Moskva, 2005.
SHAKHRIYAR MAMEDYAROV
Tokom posljednjih godina u Azerbejdžanu je izrasla čitava plejada talentovanih mladih šahista. O Teimouru Radjabovu već smo govorili. A tu su još i Shakhriyar Mamedyarov (rođen 1985), Vugar Gashimov (1986), Gadir Guseinov (1986), Farid Takhirov (1987) i drugi nadareni mladići.
Među njima najčešće i najuspješnije nastupa Shakhriyar Mamedyarov, predstavnik velike šahovske porodice. Njegovo ime prvi put je snažno odjeknulo 2002. godine. Danas Shakhriyar zauzima drugo mjesto na listi najjačih juniora svijeta. Njegov rejting početkom 2004. godine iznosio je 2631 (za samo pola godine napredovao je za 51 poen), a sredinom iste godine već 2662! Još ranije ostvario je fenomenalan rejting-skok, sa 2200 na 2580 poena, što je u šahu gotovo nezamislivo u tako kratkom vremenskom periodu.
Shakhriyar je postepeno stigao do titule prvaka Evrope za mladiće do 18 godina, bio je osvajač medalje na Svjetskom prvenstvu do 18 godina i prvak Evrope do 20 godina.
Godina 2003. bila je godina njegovog trijumfa – Mamedyarov je dominirao omladinskim prvenstvima, osvojivši istovremeno dvije titule svjetskog prvaka, u konkurencijama do 18 i do 20 godina, a veoma uspješno nastupao je i na „odraslim“ turnirima.
Svjetsko prvenstvo za omladince do 20 godina održano je u Nahičevanu. Taj mali, ali sasvim moderan grad sa oko 70.000 stanovnika ugostio je mlade predstavnike šahovskog svijeta sa svih strana planete. Prijestonica male autonomne republike, udaljena oko 650 kilometara od Bakua, ima dugu šahovsku tradiciju. Još u IX vijeku ovdje je živio Jalaladdin Nakhchivani, poznat po svom šahovskom umijeću.
Čuveni francuski pisac Alexandre Dumas (otac) svojevremeno je, putujući po Rusiji, posjetio Kavkaz, a između ostalog i Nahičevan, gdje je igrao šah sa lokalnom pjesnikinjom Natavan.
Omladinsko prvenstvo svijeta 2003. godine okupilo je 50 mladih talenata iz zemalja Evrope, Azije, Sjeverne i Južne Amerike, kao i Afrike. Konkurencija je bila veoma jaka – učestvovalo je 7 velemajstora, 14 međunarodnih majstora, dok su ostali bili FIDE majstori i nacionalni majstori. Među njima je bilo i nekoliko domaćih, azerbejdžanskih šahovskih nada.
Odlično je nastupio Shakhriyar Mamedyarov. Prije posljednjeg kola već je osigurao prvo mjesto, a takmičenje je završio sa 10 poena iz 13 partija.
U svakoj partiji budući šampion igrao je inicijativno, neprestano nastojeći da svojim protivnicima nametne taktičku borbu, u kojoj se osjećao veoma sigurno. Završni akord njegovog trijumfa bila je pobjeda crnim figurama protiv Sergeya Erenburga iz Izraela.
Na Evropskom ekipnom prvenstvu 2003. godine u Plovdivu (Bugarska), reprezentacija Azerbejdžana, predvođena šesnaestogodišnjim velemajstorom Teimourom Radjabovom, borila se veoma uporno u svakom meču i dugo držala korak sa reprezentacijom Rusije. Mladi igrači davali su maksimum u svakom susretu i svakoj partiji, pa im je u završnici takmičenja ponestalo snage.
U nizu partija dobar utisak ostavio je i Shakhriyar Mamedyarov.
J. Plaskett – Sh. Mamedyarov
1.Nf3 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 d5 4. cxd5 Nxd5 5. Qb3 Nb6 6. d4 Bg7 7. Bg5 Be6 8. Qc2 Nc6 9. Rd1 h6 10. Bh4 0-0 (zanimljivo je bilo i 10… Bc4!? 11. b3 Ba6 12. a3 Qd7 13. Bg3 Rd8 14. e3 Bxf1 15. Rxf1 0-0 16. Ke2 Qe6 uz oštru igru). 11. e3 Nb4 12. Qb1 Bf5 13. e4 Bg4 14. d5 (vidi dijagram 74). 14… f5! 15. a3 g5 16. axb4 (perspektivnije je bilo 16. Bxg5 hxg5 17. axb4 Qd6 18. Rd2!?) 16… gxh4 17. Be2?! (jače je bilo 17. h3, razjašnjavajući namjere lovca. Nakon 17… Bh5 moguće je 18. Be2 Qd6 19. exf5 Qxb4 20. 0-0, a poslije 17… Bf3 18. gxf3 Qd6 bijeli dobija prihvatljivu poziciju nakon 19. Rg1 Qxb4 20. Qc2). 17… Qd6 18. Nd4 (18. 0-0? h3) 18… Qxb4 19. Bxg4? fxg4 20. Ne6 Bxc3+ 21. bxc3 Qxc3+ 22. Ke2 Rf6 23. h3 c6 24. Nd4 Raf8 25. f3 gxf3+ 26. gxf3 Rxf3. Bijeli je predao.
Početkom 2004. godine Shakhriyar Mamedyarov podijelio je od 4. do 16. mjesto na već tradicionalnom velikom međunarodnom turniru „Aeroflot Open“. Društvo mladom Azerbejdžancu u toj grupi pravili su Loek van Wely, Alexey Dreev, Konstantin Sakaev, Alexander Motylev i drugi poznati velemajstori. Iza njih su ostali Étienne Bacrot, Joël Lautier, Sergey Karjakin, Alexander Kharitonov, Ilya Smirin, Vladimir Malakhov, Nikolai Rashkovsky, Jovanka Vesković, Kevin Spraggett, Sergey Dvoirys i drugi poznati igrači.
Na tom turniru u Moskvi Mamedyarov je takođe demonstrirao izuzetno umijeće u nizu partija.
U aprilu iste godine u Dubaiju (Ujedinjeni Arapski Emirati) održan je veliki međunarodni open-turnir sa 134 učesnika i 9 kola po švajcarskom sistemu. Takmičenje je privuklo šahiste odličnom organizacijom i veoma bogatim nagradnim fondom.
Čisto prvo mjesto osvojio je Shakhriyar Mamedyarov, koji je u posljednjem kolu pobijedio vodećeg rumunskog velemajstora Liviu-Dietera Nisipeanua. Pola poena iza njega završili su Liviu-Dieter Nisipeanu, Krishnan Sasikiran (Indija), Constantin Iordăchescu (Rumunija), P. Harikrishna (Indija), Evgeny Miroshnichenko (Ukrajina), Pavel Eljanov (Ukrajina), Ashot Anastasian Minasyan (Jermenija), Mohamed Al-Modiahki (Katar), Andrei Volokitin (Ukrajina), Magnus Carlsen (Norveška) i Rauf Mamedov (Azerbejdžan).
Mamedyarov je osvojio novčanu nagradu od pet hiljada američkih dolara, kao i veliki „Kup šeika Hamdana“.
Mamedyarov je bio i među učesnicima pojedinačnog Svjetskog prvenstva FIDE u Tripoliju 2004. godine. Uspio je da prođe dva kola: najprije je sigurno savladao Valerija Neverova i Smbata Lputiana, da bi u trećoj rundi izgubio od Liviu-Dietera Nisipeanua.
(Nastaviće se)