UVOD
Još 1939. godine M. Botvinik je predložio definisanje šahiste po sledeća četiri parametra: specifični talenat, karakter, zdravlje i specijalna priprema.
Najveći interes u igri jakog šahiste izaziva njegov način razmišljanja, koji se u mnogo čemu određuje, prvo, prirodnim talentom, koji se razvija tokom šahovskih studija, – ono što je M. Botvinik nazvao specifičnim talentom, i, drugo, specijalnom pripremom. Pod specijalnom pripremom obično se podrazumjeva poznavanje teorije izabranih šahovskih otvaranja i duboki osjećaj nastalih pozicija nakon otvaranja.
Za svakog šahistu koji teži savršenstvu, bitno je pitanje, šta tačno treba proučiti u središnjici, koja se javlja u toku njegovog otvaranja. Pomoći šahisti u rješavanju ovog pitanja je cilj ove knjige. U skladu sa ustaljenom istorijskom terminologijom, pod tipičnim pozicijama središnjice obično podrazumevamo pozicije sa određenim strukturom pješaka (na primer, pozicije sa izolovanim daminim pješakom, pozicije sa visećim pješacima i sl.), koje se karakterišu određenim strateškim planovima. Važno je napomenuti da ista tipična pozicija može nastati iz različitih varijanti istog otvaranja i čak iz različitih otvaranja. O tome je pisao A. Nimcovič: „Proces proučavanja neke od pozicija na tabli ne postavlja sebi za cilj samo proučavanje baš te pozicije, već razumjevanje pozicionih principa uopšte“ (prevedeno). Takođe treba napomenuti da proučavanje tipičnih pozicija omogućava efikasno rješavanje jednog od važnih zadataka usavršavanja u modernom šahu – sposobnost obrade informacija na nivou ideja, za razliku od obrade konkretnih informacija, što je slučaj prilikom proučavanja otvaranja.
Za usavršavanje strateške vještine šahiste u središnjici važno je proučavanje specifičnih tehnika igre karakterističnih za ona otvaranja koja primenjuje. Međutim, ove tehnike igre, koje su dio radnog arsenala svakog visoko kvalifikovanog šahiste, rijetko se pominju u literaturi. Problem leži u tome što nije moguće opisati i sistematski klasifikovati sve od njih, tj. dovesti ih na nivo „knjiškog znanja“ za prenošenje drugima. Pokušaj popunjavanja ove praznine je jedan od zadataka ovog rada.
Knjiga se sastoji od dva dijela. U prvom dijelu se razmatraju dvije klasične tipične pozicije: sa izolovanom daminim pješakom i sa Karlsbadskom pješačkom strukturom. Ove pozicije se često sreću u turnirskoj praksi tokom mnogih decenija, pa se o njima nakupio bogat praktični i teoretski materijal. Dalje, u ovom dijelu su predstavljene dvije vrste tipičnih pozicija sa prostornom prednošću protivnika. Ova vrsta pozicija, popularna i u ranom 20. vijeku, obogaćena novim idejama, javlja se i u modernom šahu.
U drugom dijelu se proučavaju tipične tehnike igre, karakteristične za staroindijsku i Sicilijansku odbranu.
Za olakšanje usvajanja teoretskog materijala, knjiga sadrži praktične vežbe. One uključuju pozicije za taktičke i strateške zadatke, kao i partnerske zadatke sa pitanjima.
Prilikom proučavanja tipičnih pozicija i tehnika igre, obično se razmatraju čitave partije, što omogućava praćenje veze otvaranja sa središnjicom, a u nekim slučajevima i sa završnicom.
Teoretski i praktični materijal knjige testiran je na časovima sa studentima na katedri za šah Državnog centralnog instituta za fizičku kulturu.
Poglavlje prvo
Tipične pozicije središnjice
U ovom poglavlju, u sekcijama I i II, razmatraju se tipične pozicije sa izolovanom daminim pješakom i sa Karlsbadskom pješačkom strukturom, koje se redovno susreću u turnirskoj praksi već gotovo 100 godina. Bez obzira na to što imaju tako dugu istoriju, one su i dalje relevantne u modernom šahu, što se može vidjeti po njihovoj primjeni na turnirima različitog nivoa, pa čak i na Svjetskim prvenstvima. Stoga nije iznenađujuće što se u ovim tipičnim pozicijama mogu identifikovati karakteristični planovi napada i odbrane. Autor je smatrao svojim zadatkom, prilikom pisanja odjeljaka I i II, prvo, da sistematično organizuje materijal, obavljajući neophodne analize, i, drugo, da ilustruje savremeno tumačenje strateških planova i tehnika igre. U odeljku III se razmatra tipična pozicija sa prostornom prednošću protivnika, koja je relativno malo obrađena u teoriji i rijetko se sreće u praksi u poređenju sa tipičnim pozicijama iz prethodnih odjeljaka. Zbog toga materijal koji je predstavljen u odeljku III je relativno mali po obimu i ne podleže istoj sistematizaciji i generalizaciji kao materijal u odeljcima I i II. Bez obzira na to, autor smatra da je glavni cilj ovog dela izazvati interes čitaoca za originalne strategijske koncepte ovog odeljka, posvećujući najviše pažnje resursima strane koja je u defanzivi.
Ovo je samo početak ove zanimljive i vrlo korisne knjige i ima za cilj samo da se predstavi ova knjiga.
Ako imate neku zanimljivu knjigu u pdf fajlu koju bi mogli da predstavimo čitaocima Šah mat liste, pošaljite mi preko FB ili maila (pa ću prevesti nekoliko odlomaka).
Goran Tomić, urednik Šah-mat liste