Poglavlje 30
Odlazak
‘Britanska Indija je naša i ne smijemo je izgubiti.’ – Vikont Rotermir
Treća indijska kružna konferencija održana je od 17. novembra do 24. decembra 1932. godine, ali nije donijela ništa od suštinskog značaja, uglavnom zato što Kongres indijskih nacionalista nije prisustvovao. Čak je i Britanska laburistička partija bojkotovala događaj, što ukazuje na to da se konsenzus oko indijske politike razgrađivao i u samoj Britaniji.
Glavne preporuke treće kružne konferencije stavljene su pred parlament od strane sekretara za Indiju, Sira Samuela Hoara, u proljeće 1933. godine, a nacrt zakona je bio formulisan. Zakon o vladi Indije bio je dug i zbunjujuće složen, trajalo je više od dvije godine dok nije prošao sve faze komiteta, i konačno je usvojen tek ljeta 1935. godine.
Uspostavljanje federalne vlade bilo je temelj Zakona, ali nije postojala značajna grupa unutar Indije koja ga je prihvatila, prije svega zato što je uvijek postojala mogućnost da Britanci ponovo preuzmu kontrolu kad god su im interesi bili ugroženi.
Džavaharlal Nehru, tada lider Indijskog nacionalnog kongresa, nazvao je Zakon ‘poveljom ropstva’. Mohamed Ali Đinah iz Muslimanske lige smatrao ga je ‘potpuno trulim, fundamentalno lošim i potpuno neprihvatljivim’.
Kneževske države smatrale su da previše vlasti prenose federalnoj vladi. Nazad u Britaniji, postojao je snažan element u establišmentu koji je takođe smatrao da je previše ustupljeno da bi se umirili ‘agitatori’. Vikont Rotermir, osnivač Daily Maila, grmio je: ‘Britanska Indija je naša i ne smemo je izgubiti’, prije nego što je izrazio divljenje nacističkoj omladini koja je tražila povratak prethodnih nemačkih kolonija u inostranstvu.
U međuvremenu, ekstravagantan londonski život Sir Umara polako je postajao prevelik teret. Pored bavljenja sportskim interesima kao što su trke pasa i sokolarstvo, a ne da se ne pominje podrška Sultanu Khanu u njegovim turnirskim putovanjima, troškovi kućanstva bili su značajni. Održavao je oko jedanaestoro članova osoblja; i volio je da se zabavlja, ne samo sa svojim šahovskim prijateljima, već i političkim poznanicima i indijskom zajednicom u Londonu. A pored toga, kirija za kuću pored Regents Parka bio bi značajan trošak.
Život Sir Umara u Londonu finansirao se prihodima od imanja Kalra u Pendžabu, koji su, u njegovom odsustvu, upravljali njegova prva supruga, Fateh Khatun, i sin, Khizr. Khizr je bio mnogo finansijski odgovorniji od svog oca, i kada je Sir Umar zatražio da mu se oslobode sredstva kako bi kupio kuću pored Regents Parka, Khizr je odbio. Khizr je čak tvrdio da je lični asistent Sir Umara, Gulam Muhammed Khan, pronevjerio novac poslat iz Indije u London.
Selidba iz centra Londona bila je najjednostavniji način da se smanje troškovi, pa je krajem jeseni 1932. domaćinstvo preseljeno u Inverness Lodge, Alton Road, u Roehamptonu, stambenom predgrađu jugozapadnog Londona. Bilo bi teško pronaći mjesto koje je bilo više uglađeno i buržoasko: drvoredi, kuće sa baštama, crkva, male prodavnice, kafići i tereni za golf. Život u predgrađu mora da je djelovao veoma mirno u poređenju sa centrom Londona; mirno, ali veoma lijepo, sa prostranim talasastim pejzažom Richmonda Parka za šetnju na kratkoj udaljenosti.
Na mnogo načina, lokacija je bila savršena za Sir Umara. Mogao je da se bavi svojim interesovanjima za polo u obližnjim klubovima Roehampton i Hurlingham; a staza za pse u Wimbledonu takođe nije bila daleko. Bio je nedaleko od džamije u Wokingu, na jugozapadu Londona, koja je postala jedan od najvažnijih centara islama u Engleskoj. Sir Umar nije samo zastupao politička prava muslimana u Indiji, već je i propovjedao tu religiju u široj društvenoj zajednici u Engleskoj, redovno učestvujući na festivalima u Wokingu i radio na uspostavljanju džamije u centralnom Londonu.
Usprkos svim praktičnim prednostima života u Roehamptonu, to je bilo udaljeno od pulsirajućeg srca prestonice, a posjete Sir Umara centralnom Londonu mora da su bile manje učestale. Takođe, manje je bilo posjetilaca koji prolaze kroz kuću, tako da više nije bila društveni centar kakav je nekad bio. Fizičko udaljavanje od centra političke moći odražavalo je opadanje uticaja i političke korisnosti Sir Umara. Sa završetkom kružnih konferencija o Indiji, dužnosti Sir Umara bile su znatno smanjene, i on se vratio u Indiju na kratki boravak u januaru i februaru 1933. godine.
Njegov put u Indiju vjerovatno je bio obavljen radi rješavanja pitanja oko njegovih finansija, i bio je znak da njegove misli odlaze iz Londona. Rodbina Sultana Khana bila je neraskidivo povezana sa političkom karijerom Sir Umara, i bilo je neizbježno da su se i njegove aktivnosti takođe usporile. Prvih šest mjeseci 1933. godine gotovo da uopšte nije igrao šah. Odsustvo iz centra Londona moralo je znatno uticati na njegov način života: nije mogao lako da svrati u šahovski klub Imperial u Mayfairu; ili u Empire i Social Chess Club u Bayswateru. Međutim, počeo je da igra za šahovski klub Kingston and Thames Valley, koji je bio blizu Roehamptona. Jedan od njegovih redovnih turnirskih protivnika, Reginald Michell, najjači igrač u klubu. Khanova prva partija za Kingston odigrala se u decembru 1932. godine, ali je, čudno, nema zapisa o tome da je igrao bilo kakve partije za njih u prvom polugodištu 1933. godine. Moguće je da je igrao u manjim ligama ili na klupskim takmičenjima gdje rezultati nisu bili objavljeni u novinama ili Britanskom šahovskom magazinu.
U jednom događaju koji je označio period mirovanja i frustracije za Sultana Khana, u martu 1933. godine pokušao je da igra za ekipu Middlesexa u prvenstvu okruga (kako je radio prethodne dvije godine), ali mu nije dozvoljeno jer je sada živeo u Sariju. Ovo je bio početak kraja za Khana i njegov boravak u Londonu.
(Nastaviće se)