SUPERMEN ŠAHA
Šahovska, ali i šira javnost, odavno želi da sazna koji je šampion svijeta najbolji u istoriji šaha. Teško da će to ikada saznati, jer pravog odgovora na to pitanje i želju, naprosto, nema, i ne može biti. Ko će reći, ko ima argumenata ili smijelosti da kaže: ko se više približio nebu – Ikar ili Gagarin?
Sve do Fišerovog dramatičnog osvajanja šahovskog prijestole 1972. godine u Rejkjaviku, za šampiona šampiona smatrani su Aleksandar Aljehin, Emanuel Lasker i Hose Raul Kapablanka, najčešće tim redom i s malom razlikom u anketama i istraživanjima, zavisno od države ili mega – turnira.
Fišerovo svrgnuće sovjetske dinastije, jedinstveni put do titule i sukob sa FIDE, uzdigli su ga, u viđenju njegovih fanova, do neslućenih visina, tako da se smatralo da je potisnuo stare šampione i postao naj-naj u novoj eri šaha. To mišljenje zastupa, a može mu se vjerovati, Fišerov prijatelj i poštovalac, velemajstor Božidar Ivanović, višestruki šampion Crne Gore i Jugoslavije.
Meteorski uspon, sličan Fišerovom, imao je i Gari Kasparov, trijumfima na svim turnirima i pobjedom u meču sa A. Karpovom. U prvom, koji je trajao 46 partija, sačuvao je rusu glavu, a u drugom je, pobjedom u poslednjem kolu sa 13:11, na nju stavio lovorov vijenac prvaka svijeta. U šahovskom svijetu, promjenljive ćudi, stvorila se dilema: Fišer ili Kasparov, posebno zbog toga što je Fišer već pripadao istoriji šaha. Međutim, njihovu popularnost i prestiž nijesu pokolebali prvaci “blijedog lika” poslije Kasparova, ni u verziji FIDE ni iz GMA, Kasparovljevog oduženja profesionalaca, ali jeste novi junak iz naroda – viking Magnus Karlsen, šampion novog senzibiliteta i predvodnik kompjuterske generacije asova. I vrhunski šahisti, sa rejtingom blizu 2800 poena, i poklonici šaha smatraju da je Karlsen već nadmašio svoje velike prethodnike. Toj procjeni sklon je i moj prijatelj, internacionalni majstor dr. Ljubo Živković, koji neće da zaigra za klub ili na nekom turniru, ali sistematski analizira Karlsenove i partije njegovih rivala.
Naš izbor za supermena šaha glasi:
Aleksandar Aljehin (1892, Moskva – 1946, Lisabon)
Šampion svijeta od 1927. do 1946. godine, kada ga je napustio kao jedini neporaženi šampion. Umro je u lisabonskom hotelu “Park” i nađen za šahovskom tablom. Svjetski prvak je postao 1927. godine, pobjedom u meču sa do tada nepobjedivim Kapablankom, koji je u karijeri izgubio svega 35 partija. Za razliku od njega, Aljehin je živio i disao sa šahom, odigrao najviše turnirskih partija. Od 1909. do 1939. godine odigrao je 984 partije: dobio 562, remizirao 323, i izgubio 99, sa procentom uspješnosti 73%.
(Nastaviće se)