21.nastavak
Italija
U Italiji, poznato pismo kardinala Petra Damianija bilo je prvi pisani dokument o šahu. Napisano je 1061. godine i upućeno papi. U svom pismu, kardinal je izrazio ogorčenje činjenicom da su neki crkveni velikodostojnici igrali šah na javnim mjestima.
Francuska
Prvi francuski pisani dokumenti o šahu potiču iz 12. stoljeća. To su zapisi dvojice hroničara iz Prvog krstaškog pohoda, Fulčera od Šartra i Roberta od Remsa, koji su napisali da su krstaši igrali šah. Fulčer od Šartra takođe je zabilježio da je, kada je Petar Pustinjak došao u posjetu turskom generalu Karbugi tokom opsade Antiohije (1097–1098), general igrao šah.
Kralj Francuske Luj IX (poznatiji kao Sveti Luj) bio je zabrinut zbog širenja šaha i čak je pokušao da zabrani ovu igru, ali nije uspio. Do 1400. godine sve zabrane su bile ukinute. U poglavlju „Cherchez la Femme“ saznaćete o takozvanim „šahovskim figurama Karla Velikog“, koje su, navodno, bile poklon Kalifa Haruna al-Rašida kralju Franaka.
Godine 1831. stare šahovske figure u reprezentativnom stilu pronađene su u pijesku na obali ostrva Lewis (Vanjski Hebridi). Otkiveno je 78 figura iz četiri seta. Među figurama se nalaze kraljevi, kraljice, lovci, skakači i pješaci. Pješaci su prikazani u obliku kamenih ploča s gotovo runskim natpisima.
Engleska
Danas se 67 ovih figura nalazi u Britanskom muzeju u Londonu, dok je 11 u Nacionalnim muzejima Škotske. Figure su vjerovatno napravljene ne prije 1150. godine. Izrezbarene su od kljova morža i vjerovatno su stigle iz Skandinavije.
Skandinavija
U 12. vijeku Skandinavci su već bili upoznati sa šahom, koji je zamijenio skandinavsku igru „Hnefatafl“. Mnoge srednjovjekovne šahovske figure pronađene su u sjevernoj Evropi. Na primjer, nedavno su tokom iskopavanja u gradu Lund (Švedska) pronađene dvije figure – jedna od kvarca, a druga od drveta. Datiraju iz 11. ili 12. vijeka i predstavljaju ili kraljeve ili kraljice. Jedna figura izrađena od kljove morža pronađena je tokom iskopavanja u Roskildeu (ostrvo Zealand, Danska). To je naoružani ratnik s mačem i štitom. Procjenjuje se da je izrađena između 10. i 15. stoljeća. Danas se nalazi u Nacionalnom muzeju u Kopenhagenu.
Poljska
Kompletan islamski šahovski set s apstraktnim figurama, izrađen od jelenjih rogova, pronađen je u drvenoj kući u Sandomierzu. Procjenjuje se da je izrađen krajem 11. ili početkom 12.vijeka, a danas se nalazi u muzeju Poljske akademije nauka u Varšavi.
Crkva i šah
U starom Rimu, tokom paganskih proslava poput Saturnalija, ljudi različitih društvenih slojeva obično su provodili vrijeme kockajući se. Kada je hrišćanstvo proglašeno državnom religijom pod Konstantinom Velikim u 4. vijeku, crkva je osudila ove igre, posebno zato što su uključivale klađenje. Kao što već znamo, kada se šah pojavio u Evropi krajem 1. milenija, također je bio povezan s klađenjem, što su visoki crkveni zvaničnici prirodno osuđivali.
U međuvremenu, novčane transakcije povezane s igrom dovele su do nestanka dva od tri načina pobjede koja su postojala u šatrandžu, ostavljajući samo jedan: matiranje kralja. Pored toga, želja za ubrzavanjem igre donijela je dvije druge novine: mogućnost da pješak na početku partije napreduje za dva polja i „skok kralja“ sličan budućem rokiranju.
Gornji lijevi ugao: Italija, 11.vijek, top.
Gornji desni ugao: Južna Italija, 11.vijek, kralj.
Donji lijevi i desni ugao: Topovi iz Njemačke i Italije, 16. vijek.
Kao što možete vidjeti, kula, koja je postala top, nekada je stajala na leđima slona, a njeno ime se zadržalo u zapadnoj Evropi: „torre“ na italijanskom, „turm“ na njemačkom, dok je u Rusiji šah vratio skoro zaboravljenu riječ „tura“.
Akvarel iz ranog 15.vijeka, francuski rukopis
-Nastaviće se-