V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
ROŠALJ Aleksandar Borisovič (r. 1936), ruski šahista i šahovski pisac.
Još početkom 1960-ih, majstor Rošalj postao poznat u šahovskim krugovima Moskve kao trener omladinske reprezentacije, u kojoj je odgajio mnoge mlade talente – velemajstora S. Makaričeva, poznatog trenera – Dvoreckog i druge. Međutim, svoju istinsku profesiju našao je u novinarstvu, a put ka tome otvorio mu je posao odgovornog sekretara u nedjeljniku „64” (1968-1979), a zatim 1. zamjenik glavnog urednika časopisa „64 – Šahovski pregled” (od 1980. godine).
Tih godina široku popularnost Rošalju donijela su i njegova učešća u sovjetskoj i inostranoj štampi, gdje je izveštavao o najvažnijim međunarodnim i sovjetskim šahovskim takmičenjima, pre svega o mečevima za svjetsko prvenstvo u kojima su učestvovali Petrosjan, Spaski, Fišer, Karpov i Kasparov. Visoka šahovska kultura, originalan stil, poznavanje tajnih osnova mnogih događaja daju njegovim člancima i izvještajima poseban kolorit. Rošalj je sarađivao sa TASS-om i APN-om, novinama „Sovjetski sport”, „Izvestija”, „Sovjetska Rusija”, časopisima „Sovjetski Sojuz”, „Ogonjok”. On je dobitnik brojnih novinarskih nagrada.
Aleksandar Rošalj bio je press-attache na mečevima u Bagiju (1978) i Meranu (1981), a u zajedničkoj kreativnoj saradnji sa Anatolijem Karpovim napisao je niz knjiga koje su objavljene u Moskvi i inostranstvu, uključujući i više izdanja „Deveta vertikala”.
Od 1992. godine A. Rošalj je glavni urednik i izdavač časopisa „64 – Šahovski pregled”. Uspio je u teškom periodu za zemlju ne samo da sačuva ovaj autoritativni šahovski organ, već i da privuče širok krug ruskih i inostranih autora na saradnju, postao je inicijator obnove nagrade „Oskar”, koja se dodeljuje najboljem šahisti godine. Redovno predstavlja šah u komisijama sportske štampe. Na kongresu FIDE u Bledu (2002) izabran je za rukovodioca međunarodne komisije CHIPC – za šahovsku informatiku, publikacije i statistiku FIDE.
RUBINŠTAJN (Rubinstein) Akiba (1882–1961), poljski velemajstor, pretendent na svjetsko prvenstvo početkom 20. vijeka.
Rubinštajn se prilično kasno upoznao sa šahom: tek sa 14 godina savladao je osnove igre, ali već 2–3 godine kasnije, pokazavši izvanredne sposobnosti, mnogo je nastupao i postizao uspjehe. Godine 1903. zauzeo je 5. mjesto na III Sveruskom turniru u Kijevu, a četiri godine kasnije na V Sveruskom turniru u Lođu (1907) postao je prvak Rusije. Iste godine započeo je niz njegovih brilijantnih nastupa na međunarodnim turnirima. Posebno snažan utisak na savremenike ostavile su Rubinštajnove pobjede na turnirima u Ostendeu (1–2. mjesto sa Bernštajnom) i Karlsbadu (1907), Peterburgu (1909, 1–2. mjesto sa Laskerom), San Sebastijanu (1912), Breslauu (1912, 1–2. mjesto sa Durasom) i Pješćanima (1912). Svjetska šahovska javnost insistirala je na njegovom meču sa svjetskim prvakom Laskerom. Poslije dugih pregovora planirano je da se meč održi u jesen 1914, ali je izbio Prvi svjetski rat… Nakon njegovog završetka Rubinštajnovi uspjesi smjenjivali su se s neuspjesima i on više nije mogao da konkuriše u borbi za svjetsko prvenstvo Kapablanki i Aljehinu.
Rubinštajnove partije predstavljaju klasične primjere šahovskog stvaralaštva. Teoriju otvaranja – Nimcovičevu odbranu, damin gambit, otvaranje četiri konja i druga – obogatio je nizom sistema koji se i danas široko primjenjuju u šahovskoj praksi. Njegovi planovi odlikovali su se dalekovidnošću i dubinom strateških zamisli. „Karakterističnom osobinom Rubinštajna smatramo tu ogromnu dužinu plana, koja kod njega služi kao logički most što vodi od otvaranja do završnice“ (A. Nimcovič). U nizu partija ispoljio se i njegov izuzetni kombinacioni dar. Virtuozno je igrao završnice, naročito topovske, u kojima mu nije bilo ravnog. Njemu se jednom polušaljivo, poluozbiljno obratio velemajstor S. Tartakover:
„Imate sreće, Akiba, što živite u dvadesetom vijeku, jer bi vas u srednjem vijeku spalili živog zbog čarobnjaštva. Ono što radite u topovskim završnicama – to je pravo čudo!“
Rubinštajn- Lasker
Petrograd, 1909
1.d4 d5 2.Nf3 Nf6 3.c4 e6 4.Bg5 c5 5.cxd5 exd5 6.Nc3 cxd4 7.Nxd4 Nc6 8.e3 Be7 9.Bb5 Bd7 10.Bxf6 Bxf6 11.Nxd5 Bxd4 12.exd4 Qg5 13.Bxc6 Bxc6 14.Ne3 0–0–0 15.0–0 Rhe8
16.Rc1! Rxe3 17.Rxc6+! bxc6 18.Qc1! Rxd4 19.fxe3 Rd7 20.Qxc6+ Kd8 21.Rf4! f5 22.Qc5 Qe7 23.Qxe7+ Kxe7 24.Rxf5 Rd1+ 25.Kf2 Rd2+ 26.Kf3 Rxb2 27.Ra5 Rb7 28.Ra6 Kf8 29.e4 Rc7 30.h4 Kf7 31.g4 Kf8 32.Kf4 Ke7 33.h5 h6 34.Kf5 Kf7 35.e5 Rb7 36.Rd6 Ke7 37.Ra6 Kf7 38.Rd6 Kf8 39.Rc6 Kf7 40.a3 1–0
Stvaralačko nasljeđe Rubinštajna ušlo je u riznicu šahovske umjetnosti. Po mišljenju R. Retija, „njegove partije predstavljaju najsavršenije oličenje učenja Štajnica“.
Iako je 1931. zbog nervne bolesti Rubinštajn prestao da nastupa na turnirima, do kraja života nastavio je da pokazuje živo interesovanje za šahovski život. U ratnim godinama, živeći u Belgiji, Akiba i njegovi sinovi Jonas i Sem skrivali su se u jednoj bolnici pod tuđim imenima. Poslije rata Rubinštajn je nastavio da „održava vezu“ sa šahovskim svijetom: davao je simultanke, radio na knjigama uspomena o stvaralaštvu Kapablanke i radio sa majstorom Polom Devom, budućim prvakom Belgije.
RUBLJEVSKI Sergej Vladimirovič (r. 1974), ruski velemajstor, pobjednik tri Šahovske olimpijade (1996–2000) i svjetskog prvenstva (1997) u sastavu olimpijske reprezentacije Rusije. Šahista iz sibirskog grada Kurgana već je sa 22 godine ušao u sastav olimpijske reprezentacije Rusije na Svjetskoj olimpijadi u Evropi i nastupio dostojno, postavši šampion. Od tada Sergej stalno igra za nacionalnu reprezentaciju i daje značajan doprinos njenim pobjedama.
Velemajstora iz Kurgana odlikuju profesionalan pristup igri, zanimljiva teorijska istraživanja, široka šahovska erudicija, kao i stalni osmijeh i dobronamjernost. Zahvaljujući nizu uspjeha na međunarodnim turnirima (Sankt Peterburg, 1997 – 1. mjesto; Poljanica-Zdruj, 1996 – 2–3; Frankfurt, 2000 – 1. mjesto na otvorenom turniru u brzom šahu; Pojkovski, 2001 – 2–3), Rubljevski se stabilno ubraja među 50 najboljih šahista svijeta. Na dan 1. jula 2002. njegov rejting iznosio je 2658.
Rubljevski – Elvest
Polanica Zdruj, 1997
1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.Bb5+ Bd7 4.Bxd7+ Qxd7 5.c4 Nc6 6.Nc3 g6 7.d4 Bg7 8.d5 Bxc3+ 9.bxc3 Na5 10.Nd2! (teoretska novost) f6 11.f4 0–0–0 12.0–0 b6 13.a4 Nh6 14.Nb3 Nf7 15.Nxa5 bxa5 16.Qb3 Qb7 17.Qc2 Qd7 18.Rb1 Kc7 19.e5! fxe5 20.f5! gxf5 21.Rxf5 Rdf8 22.Qf2 Qe8 23.Qb2 Qa8 24.Qb5 Nd8 25.Rxf8 Rxf8 26.Bg5 Nf7 27.Bxe7 Rb8 28.Qxa5+ Kd7 29.Rf1 Ke8 30.Bxd6 Nxd6 31.Qc7 1–0
(Nastaviće se)