V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
KUBA (Cuba). Prvi podaci o šahu na Kubi potiču s kraja XV i početka XVI vijeka, kada je ostrvo otkrio Christopher Columbus (1492). Vremenom je šah na Kubi postao jedan od popularnih sportova. Početkom 1860-ih u Havana je osnovan prvi šahovski kružok u Latinskoj Americi i počeo je da izlazi časopis „Revista Mensual de Ajedrez“.
Najjači šahisti tog vremena bili su plantažer don Feliks Sikre i njegov bivši rob, crnac Hose Marija (Sikre), s kojim je Paul Morphy odigrao nekoliko partija naslijepo tokom boravka na Kubi 1862. Dvije godine kasnije Morfi je ponovo posjetio Havanu i održao simultanku naslijepo.
Oživljavanju šahovskog života krajem XIX vijeka doprinijelo je osnivanje Havanskog šahovskog kluba 1885. godine. Klub je organizovao dva meča za prvenstvo svijeta između Wilhelma Steinitza i Mikhaila Chigorina (1889. i 1892), kao i meč Čigorin – Isidor Gunsberg (1890). Pojavila su se nova periodična izdanja – „La Revista de Ajedrez“ (1889) i „El Morphy“ (1891), a organizovani su i brojni mečevi poznatih kubanskih šahista S. Golmaja (1820–1898) i A. K. Vaskesa (1844–1901) s vodećim svjetskim igračima – Štajnicom, Emanuelom Laskerom, Joseph Henry Blackburne-om, George Henry Mackenziem i drugima. Havanski šahovski klub prerastao je u jedan od velikih svjetskih šahovskih centara, koji je Štajnic nazvao „Eldorado del Ajedrez“ („Zlatna zemlja šaha“).
Mnogo je učinio za razvoj šaha na Kubi José Raúl Kapablanka. Učestvovao je na prvom Havanskom međunarodnom turniru 1913, pobjeđivao u mečevima u Havani – 1919. protiv Bore Kostića i dvije godine kasnije protiv Emanuela Laskera, održavao simultanke i redovno pisao o šahu u štampi.
Nakon pobjede revolucije 1959. na Kubi nastupio je period novog uspona šahovske kulture, koji je imao podršku države. Svim zainteresovanima za šah besplatno su dodjeljivani kompleti. Po zemlji su putovali posebno opremljeni železnički vagoni sa instruktorima. Za držanje predavanja i organizovanje simultanki početkom 1960. pozvan je Paul Keres. Tokom 1960-ih pojavili su se snažni majstori – Eleazar Himenez, Eldis Koto, Silvio Garcija, Hesen Rodrigez i drugi.
Veliku ulogu u popularizaciji šaha u zemlji odigrali su memorijali Kapablanke održavani od 1962. Tokom 1960-ih i 1970-ih učestvovalo je mnogo najjačih svjetskih šahista. Najveći događaj u kubanskom šahu bila je organizacija 17. Svjetske olimpijade 1966. godine s učešćem 52 tima. Velik uspjeh Kubanaca bio je plasman u glavni finale. Pred zatvaranje olimpijade u Havani održana je grandiozna simultanka: protiv 380 simultanista igrala su 6840 šahovskih ljubitelja. Početkom 1980-ih na Kubi je bilo 700 hiljada šahista. Svaki univerzitet ima svog stalnog šahovskog trenera.
U zemlji se svake godine organizuju međunarodna takmičenja. Posebno aktivnu ulogu u organizaciji ima šahovska redakcija „Radio Rebelde“. Ona izdaje časopis „Ajedrez“ („Šah“), svake godine održava „Nedelju Kapablanke“ i turnire u sjećanje na Če Gevaru. U njima su lično igrali Silvino Garcija, Guillermo Estévez, Hesen Nogeiras i drugi. Od 1963. redovno se održavaju i ženska prvenstva; na prvom je učestvovalo 4 hiljade šahistkinja.
Visoke rezultate pokazuju kubanski šahisti na timskim i pojedinačnim prvenstvima zemalja Centralne Amerike i Karipskog basena, kao i na Svjetskim olimpijadama. Ako je 1960. Kuba zauzela 18. mjesto među 40 zemalja učesnica, četvrt vijeka kasnije, 1986, bila je 9. (od 108 zemalja učesnica).
Na istoj olimpijadi ženska ekipa zauzela je 10. mjesto među šahistkinjama iz 49 zemalja. Zirka Frometa osvojila je bronzanu medalju na 3. tabli (9 bodova od 12). Kubanski velemajstori uspješno su nastupali i na međuzonskim turnirima: Giljermo Garcija 1982. podijelio je 5–6. mjesto u Moskvi, a Nogeiras 1985. zauzeo 2. mjesto u Toluca.
Svjetski prvak među juniorima postao je devetnaestogodišnji Valter Arensibia (1986). Ovaj veseo mladić ubrzo je ušao među vodeće šahiste Latinske Amerike i, pobjedivši na zonskom turniru u Mexico City-ju, 1993. je postao učesnik međuzonskog turnira u Biel-u/Bienne.
KUBBEL Leonid Ivanovič (1891–1942), istaknuti ruski šahovski kompozitor.
Zajedno sa svojom braćom – Arvidom (1889–1938) i Jevgenijem (1894–1942), koji su kasnije takođe postali poznati kompozitori – Leonid je počeo da sastavlja zadatke još u djetinjstvu i već sa 13 godina objavio prve radove. Godine 1907, po sopstvenom priznanju, snažan uticaj na njega imalo je upoznavanje sa zapaženom knjigom „Indijski problem“ („Die Indische Problem“) čiji su autori Johannes Kohtz i Carl Kockelkorn.
Mnogo svojih zadataka Kubbel je tada objavljivao u časopisima „Deutsches Wochenschach“ i „Deutsche Schachzeitung“, gdje je četiri godine zaredom (1908–1911) osvajao prve nagrade. U zrelim godinama, po zanimanju inženjer hemije, Leonid Kubbel u slobodnim satima nije znao za uzbudljiviju djelatnost od sastavljanja zadataka i studija. U toj oblasti šahovske umjetnosti stekao je svjetsku slavu.
Za 38 godina kompozitorskog rada, koji je trajao sve do njegove smrti u opkoljenom Leningrad, sastavio je više od 2800 zadataka i oko 500 studija. Nekoliko stotina njih nagrađeno je priznanjima (među njima 120 prvih nagrada!) na domaćim i međunarodnim konkursima. Većinu njegovih djela činile su tropotezi (mat u tri poteza), u kojima je težio da izrazi živu igru bijelih figura – sa žrtvama, teško uočljivim tihim drugim potezima, simetrijom u igri i matnim pozicijama. U studijama je glavnu ulogu imala kombinacija.
Pred nama je zadatak Leonida Kubbela, nagrađen prvom nagradom na konkursu lista „Neuen Leipziger Zeitung“ (1930).
Mat u 3 poteza
Rješenje:
1.Tb6! Sf2 2.Txd6+ Kxd6 3.Dd7#
1… Ke6 2. Dc7! Kf6 3. Txd6 mat;
1… Kd4 2. Txd6+ Kc3 3. Da5 mat;
2… Ke5 3. Dd4 mat;
1… Lc7 2. Da4! Lxb6 3. Dd7 mat.
(Nastaviće se)