Moskva, 2005.
MLADI NAPADAJU
U mnogim međunarodnim šahovskim turnirima među učesnicima, po pravilu, ima mladih igrača. Često to nije stvar mode ili hir sponzora — mladi sami probijaju sebi put na velika takmičenja, smjelo i ravnopravno se bore sa šahovskim velikanima.
Uostalom, tako je bilo u svim vremenima. Nekada su savremenici, iznenađeni, s divljenjem i nerazumijevanjem posmatrali briljantne početke mladih Steinitza i Laskera, Kapablanke i Aljehina, Botvinika i Smislova, Spaskog i Talja, Fišera i Karpova, Kasparova i Kramnika.
Danas se s poštovanjem i uvažavanjem među favoritima takmičenja pominju Peter Leko (učesnik meča za svjetsko prvenstvo u klasičnom šahu), Aleksandar Morozevič (pobjednik superturnira 2004. godine u Bilu), Ruslan Ponomarjov (svjetski prvak FIDE 2002. godine), Rustam Kasimdžanov, pobjednik Svjetskog prvenstva 2004. godine, kao i Veselin Topalov, Viorel Bologan, Peter Svidler, Aleksandar Oniščuk i niz drugih velemajstora. A to su sve veoma mladi ljudi, koje, čini se, ne treba posebno predstavljati ljubiteljima šaha.
A ko bi mogao da se „provuče“ u sam vrh u najskorije vrijeme od drugih, još mlađih šahista? Ispričaćemo o njima i prikazati primjere njihovog stvaralaštva.
ETJEN BAKRO
Talentovani francuski šahista odavno se ubraja u „obećavajuće“. On je gotovo vršnjak Ruslana Ponomarjova, ali se za njega pročulo znatno ranije nego za Ukrajinca. Jedno vrijeme Francuz je čak bio najmlađi u istoriji šaha međunarodni velemajstor (to dostignuće je ušlo u čuvenu Ginisovu knjigu rekorda).
Šah je naučio da igra sa četiri godine. Tri godine kasnije već je bio učesnik šahovskog maratona u Drezdenu, gdje je odigrao 106 partija za 24 sata! Etjen je dva puta osvajao titulu svjetskog prvaka među dječacima — u uzrastu do 10 i do 12 godina. Sa 13 godina odigrao je meč sa 75-godišnjim bivšim svjetskim prvakom V. V. Smislovom i ostvario senzacionalnu pobjedu — 5:1! Sa 14 godina i dva mjeseca ispunio je velemajstorsku normu, pobijedivši na međunarodnom turniru u Enghien-les-Bainsu (Francuska).
Zanimljiv turnir održan je 1998. godine u francuskom gradu Kanu, poznatom po svojim filmskim festivalima. Ovoga puta Kan je bio domaćin meč-turnira „Seniori – kadeti“.
Ekipu „seniora“ činili su poznati šahisti stariji od 60 godina: Boris Spaski (svjetski prvak od 1969. do 1972. godine), Viktor Korčnoj (dugogodišnji kandidat za svjetsku šahovsku krunu), Svetozar Gligorić (čuveni jugoslovenski velemajstor i pobjednik brojnih velikih međunarodnih turnira) i Mark Tajmanov (bivši prvak SSSR-a i učesnik mečeva kandidata za prvenstvo svijeta).
Njima su se suprotstavili „kadeti“ – mladi, ali već afirmisani talentovani šahisti: Etjen Bakro i Igor Nataf (Francuska), Tal Šaked (SAD) i Ruslan Ponomarjov (Ukrajina). Imali su svega 14–15 godina, a njihov prosječan rejting iznosio je 2541 poen.
Svaki mladi šahista igrao je po dvije partije (bijelim i crnim figurama) protiv svakog od „seniora“, prema takozvanom ševeningenskom sistemu.
Etjen Bakro nastupio je najbolje od svih kadeta, osvojivši 5 poena iz 8 mogućih.
B. Spaski – E. Bakro
1. c4 e5 2. Sc3 Sf6 3. Sf3 Sc6 4. g3 g6 5. Lg2 Lg7 6. d4 exd4 7. Sxd4 0-0 8. Sc2 d6 9. 0-0 Te8 10. Ld2 Se5 11. b3 c6 12. Tc1 a5 13. h3 a4 14. Le3 axb3 15. axb3 Dc7 16. Dd2 Sed7 17. Lh6 Lh8 18. b4 Sb6 19. Se3 Le6 20. Scd5 Dd8 21. Sf4 d5 22. Tfd1 dxc4 23. Sxe6 Dxd2 24. Txd2 c3 25. Td3 Txe6 26. Txc3 Lg7 27. Lxg7. Remi.
E. Bakro – S. Gligorić
1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Lb5 a6 4. La4 Sf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 d6 8. c3 0-0 9. h3 Sb8 10. d4 Sbd7 11. c4 c6 12. Sbd2 Dc7 13. a4 Tb8 14. cxb5 cxb5 15. axb5 axb5 16. Sf1 Sb6 17. Dd3 Sc4 18. Te2 d5 19. Sxe5 Sxe4 20. Lf4 Ld6 21. Sg3 Sxg3 22. Dxg3 Lf5 23. Ta6 Tb6 24. Txb6 Sxb6 25. Sg6 Lxf4 26. Dxf4 Dxf4 27. Sxf4 Td8 28. Te5 Ld7 29. Lxd5 Kf8 30. Lf3 Le8 31. d5 Sc4 32. Te2 Ta8 33. g4 Ta1+ 34. Kg2 Tb1 35. Sd3 f6 36. Le4 Lf7 37. f3 g6 38. Kf2 Sd6 39. Sf4 Td1 40. Tc2 f5 41. gxf5 gxf5 42. Ld3 Ke7 43. Ke2 Ta1 44. Ke3 Kf6 45. Tc6 Ke5 46. Lxb5 Tb1 47. Le2 Ta1 48. Tc7 Ta8 49. Ld1 Te8 50. La4 Tb8 51. b3 Tb6 52. Sd3+ Kf6 53. Tc6. Crni predaje.
E. Bakro – V. Korčnoj
1. d4 Sf6 2. Sf3 e6 3. c4 b6 4. g3 Lb7 5. Lg2 Lb4+ 6. Ld2 a5 7. 0-0 0-0 8. Sc3 d6 9. Te1 Sbd7 10. Dc2 Lxc3 11. Lxc3 Le4 12. Da4 c5 13. Sh4 Dc7 14. Tad1 Lxg2 15. Sxg2 Se4 16. Le1 cxd4 17. Txd4 Sdc5 18. Da3 f5 19. f3 Sg5 20. Tad1 Tad8 21. h4 Sf7 22. De3 Se5 23. b3 Sc6 24. T4d2 e5 25. Lf2 h6 26. Dc3 f4 27. gxf4 exf4 28. h5 Te8 29. Lh4 Tf5 30. Txd6 Txe2 31. Lf2 Tg5 32. Kf1 Txa2 33. Sxf4 h5 34. Lg3 Tf5 35. Lg3 Se5 36. Td8+ Kh7 37. De3 Df7 38. T8d5 Txh5 39. Sxh5 Dxh5 40. T1d2 Dh1+ 41. Ke2 Ta1 42. Dxe5. Crni predaje.
Godine 1999. Etjen Bakro ostvario je zapažen rezultat na međunarodnom turniru „Enghien-les-Bains“. Nije se izgubio u društvu iskusnih velemajstora kao što su Aleksandar Beljavski, Žoel Lotje, Majkl Sadler, Viorel Bologan, Valerij Salov, Vladislav Tkačov, Ruslan Ponomarjov i drugi, podijelivši 3–5. mjesto.
E. Bakro – A. Beljavski
1. d4 Sf6 2. c4 e6 3. Sf3 d5 4. Sc3 Sbd7 5. cxd5 exd5 6. Lf4 c6 7. e3 Sb6 8. Dc2 Lg4 9. Se5 Lh5 10. f3 Ld6 11. Dd2 De7 12. g4 Lg6 13. h4 h6 14. Sxg6 fxg6 15. Lxd6 Dxd6 16. 0-0-0 0-0-0 17. b3 g5 18. Ld3 The8 19. hxg5 hxg5 20. Th3 Kb8 21. Tdh1 a6 22. Lg6 Te7 23. Th8 Txh8 24. Txh8+ Ka7 25. Ld3 Dg3 26. Le2 Dd6 27. Kb1 De6 28. Sd1 Dd6 29. Da5 Sfd7 30. Kc1 Dg3 31. Kd2 Dd6 32. a4 Da3 33. Dc3 Dd6 34. Sb2 c5 35. a5 Sa8 36. Sa4 Dc6 37. dxc5 Sc7 38. Sb6 Se8 39. Dd4 Sdf6 40. Ld3 Tc7 41. b4 Te7 42. Lc2 g6 43. La4 De6 44. c6. Crni predaje.
E. Bakro – V. Bologan
1. d4 Sf6 2. c4 g6 3. Sc3 Lg7 4. e4 d6 5. Sf3 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Sc6 8. d5 Se7 9. b4 Sh5 10. Te1 a5 11. bxa5 Txa5 12. a4 c5 13. Ta3 Sf6 14. Sh4 Sd7 15. g3 f5 16. f4 Ta6 17. Kg2 Sf6 18. fxe5 dxe5 19. Le3 b6 20. a5 Sxe4 21. Sxe4 fxe4 22. g4 Sf5 23. gxf5 gxf5 24. Lf2 bxa5 25. Lxc5 f4 26. Ta2 Tg6 27. Lh5 Tg5 28. Txe4 Lf5 29. Lf3 Dxe4 30. Lxe4 Lxe4 31. Lxf8 Dxf8 32. Dd3 Lc5+ 33. Kh1 Kg7 34. Tb2 Lb4 35. Sh4 Db6 36. Sf3 Th5 37. Tg2+ Kh8 38. d6 Dxd6 39. Ld5. Crni predaje.
Sa 16 godina Bakro je osvojio titulu prvaka Francuske. A 2000. godine pažnju svjetske šahovske javnosti privukao je Kan, gdje je održan originalan meč koji je objedinio tri vrste šahovskih nadmetanja: dvije partije klasičnog šaha sa kontrolom od dva sata za 40 poteza, dvije partije brzopoteznog šaha sa po 25 minuta po igraču i dvije blic partije.
Za šahovskom tablom sastali su se 48-godišnji Anatolij Karpov i 17-godišnji Etjen Bakro.
Glavni sponzor takmičenja, televizijska mreža Canal+, prenosila je posljednje dvije partije uživo, pa je čitava Francuska navijala za svog šahovskog heroja. Nakon dva remija u klasičnom šahu i pobjeda u brzim partijama, Bakro je poveo sa 3:1, ali do senzacije ipak nije došlo. Iskusni Karpov dobio je obje blic partije i izjednačio ukupan rezultat meča na 3:3.
Sa talentovanim mladićem dvije godine radio je poznati ruski trener Aleksandar Nikitin, koji je, kako je sam govorio, koristio „metod nekadašnje neposredne i dopisne saradnje sa Garijem Kasparovom“. Kada je trener napustio Francusku, sa svojim učenikom nastavio je da komunicira putem interneta.
(Nastaviće se)