana imena svih njegovih protivnika i njihovi rezultati (vidi Prilog A). U Trećem dijelu (vidi partije 112–114) čitalac će naći dvije Rétijeve pobjede s tog nastupa, kao i njegov poraz od Muurlinka—partija u kojoj je Réti bio potpuno nadigran, izgubivši ne zbog neke jednostavne greške.
Tokom narednih pet do šest godina, činilo se da je Réti bio zadovoljan da se koncentriše na uspješne nastupe u nekoliko veoma jakih redovnih turnira, nastavkom novinarskih aktivnosti i radom na svojoj knjizi *Moderne ideje u šahu*. Ipak, u martu 1921. godine igrao je simultanku naslijepo protiv 12 protivnika u Kilu, Njemačka, ostvarivši rezultat +8, -1 i 3 „neriješene“ partije, te protiv istog broja protivnika dan kasnije u Hamburgu (+7, -2, =3), što je zabilježeno u časopisu *Deutsches Wochenschach* (1921, stranica 71). Isti časopis je kratko zabilježio (stranica 80) da je Réti igrao protiv 19 protivnika u Bazelu, Švajcarska, kasnije u martu (+7, -3, =9), te protiv 10 protivnika u Bernu nekoliko dana kasnije (+7, -1, =2). Takođe je igrao 12 partija naslijepo u Bukureštu 14. juna 1921. (+6, -4, =2) i 20 partija 19. juna (+16, -1, =3), sa prosječnim trajanjem od 11 minuta po partiji (*La Stratégie*, juni 1921, stranica 152).
Iz članka A. Matsukevicha u časopisu *64–Shakhmatnoye Obozreniye*, broj 9, 1989. godine, saznajemo da je Réti tokom posjete Španiji 1923-24. istraživao tačnost izvještaja o španskom igraču Joséu Juncosi. Prema izvještaju, Juncosa je 1922. godine igrao 32 simultane partije naslijepo, ostvarivši rezultat +30, -1, =1. Réti je otkrio da se od 27 prijavljenih učesnika, njih 27 nije pojavilo, pa je Juncosa igrao samo protiv petorice koji su se pojavili (+3, -1, =1), dok je preostalih 27 partija uknjižio kao pobjede bez borbe. Međutim, priča o Juncosi se nije završila s Rétijevim „otkrićem“.
Relativno noviji članak Pabla Morána (1995) ponovo razmatra ono što naziva „Svjetski rekord koji nikada nije postojao“. Morán je proučavao novine i časopise iz ranih 1900-ih i otkrio da je José Juncosa Molina (1887–1972), rođen u Zaragozi, glavnom gradu Aragona na sjeveroistoku Španije, posvetio život unapređenju šaha, prvo kao igrač, a kasnije kao učitelj, pisac i publicist. Za svoje zasluge u šahu 1955. godine španska šahovska federacija ga je nagradila zlatnom medaljom. Morán navodi da se izvještaj o Juncosinom svjetskom rekordu u igranju naslijepo prvi put pojavio u francuskom šahovskom časopisu La Stratégie (1922, stranica 218), koji je objavio vijest o novom rekordu sa događaja održanog u Avili, Španija, 13. augusta (+30, -1, =1).
Britanski šahovski časopis The British Chess Magazine (1922, stranica 440) ubrzo je objavio sličan izvještaj. Nekoliko mjeseci kasnije, francuski časopis je objavio ispravku (1923, stranica 125) navodeći da prethodni izvještaj nije bio tačan i da je Juncosa igrao partije uz mogućnost da drži pisane zapise svih 32 partije da ih gleda — što znači da je Rétijev rekord od 24 partije iz 1919. godine (a potom Breyerov od 25 partija iz 1921.) i dalje važio, budući da se zapisivanje partija tokom igre naslijepo ne smatra dozvoljenim.
Časopis Wiener Schachzeitung (1924, stranica 77) uglavnom je priznao ono što je Rétiju rečeno, a to je da je Juncosa odigrao samo 5 partija (+3, -1, =1), dok je ostale partije dobio zbog nedolaska protivnika. Kasnije je Koltanowski, koji je postavio novi svjetski rekord 1937. godine igrajući 34 simultane partije naslijepo, ponovio ovaj izvještaj u svojoj knjizi S velikim majstorima šaha. Tako je nastala konfuzija oko Juncosinog nastupa, posebno jer su se davali različiti razlozi zašto to nije bio pravi svjetski rekord. Čak se dovodilo u pitanje i mjesto održavanja nastupa u Španiji.
(Nastaviće se)