USPON FISCHERA
Pise: LEV KHARITON
Prije 33 godine (zar nije broj 33 magican broj?) u toku nekoliko mjeseci sahovski svijet je bio svjedok jedinstvenog uspona Bobi Fischera na sahovski Olimp. U seriji matcheva on je pobjedio najjace izazivace i stekao pravo da igra match za svjetskog sampiona sa tadasnjim sampionom svijeta, Borisom Spaskim.
Vjerovatno ne iznenadjuje cinjenica da je mladi sahista bujnog talenta postigao tako brilijantnu pobjedu. U proslosti su takodje svjetski sampionati odusevljavali sahovski svijet. Istina, licnost mladog izazivaca je bila neobicna, ali je cinjenica da je Bobi postigao svoje pobjede protiv armade sovjetskih velemajstora u periodu dominacije sovjetskog saha. Svaki uspjeh sovjetskih sahista kao i sovjetskih klizaca i hokejasa bio je predstavljen kao pobjeda socijalizma nad kapitalizmom. Sovjetski sahisti su postajali heroji cijelog naroda i bili slavljeni sirom zemlje i svijeta.
Necu nikada zaboraviti jedan dan u avgustu 1971. godine. Bio sam na ljetnom raspustu u Estoniji, nedaleko od Talina, kada sam dobio telegram iz Moskve od mog prijatelja i izdavaca sahovske literature u “Fizkultura and Sport Publishers” Jurija Brasilskog. Telegram je imao samo ove rijeci – ”Prevodicemo Fischera”. Moj nezaboravni prijatelj je bio sretan da mi saopsti da je dobio dozvolu svojih sefova u izdavackoj kuci da prevede i objavi Bobijevu knjigu “Mojih 60 najboljih partija”. Morao sam da pozurim – knjiga je trebala da bude objavljena u proljece 1972. a prevod sam morao dovrsiti do oktobra 1971. godine.
Ne znam kako je Brasilski uspio da ubjedi birokrate u izdavackoj kuci da objave Fischerovu knjigu u Sovjetskom savezu. Ocigledno da su ljudi na visokom mjestu odlucili da Petrosjan ili Spaski konacno zaustave Bobijevo napredovanje prema sahovskoj kruni. I odatle lijep potez – objavljivanje njegove knjige. Sada poslije mnogo godina ipak gledam na taj potez sovjetskih birokrata kao hrabro djelo. Posebno znajuci koliko je intenzivna bila borba sovjetske sahovske skole protiv Fishera. Prije nekoliko godina objavljena je u Moskvi knjiga “Rusi protiv Fischera”. Ova knjiga je kolekcija dokumenata koji otkrivaju sve faze borbe protiv americkog sampiona. Volio bih da citiram neke pasuse iz cirkularnog pisma koje je potpisao velemajstor Juri Averbah, koji je tada bio potpredsjednik Sahovske federacije SSSR-a: “Odbor trenera smatra za neophodno da zatrazi od svih casopisa da se uzdrze od objavljivanja clanaka koje bi na bilo koji nacin mogao koristiti Fischer u svojoj borbi protiv sovjetskih sahista”. Drugim rijecima, Fischer se nije borio protiv jednog ili nekoliko sahista, On se borio protiv cijele zemlje! Ovo nije imalo primjera u prethodnoj sahovskoj istoriji! Kasnije, 1978. godine, Viktor Korcnoj se nasao u slicnoj situaciji kada je igrao u Bagiju protiv Anatolija Karpova
Te nezaboravne 1971. godine Fischer je porazio u kvalifikacionim matchevima Marka Tajmanova, Benta Larsena i Tigrana Petrosjana. Bilo je nesto simbolike u njegovoj pobjedi nad Bentom Larsenom koji je 60-ih godina bio najbolji zapadni sahista-posebno na turnirima na kojima nije ucestvovao Fischer. Potrebno je poceti razgovor o ovim turnirima pominjuci medjuzonski turnir u jesen 1970. godine u Mallorci na kojem je Fischer osvojio prvo mjesto ostavljajuci drugoplasiranog citava 3,5 poena iza! Ipak, Fischerovo ucesce na tom medjuzonskom turniru dugo vremena je bilo pod znakom pitanja jer je on godinama bojkotovao FIDE turnire. Iako je njegova pobjeda u Mallorci bila vise nego ubjedljiva, velemajstor Jevgeni Vasjukov, Tajmanovljev sekundant, pokusavajuci udovoljiti svojim sovjetskim sefovima napisao je slijedece: “Fischerova igra je bila ispod njegovog uobicajenog nivoa. Da li je to privremena kriza ili pocetak njegovog pada?”
Na tom medjuzonskom turniru Fischer je pobjedio mnoge znacajne partije. Mislim da je medju tim partijama najznacajniji zavrsetak partije protiv Efima Gelera. Ona ukazuje na Fischerovu jedinstvenu spsobnost da partije igra do samog kraja, cak i u pozicijama koje su najblize remiju, dok ne iscrpi sve sanse na pobjedu. U tim godinama veoma malo igraca, a mozda niko drugi nije tako igrao. Cak i takvi borci kao sto su Talj i Bronstein pravili su kratke remije s vremena na vrijeme da ustede fizicku i psihicku energiju
E.Geler – R.Fischer
71.Ke5?
Ocigledno da je Geler bio umoran od prethodne borbe i vjerovao da ce Fischer svakog trenutka prihvatiti remi. Njegov posljednji potez je bila odlucujuca greska. Mogao je lako remizirati poslije 71.Rd8 g2 72.Rh8+ Kg3 73.Rg8+ Kf3 74.Ke6. Sada Fischer odmah dobija.
71…Kg4 72.f5 Ra5+. Bijeli predaje.
Kao rezultat sudbine Fischer je morao u cetvrtfinalu igrati protiv Marka Tajmanova. Jedan od vodecih svjetskih velemajstora tog vremena, bez sumnje, Tajmanov je bio osudjen na propast protiv sampiona USA. Ipak, on je bio podrzan od Sovjetske sahovske federacije i pokusao prikazati svoj predstojeci match sa Bobijem kao veliki sahovski praznik. Sovjetske novine su ca predvidjale da ce se Fischer suociti sa mnogobrojnim problemima na tabli u susretu sa Tajmanovom. “Praznik” u Vancouveru preokrenuo se u “hladan tus” za Tajmanova i Ruse. Tajmanov je izgubio sest partija a da nije napravio nijedan remi! 6:0, je bio rezultat bez presedana u sahovskoj istoriji! Nijedan sahista u sahovskoj istoriji nije pokazao takvu nadmoc kao sto je pokazao Bobi Fischer! Izgleda da je Tajmanov u nekim partijama mogao teziti remiju ili cak pobjedi, ali zbog Fischerovog ogromnog talenta prevagnula je uvijek sahovska snaga. U vezi sa tim prva partija matcha zasluzuje paznju.
Tajmanov se odlicno pripremio za omiljenu Bobijevu varijantu kraljeve indijke i bijeli je bez sumnje bolji. Ali Tajmanovljev slijedeci potez pokazuje da on nece moci izdrzati Bobijev dinamican stil igre..
M.Taimanov – R.Fischer
1. partija
27.h3?
Bijeli se mogao nadati pobjedi poslije 27.Bb5! Partija bi se mogla nastaviti ovako 27…Rxb5 28.Rc7 Qe8 29.Bxh6 Nh5 30.Bxg7 Nxg7 31.Nxf5 i crni je u problemima.
27…Rf8 28.Ba6 Rb6 29.Rc7 Qa4 30.Rxg7+ Kxg7 31.Bxh6+ Kf7 32.Be2 Rfb8 33.Nxf5 Rb1 34.Rxb1 Rxb1+ 35.Kh2 Qd7 36.Nd4 Qd6+ 37.g3 Qb4 38.Nc6 Qb6 39.Nxa7 Qxe3 40.Bxe3 Re1 Bijeli predaje jer na 41.Bb5 igra 41…Ne5 42.g4 d4.
Bobijeva pobjeda u 3. partiji je vrhunac tehnike zavrsnice. Ovo remek djelo moze se uvijek ponovo gledati. Tokom prekida partije on je otkrio jedini nacin kako da probije naizgled neprobojnu tvrdjavu crnog.
R.Fischer – M.Taimanov
3. partija
46.Be8 Kd5 47.Bf7+ Kd6 48.Kc4 Kc6 49.Be8+ Kb7 50.Kb5 Nc8 51.Bc6+ Kc7 52.Bd5 Ne7 53.Bf7 Kb7 54.Bb3 Ka7 55.Bd1 Kb7 56.Bf3+ Kc7 57.Ka6 Ng8 58.Bd5 Ne7 59.Bc4 Nc6 60.Bf7 Ne7 61.Be8 Kd8 62.Bxg6!! Nxg6 63.Kxb6 Kd7 64.Kxc5 Ne7 65.b4 axb4 66.cxb4 Nc8 67.a5 Nd6 68.b5 Ne4+ 69.Kb6 Kc8 70.Kc6 Kb8 71.b6 Crni predaje.
Tajmanov je bio prvi velemajstor koji je dozivio tako unistavajuci poraz od Bobi Fischera. Za sovjetske birokrate to je bio nepodnosljiv poraz, posebno zbog katastrofalnog rezultata matcha. Tajmanov je bio kaznjen. Oduzeta mu je titula “Zasluzni majstor sporta” SSSR-a i ukinuta stipendija koju je dobijao od Sportskog komiteta kao odlican velemajstor. Sahovska federacija je organizovala poseban sastanak na kojem su ostro kritikovani Tajmanovljeva igra i njegova priprema za match. Tokom tog sastanka Petrosjan je upitao: “Molim vas recite mi, kada mi svi izgubimo od Fischera, da li cemo morati davati objasnjenja?” Ovdje je intervenisao Spaski: “Da, Tigrane, ali tada cemo morati davati objasnjenja vladi i partijskim sefovima!”
Bent Larsen je bio Bobijev slijedeci protivnik. Da je samo znao kakava ga sudbina ceka!
Bent Larsen ne bi nikada mogao ocekivati da ce u svom matchu preslikati Tajmanovljevo “dostignuce”. Trijumfalni pobjednik vecine vecih turnira tokom 60-ih, “vitez bez mane i straha” (neki novinari su ga nazvali “hladnokrvnim ubicom na sahovskoj tabli”), Larsen, prije matcha sa americkim sampionom obecao je da ce on postati sampion svijeta 1972. godine! U razlicitim intervjuima je rekao dopisnicima da je spremio unistavajuce novosti za svoj match protiv Bobija.
Match izmedju dvojice najjacih zapadnih sahista poceo je u Denveru, Kolorado, 6. jula 1971. godine. Kolorado je poznat po nepodnosljivo toplim ljetima i vlaznosti. Kasnije, kada je izgubio match, Larsen je zalio sto se slozio da igra u Denveru gdje se lose osjecao i morao cak da posjecuje ljekara.
Ipak, Danac je najmanje trebao da optuzuje vrijeme za svoj fijasko. Ponovo, kao i u svim prethodnim susretima odlucila je Fischerova velika sahovska snaga. Njegov stalni borbeni duh, njegovo duboko poznavanje teorije otvaranja, njegovo poziciono majstorstvo, i neodvojiva povezanost strategije i taktike, njegovo virtuozna tehnika igranja zavrsnica je prevladalo. Usprkos ponekad cudljivom ponasanju, on jer uvijek ostao vrlo objektivan za sahovskom tablom ispoljavajuci iznendjujucu psihicku stabilnost.
“Sta je genije?- upitao je Fischer. – ako pobjedim, ja sam genije, ako izgubim, nisam”. Nista jednostavnije od toga. Ipak, Larsen, kao i Tajmanov prije njega, nije shvatio Fischerovu snagu u njegovom pristupu partiji. Najiskusniji velemajstori nisu shvacali da Fischer nije isti djecak koji je imao svoj sahovski debi na Turniru kandidata u Jugoslaviji 1959. godine (kada je Larsen bio njegov sekundant!). On nije bio vise tako religiozan fanatik kakvog ga je sahovski svijet video na medjuzonskom turniru u Sousse 1967. godine. Fischer je postao ekstremno pragmatican-a njegov pragmatizam je bio veoma neobican. Shvatajuci da bi jednim remijem zavrsio match Bobi je ipak uvijek bio spreman da krene u blisku borbu protiv svake agresije na sahovskoj tabli, i kada je imao malu prednost, on bi iscijedio sve iz pozicije igrajuci do “golih kraljeva”. Kada bi sahovski eksperti pokusali da definisu sta je Bobijev pristup donio sahu, mislim da je to ovaj pragmatizam i pravovremena agresivnost, koja kljuca od energije, a to je pristup koji je karakterisao njegov sahovski stil tih godina. Larsen je kao i drugi velemajstori podcijenio Fischera u matchu i u psiholoskom smislu.
Vjerujem da je prva partija matcha postala odlucujuca za cijeli match. I, sigurno, to je bila najljepsa partija matcha! Larsen je kao sto je i obecao prije matcha izabrao Francusku odbranu i krenuo rano u juris na Fischerovog kralja. Ali, Bobi je prihvatio Bentovu “bacenu rukavicu” prihvatajuci blisku borbu. Kraj partije je najneobicniji sa Bobijevim topom i dva lovca koji su prevladali nad Bentovom kraljicom.
R.Fischer – B.Larsen
1. partija
1.e4 e6 2.d4 d5 3.Nc3 Bb4 4.e5 Ne7 5.a3 Bxc3+ 6.bxc3 c5 7.a4 Nbc6 8.Nf3 Bd7 9.Bd3 Qc7 10.0-0 c4 11.Be2 f6 12.Re1 Ng6 13.Ba3 fxe5 14.dxe5 Ncxe5 15.Nxe5 Nxe5 16.Qd4 Ng6 17.Bh5 Kf7 18.f4 Rhe8 19.f5 exf5 20.Qxd5+ Kf6 21.Bf3 Ne5 22.Qd4 Kg6 23.Rxe5 Qxe5 24.Qxd7 Rad8 25.Qxb7 Qe3+ 26.Kf1 Rd2 27.Qc6+! Re6
28.Bc5! Rf2+ 29.Kg1 Rxg2+ 30.Kxg2 Qd2+ 31.Kh1 Rxc6 32.Bxc6 Qxc3 33.Rg1+ Kf6 34.Bxa7 f4 35.Bb6 Qxc2 36.a5 Qb2 37.Bd8+ Ke6 38.a6 Qa3 39.Bb7 Qc5 40.Rb1 c3 41.Bb6 Crni predaje.
Pobjedivsi ovu partiju – pravo remek djelo! – Fischer je rekao “Teska borba. Znate, nisam siguran da li sam odigrao svoju najbolju partiju.” Kako skromno receno! Ova partija, cak i kada je danas ponovo igrate pruza vam sate zadovoljstva
Dok je prva partiju karakterisala super ostra borba, druga partija je tekla mirno, ali u jednom trenutku Larsen nije htio da igra na remi (Fischer, vjerovatno ne bi bio sklon remiju). Poslije Larsenove greske Bobi je bio nezaustavljiv.
B.Larsen – R.Fischer
2. partija
37…Ra4 38.Rc1 Bxb5 39.Bxf7 Rxh4+ 40.Kg2 Kxg5 41.Bd5 Ba6 42.Rd1 Ra4 43.Bf3 Rxa3 44.Rxd6 Ra2+ 45.Kg1 Kf4 46.Bg2 Rb2 47.Rd7 b6 48.Rd8 Be2 49.Bh3 Bg4 50.Bf1 Bf3 51.Rb8 Be4 52.Ba6 Ke3 53.Rc8 Rb1+ 54.Kh2 Kf4 Bijeli predaje.
U 4. partiji Bobi je upotrebio Taljev trik. Talj je u svojim mladjim godinama volio da izgleda kao da je upao u protivnikovu zamku ali je racunao potez ili dva vise od protivnika i ustvari postavio svoju zamku! Tacno to se desilo u 4. partiji izmedju Larsena i Fischera.
B.Larsen – R.Fischer
4. partija
Larsen je ovdje namjeravao da igra 27.Rxc8 ali je iznenadaotkrio da je poslije 27…Rxc8 28.Qh3 Rcf8 29.Qxh4 Rh6!! uhvacena bijela kraljica. Dobar primjer Fischerove (i Larsenove!) takticke snage!
Partija je zavrsila poslije 27.Qd3 Bf5 28.Kh1 f3 29.Ng3 fxg2+ 30.Kg1 Bxe4 31.Qxe4 Nf3+ 32.Kxg2 Nd2 i Bijeli predaje
Desilo se nevjerovatno! Larsen je izgubio od Fischera istim rezultatom – 0:6!- kao i Tajmanov prije njega. U to vrijeme jedan americki novinar je napisao: “Bez obzira koliko smo sretni zbog Bobijeve pobjede ne mozemo da ne osjecamo sazaljenje prema Larsenu”. Mislim da je Tajmanov osjecao da se na neki nacin opravdao.
Fischer, se poslije pobjede u Denveru vratio u New York. Predsjednik Sahovskog kluba Manhattan, Rosser Reeves se sjeca: ”Kada je stigao u hotel Park Sheraton Hotel, rezervisali smo divno mjesto za Fischera sa pogledom na panoramu New yorka, ali nas je on ljubazno obavjestio da ne zeli da gleda te cetvrti a zatim odabrao malu i neupadljivu prostoriju koja nije imala nikakav pogled.Kada sam ga upitao zasto vise voli tu prostoriju rekao je da zeli da se priprema za match sa Petrosjanom bez ulicne buke ili vizuelnih odvlacenja.”
U medjuvremenu Petrojsan je bio okruzen sekundantima i trenerima u svojoj vili blizu Moskve pripremajuci se za susret sa Fischerom. Da li je znao svoju sudbinu?
Ne bi pogrijesio da kazem da je Tigran Petrosian bio prvi sovjetski velemajstor sa kojim se Bobi susreo za sahovskom tablom. U ljeto 1958. godine, 15-godisnji Bobi Fischer je dosao prvi put u Moskvu (i do sada posljednji put). Umjesto razgledanja ruskog glavnog grada on je svaki dan isao u Centralni sahovski klub i igrao brzopotezne partije sa moskovskim sahovskim majstorima. On ih je otvoreno i posteno pobjedjivao, i na kraju su sluzbenici kluba telefonom pozvali Prtrosjana zahtjevajuci da dodje sto prije moze da spasi cast sovjetskog saha. Tigran, iako je bio jos vrlo mlad, bio je vec jedan od vodecih svjetskih velemajstora-igrao je na Turnirima kandidata 1953. i 1956. godine! Imao sam 13. godina i u tom istorijskom trenutku sam bio u klubu. Mogu da posvjedocim da je brzopotezni match izmedju Tigrana i Bobija bio zaista nenadmasan dogadjaj i da je desetak ljubitelja saha oko stola stvarno uzivalo u velikoj predstavi!
Mjesec dana kasnije dvojica sahovskih matadora ukrstili su maceve po prvi put u ozbiljnoj partiji na Medjuzonskom turniru u Portorozu. Partija je zavrsila remijem i obojica su se kvalifikovala za Turnir kandidata u Jugoslaviji 1959. godine. Na tom turniru Fischeru je ocigledno nedostajalo iskustvo i on je zavrsio na 5. mjestu, a od 4 partije protiv Petrosjana, Tigran je dobio dvije a dvije su bile remi. Tri godine poslije toga, 1962. godine na Turniru kandidata u Curacao, Petrosian je zavrsio na prvom mjestu i stekao pravo da igra protiv Botvinika. Jos jednom Petrosjan je igrao cetiri partije protiv Bobija, postigavsi jednu pobjedu i tri remija.
Tokom 60-ih godina sahovske karijere dvojice velemajstora su isle razlicitim putem. Godine 1963 Petrosjan je postao Sampion svijeta i tu titulu izgubio poslije sest godina od Borisa Spaskog. Fischer je ipak bio dosta nestabilan. Jos uvijek je igrao brilijantno, ali svaki put se nesto doadjalo sto ga je vracalo unazad, i nekoliko puta je istupio za duzi period sa sahovskih takmicenja.
Novi povratak u Bobijevoj karijeri poceo je sa “matchem stoljeca” u Beogradu, u proljece 1970. kada se timu SSSR-a surpotstavio tim cjelog svijeta i Bobi je igrao na drugoj tabli protiv Perosjana. Prije tog matcha Bobi nije igrao sah dvije godine i mnogi su vjerovali da je ostavio sah. Fischer je dobio prve dvije partije u mini matchu protiv Petrosjana, a posljednje dvije remizirao. Poslije toga bilo je jasno da ce na predstojecem medjuzonskom turniru i matchevima kandidata Fischer biti mnogo opasniji nego ikad prije
Na kraju je dosao “trenutak istine”, match izmedju Bobija i Tigrana u Buenos Airesu u septembru 1971. godine. Ko ce od njih dvojice izazvati Spaskog u matchu za titulu? Ko ce pobjediti u matchu od 12 partija? Da li je Bobi stvarno nepobjediv? Njegove pobjede nad Tajmanovom i Larsenom su zbunile sahovski svijet. Sigurno je Petrosjan mnogo iskusniji match borac. Uz to, on je poznat kao “tvrd orah”; obicno je gubio jednu partiju godisnje! Svi su se sjetili Bobijevih rijeci koje je izgovorio 1959. godine: “Ako Petrosjan bude igrao agresivnije, postace sampion svijeta”. Po dolasku u Buenos-Aires Bobi je rekao: “To ce biti tezak match. Znate, Petrosjan je bio svjetski sampion”.
Slucajno, Petrosjan nije bio toliko uljudan. Kada je Bobi dosao sa nekoliko minuta zakasnjenja na ceremoniju otvaranja matcha i dopisnici su upitali Petrosjana da li je to Bobijev potez u “ratu zivaca”, Tigran je odgovorio, “Ne, mislim da Bobi tome nije potpuno dorastao!” Kao sto je uobicajeno kod sovjetskih sahista, Petrosjan je dosao sa timom pomocnika. Bobi je na match dosao sam. Pratio ga je samo pukovnik Edmondson, covjek koji mu je godinama pomagao. Ipak, kao sahista Edmonson nije nimalo mogao pomoci Fischeru.
Sa 13. godina sahovskog rivalstva, obojica velemasjtora su vec u prvoj partiji matcha stupila u zestoku borbu. Petrosjan je pripremio iznenadjenje u otvaranju (11…d5!). Ali, kasnije je krenuo pogresnim putem i Fischer nije ispustio inicijativu.
R.Fischer – T.Petrosian
1. partija
1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 Nc6 5.Nb5 d6 6.Bf4 e5 7.Be3 Nf6 8.Bg5 Be6 9.N1c3 a6 10.Bxf6 gxf6 11.Na3 d5 12.exd5 Bxa3 13.bxa3 Qa5 14.Qd2 0-0-0 15.Bc4 Rhg8 16.Rd1 Bf5 17.Bd3 Bxd3 18.Qxd3 Nd4 19.0-0 Kb8 20.Kh1 Qxa3 21.f4 Rc8 22.Ne4 Qxd3 23.cxd3 Rc2 24.Rd2 Rxd2 25.Nxd2 f5 26.fxe5 Re8 27.Re1 Nc2 28.Re2 Nd4 29.Re3 Nc2 30.Rh3 Rxe5 31.Nf3 Rxd5 32.Rxh7 Rxd3 33.h4 Ne3?
Glavni trenutak u ovoj partiji. Poslije 33…Nd4 34.Ne5 Re3 35.Nxf7 f4 36.h5 f3 37.gxf3 Nxf3 38.Kg2 Nh4+ partija bi se najvjerovatnije rasplela u remi.
34.Rxf7 Rd1+ 35.Kh2 Ra1 36.h5 f4 37.Rxf4 Rxa2 38.Re4 Nxg2 39.Kg3 Ra5 40.Ne5 Crni predaje.
Rezultat 2. partije, mogu reci bez pretjerivanja, sokirao je sahovski svijet. Po prvi put prekinut je Bobijev niz pobjeda. Cak i vise od toga, Petrosjanova pobjeda je bila brilijantna, da je dobio ovacije od gomila gledalaca koji su stajali.
T.Petrosian – R.Fischer
2. partija
1.d4 Nf6 2.c4 g6 3.Nc3 d5 4.Bf4 Bg7 5.e3 c5 6.dxc5 Qa5 7.Rc1 Ne4 8.cxd5 Nxc3 9.Qd2 Qxa2 10.bxc3 Qa5 11.Bc4 Nd7 12.Ne2 Ne5 13.Ba2 Bf5 14.Bxe5 Bxe5 15.Nd4 Qxc5 16.Nxf5 gxf5 17.0-0 Qa5 18.Qc2 f4 19.c4 fxe3 20.c5 Qd2 21.Qa4+ Kf8 22.Rcd1 Qe2 23.d6 Qh5
24.f4 e2 25.fxe5 exd1Q 26.Rxd1 Qxe5 27.Rf1 f6 28.Qb3 Kg7 29.Qf7+ Kh6 30.dxe7 f5 31.Rxf5 Qd4+ 32.Kh1 Crni predaje.
Vjerovatno je gubitak druge partije imao los uticaj na Bobija. U svakom slucaju u naredne tri partije, on je izgubio uobicajeno samopouzdanje i stalozenost. U trecoj partiji bio je na rubu poraza da Petrosjan nije tri puta ponovio poziciju. U 4. partiji brzo je remizirao. A u petoj partiji Petrosjan je imao jasnu prednost ali je dozvolio Bobiju da izjednaci.
Sjecam se da sam poslije 5. partije, kada je rezultat bio izjednacen, dosao u Centralni sahovski klub u Moskvi da cujem komentare o matchu koje je davao velemajstor Salo Flohr. Pricao je slusaocima o matchu izmedju Petrosjana i Fischera, analizirajuci partije matcha. Kao i uvijek veoma duhovit covjek, Flohr je u jednom trenutku upitao ljubitelje saha: “Da li ste se vec kladili? Ja jesam,-dodao je,-i siguran sam da ce Tigran pobjediti u matchu i da cu postati bogat!”
Stari velemajstor nije mogao zamisliti sta je sudjeno da sahovski svijet vidi slijedecih dana!
Vjerovatno je 6. partija bila odlucujuca partija matcha. Petrosjan je cijelu partiju imao teskoce, ali kada je partija prekinuta mnogi analizatori su vjerovali da ce Petrosjan spasiti remi. Mozda je trebao zapisati potez 42.f4! Ipak, on je kovertirao drugi potez i Fischer je kao i obicno pokazao savrsenu tehniku, pobjedio partiju i preuzeo vodstvo u matchu.
T.Petrosian – R.Fischer
6. partija
42.Ne2 Ba5 43.Rb2+ Kxa6 44.Rb1 Rc7 45.Rb2 Be1 46.f3 Ka5 47.Rc2 Rb7 48.Ra2+ Kb5 49.Rb2+ Bb4 50.Ra2 Rc7 51.Ra1 Rc8 52.Ra7 Ba5 53.Rd7 Bb6 54.Rd5+ Bc5 55.Nc1 Ka4 56.Rd7 Bb4 57.Ne2 Kb3 58.Rb7 Ra8 59.Rxh7 Ra1 60.Nxd4+ exd4 61.Kxd4 Rd1+ 62.Ke3 Bc5+ 63.Ke2 Rh1 64.h4 Kc4 65.h5 Rh2+ 66.Ke1 Kd3 Bijeli predaje.
Ova pobjeda je vratila Bobiju samopouzdanje. Nasuprot njemu Petrosjan je bio demoralisan.
7. partija je bez sumnje bila najbolja partija matcha.
R.Fischer – T.Petrosian
7. partija
1.e4 c5 2.Nf3 e6 3.d4 cxd4 4.Nxd4 a6 5.Bd3 Nc6 6.Nxc6 bxc6 7.0-0 d5 8.c4 Nf6 9.cxd5 cxd5 10.exd5 exd5 11.Nc3 Be7 12.Qa4+ Qd7 13.Re1 Qxa4 14.Nxa4 Be6 15.Be3 0-0 16.Bc5 Rfe8 17.Bxe7 Rxe7 18.b4 Kf8 19.Nc5 Bc8 20.f3 Rea7 21.Re5 Bd7 22.Nxd7+ Rxd7 23.Rc1 Rd6 24.Rc7 Nd7 25.Re2 g6 26.Kf2 h5 27.f4 h4 28.Kf3 f5 29.Ke3 d4+ 30.Kd2 Nb6 31.Ree7 Nd5 32.Rf7+ Ke8 33.Rb7 Nxb4 34.Bc4 Crni predaje.
Jos su se igrale dvije partije i Petrosjan je obe izgubio. Ustvari, on je izgubio 4 partije za redom! To mu se nije nikada prije desilo i djelio je istu sudbinu Tajmanova i Larsena.
Fischerova pobjeda nad Petrosjanom krunisala je njegov trijumf u takmicenju kandidata. Kao nikada prije u svom zivotu, Bobi se priblizio sahovskom tromu. Jos jedan napor, pobjediti Spaskog, sampiona svijeta i osvojice sahovsku krunu! Nekoliko mjesci je preostalo do matcha sa Spaskim, i cijeli svijet je cekao bez daha borbu sahovskih divova…
ChessPress (juli– avgust, 2004)
(Preneseno iz stare Šah-mat liste)