V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
LEVENTAL (Johann Jacob Löwenthal) (1810–1876), mađarski šahista.
Levental je bio vrhunski šahista, jedan od najjačih majstora sredine 19. vijeka, značajanv predstavnik romantizma u šahovskoj umjetnosti. Mnoge partije je pobjeđivao direktnom, ofanzivnom igrom s lijepim žrtvama figura protiv velikana poput A. Anderssena, Howarda Stauntona i drugih. Ali Johann je često umio da ukroti svoje romantične porive – tankim manevrima je sticao pozicioni prednost, a tek potom završavao partije olujom žrtvenih kombinacija.
Levental – Sen
Pešta, 1842.
1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bc4 Bc5 4.c3 d6 5.d4 exd4 6.cxd4 Bb6 7.h3 Nf6 8.0–0 h6 9.Nc3 0–0 10.a3 Nh7 11.Ne2 Ne7 12.Nf4 c6 13.Bb3 d5 14.e5 Bc7 15.Bc2 Bf5 16.Bxf5 Nxf5 17.Qd3 Qd7 18.Bd2 Ne7 19.Rac1 Rfe8 20.g4 Nf8 21.Nh5 Qe6 22.Nh4 Kh8 23.f4 f6 24.f5 Qf7 25.exf6 gxf6 26.Bxh6 Nd7 27.Bg7+ Kh7 28.Qd2 Ng8 29.Ng6 Re4 30.Qf2 Ne7 31.Qh4 Kg8 32.Nxf6+ Kxg7 33.Qh7+ Kxf6 34.g5+ Kxg5 35.Qxf7 1–0
Od 1842. do 1845. Levental je učestvovao u partiji po prepisci Pešta–Pariz, u kojoj su obe partije dobili mađarski šahisti. Tokom 1848–1849 učestvovao je u Mađarskoj revoluciji. Nakon njenog poraza bio je prinuđen da napusti domovinu i preselio se u Sjedinjene Američke Države. Tamo je igrao šah sa trinaestogodišnjim Paul Morphyem. Godine 1851. vratio se u Evropu i za mjesto boravka izabrao Englesku. Stigao je na početak Londonskog turnira, ali je već u prvom meču izgubio od Elijah Williamsa (−2, +1, =0) i ispao iz takmičenja. Kasnije je učestvovao na još tri turnira, osvojivši u dva od njih prvu nagradu (Mančester 1857; Birmingem 1858, ispred Ernst Falkbeera, Howard Stauntona, Pierre Charles Fournier de Saint-Amanta i dr.), dok je na Londonskom turniru 1862. godine, nakon tri pobjede, eliminisan iz daljeg takmičenja.
U istom periodu Levantal je odigrao niz mečeva. Rezultati najznačajnijih bili su: sa Vilijamsom 1851: +7, −5, =4; sa Boklom 1851: +3, −4, =1; sa Bernhard Horwitzem 1852: +4, −1, =0; sa Daniel Harrwitzem 1853: +10, −11, =10. Godine 1858. Levantal je izgubio meč od Morfija (+3, −9, =2), ali je to ipak bio najbolji rezultat među evropskim majstorima protiv američkog genija.
Levantal je aktivno učestvovao u šahovskom životu Engleske, kako kao organizator turnira, tako i kao novinar i književnik. Uređivao je časopis „Chess Players’ Magazine“ (1863–1867), vodio šahovske rubrike u više novina i časopisa i objavio najbolju knjigu partija Pola Morfija u to vrijeme.
Njegov talenat i dubinu šahovskog znanja visoko su cijenili njegovi ruski savremenici – Alexander Petrov i Carl Jaenisch.
LEVENFIŠ Grigorij Jakovljevič (1889–1961), sovjetski šahista, dvostruki prvak SSSR-a, koji je odbranio tu titulu u meču (1937) protiv Mihail Botvinika.
Sa šahom se upoznao u šestoj godini, ali se ozbiljno posvetio igri nakon upisa 1907. godine na Peterburški tehnološki institut. Prvi veći šahovski uspjeh postigao je tri godine kasnije, postavši prvak Sankt Peterburga, a već 1911. debitovao je na velikom međunarodnom turniru u Karlsbadu (danas Karlove Vari), gdje je odigrao niz izvrsnih partija. Šahovska štampa visoko je ocijenila Levenfišove stvaralačke domete, ističući da igra u čigorinovskom stilu.
Njegovi nastupi na Sveruskim turnirima 1912. i 1913–1914. učvrstili su njegovu reputaciju jednog od najjačih šahista Rusije. Najveće sportske i stvaralačke uspjehe Levenfiš je postigao tridesetih godina, kada je uspješno nastupio na II i III moskovskom međunarodnom turniru (1935. i 1936) i osvojio prvenstva SSSR-a 1934. i 1937. godine. Hoze Raúl Kapablanka je 1938. napisao o njemu: „Veoma visoko cijenim majstora Levenfiša. Mislim da je on najjači u SSSR-u poslije Botvinika.“
Botvinik nije učestvovao na 10. prvenstvu SSSR-a, na kojem je pobijedio Levenfiš, pa ga je, radi potvrde reputacije najjačeg šahiste zemlje, izazvao na meč za titulu prvaka Sovjetskog Saveza. Levenfiš je igrao sa velikim nadahnućem, demonstrirajući izvanredno umijeće u složenim pozicijama. Nakon oštre borbe, tokom koje je vođstvo prelazilo s jednog na drugog rivala, meč je završen neriješenim rezultatom. Levenfiš je zadržao šampionsku titulu i njemu je, kao drugom šahisti u zemlji, dodijeljena titula velemajstora.
Karakterišući Levenfiša kao „univerzalno obrazovanog majstora“, Botvinik je pisao: „Odlikovale su ga elegantne kombinacije, neočekivani taktički udari, velika energija u vođenju borbe. Sa izuzetnom dubinom igrao je završnice…“
Mihail Botvinik – Grigory Levenfish
Moskva, 1937.
2. partija meča
1.d4 d5 2.c4 c6 3.Nc3 Nf6 4.e3 g6 5.Nf3 Bg7 6.Bd3 0–0 7.0–0 e6 8.b3 Nbd7 9.Qe2 Re8 10.Bb2 b6 11.Rad1 Bb7 12.Ne5 Nxe5 13.dxe5 Nd7 14.f4 Qe7 15.cxd5 exd5 16.e4 d4 17.Nb1 c5 18.Nd2 g5 19.g3 gxf4 20.gxf4 Kh8 21.Nc4 Rg8 22.Kh1 f6 23.Nd6 fxe5! 24.Nxb7 exf4 25.e5 Bxe5 26.b4 Nf6 27.Qf3 Ng4 28.Rd2 Rab8 29.Be4 d3!
30.Qxd3 Rxb7 31.Bxb7 Qxb7+ 32.Qf3 Qxf3+ 33.Rxf3 Bxb2 34.Rxb2 Ne5 35.Rf1 Nd3 36.Rg2 c4 37.Rc2 b5 38.a3 f3 39.Rd2 Rg2! 40.Rxg2 fxg2+ 41.Kxg2 c3 42.Kf3 0–1
Na meč su se osvrnuli brojni savremenici.
Salo Flohr je izjavio: „Iako je rezultat neriješen, jasno je da je junak meča Levenfiš.“
Reuben Fine je napisao da Levenfiša „nesumnjivo treba smatrati jednim od deset najboljih šahista svijeta“.
Levenfiš – Botvinik, meč 1937. Prijateljska karikatura J. Jenčuka
Levenfiš je bio i istaknuti šahovski teoretičar. Zajedno sa Peterom Romanovskim napisao je knjigu o meču za svjetsko prvenstvo između Hozé Raúl Kapablanke i Aleksandra Aljehina. Trideset godina kasnije objavljeno je njegovo kapitalno djelo, nastalo u saradnji sa svjetskim prvakom Vasilijem Smislovom, „Teorija topovskih završnica“.
Uoči rata, pod Levenfišovim uredništvom, izašao je prvi tom enciklopedije „Savremena šahovska teorija“ (1940). Svojim djelovanjem Levenfiš je u velikoj mjeri doprinio stvaranju plejade pretendenata na svjetsko prvenstvo u zemlji. Mihail Botvinik naziva ga jednim od najjačih majstora među onima „koji su svoje iskustvo prenosili mladim sovjetskim šahistima“ i koji su, budući veoma talentovani, „uspješno izvršili svoju učiteljsku misiju“.
Rad na polju šahovske umjetnosti Levenfiš je uspješno usklađivao sa profesionalnim radom u privredi, budući da je po struci bio inženjer hemije.
(Nastaviće se)