27. decembar 2024.
U istorijskom trenutku za šah i Sjedinjene Američke Države, FIDE Svjetsko prvenstvo u rapid i blic šahu otvoreno je na Wall Street-u, okupivši 300 najjačih šahista iz čitavog svijeta. Prvi dan rapid turnira pripao je najmlađim učesnicima, jer mladi talenti predvode u obe kategorije – otvorenoj i ženskoj konkurenciji.
FIDE Svjetsko prvenstvo u rapid i blic šahu, koje svake godine posljednje sedmice decembra privlači milione gledalaca putem interneta, jedno je od najuzbudljivijih, najdramatičnijih i najnezaboravnijih šahovskih takmičenja. Po prvi put, FIDE je ovo prestižno takmičenje donijela u Sjedinjene Države, u jedan od najpoznatijih svjetskih gradova.
Zahvaljujući podršci kompanije Freedom Holding Corp., koja se nalazi na NASDAQ berzi i bavi se finansijskim uslugama, izdanje za 2024. godinu održava se na Vol Stritu, u neposrednoj blizini Njujorške berze.
Ističući povezanost šaha i finansija, zamjenik predsjednika FIDE-a i bivši svjetski šampion, Viši Anand, izjavio je:
„Njujork je finansijski centar svijeta, a ove sedmice će postati i šahovski centar svijeta, ugostivši FIDE Svjetsko prvenstvo u rapidu i brzopoteznom šahu.“ Dodao je da će se u okviru događaja održati i konferencija o šahu i finansijama, istražujući njihove jedinstvene veze.
Timur Turlov, generalni direktor kompanije Freedom Holding Corp., koja od 2022. godine podržava šahovska takmičenja, naglasio je značaj šaha kao „nezaobilaznog dijela kulture i istorije čovječanstva“.
„Njujork oličava duh tolerancije, fer takmičenja i dostignuća. Bez obzira na pol, dob ili nacionalnost, svako ovdje može pronaći uspjeh i ostvariti svoj potencijal. Baš kao na šahovskoj tabli“, rekao je Turlov.
Predsjednik Šahovske federacije SAD-a, Kevin Pryor, podsjetio je sve na Božićni duh ovog doba godine, povezujući ga sa šahom:
„Kako pjesma kaže, Božić je najdivnije doba godine. Za globalnu šahovsku zajednicu, mi taj smisao proširujemo kroz godišnje Svjetsko prvenstvo u rapidu i brzopoteznom šahu.“
Pryor je istakao bogatu šahovsku istoriju Njujorka i njegovu živu šahovsku zajednicu.
Prvenstvo za 2024. otvoreno je rapid turnirom, koji će trajati tri dana. Prvog dana rapid turnira odigrano je pet kola u otvorenoj konkurenciji i četiri u ženskoj.
Otvorena konkurencija (Rapid)
Uprkos velikoj pažnji, glavni favorit i branilac titule svjetskog šampiona u rapid šahu, Magnus Karlsen, nalazi se u sjenci, osvojivši samo 2,5 poena iz pet kola.
Prvi dan Svjetskog prvenstva u rapid šahu u otvorenoj konkurenciji pripao je 18-godišnjem Volodaru Murzinu, koji je ostvario impresivnih 4,5/5, uključujući značajnu pobjedu protiv Fabiana Karuane u drugom kolu. U petom kolu, Murzin je remizirao s crnim figurama protiv iskusnog Levona Aronjana, ne pruživši mu nijednu priliku za prednost tokom partije.
„Samo igram i više volim igrati protiv jakih protivnika“, rekao je Murzin nakon završetka kola, dodavši da se nada osvajanju turnira.
Sa 4,5 poena, Murzin vodi turnir zajedno sa Šantom Sargsjanom, Leinijerom Domingezom Perezom i Danijelom Narodickim (Naroditsky) (koji je takođe šahovski komentator za The New York Times).
Najpopularniji šahovski strimer i specijalista za blic šah, Hikaru Nakamura, završio je prvi dan sa četiri poena, pridruživši se velikoj grupi kandidata, uključujući Anisha Girija, Levona Aronjana, Arjuna Erigaisija i Nodirbeka Abdusatorova.
Magnus Karlsen, koji brani svoju petu titulu svjetskog šampiona u rapid šahu, suočio se sa izazovima prvog dana. Nakon iznenađujućeg remija u prvom kolu s bijelim figurama protiv Avondera Lianga, Karlsen je u drugom kolu lako pobijedio crnogorskog šahistu Denisa Kadrića. Međutim, naredne partije bile su teže. Jedva je izbjegao poraz protiv Dudina Gleba iz Mađarske, koji je 400 rejting poena slabiji, te remizirao bijelim figurama.
„Vrlo, vrlo loš nastup… Bilo je loše“, priznao je Karlsen norveškom emiteru NRK nakon igre. Tako je ukratko opisao svoj dan: u četvrtom kolu remizirao je s Aleksandrom Šimanovim, uprkos značajnoj prednosti u jednom trenutku.
U posljednjoj partiji dana, Karlsen je pogriješio s crnim figurama protiv Denisa Lazavika, koji ima 300 rejting poena manje.
Ženska konkurencija (Rapid): 15-godišnja Alice Lee šokirala konkurenciju
Lider ženskog Svjetskog prvenstva u rapid šahu odlučen je u dramatičnom duelu za prvo mjesto u četvrtom kolu.
Petnaestogodišnja Alice Lee, najmlađa Amerikanka s titulom internacionalnog majstora i pobjednica Američkog kupa za žene 2024., nalazi se na prvom mjestu. U četvrtom kolu, pobijedila je Valentinu Guninu – šampionku Svjetskog prvenstva u blic šahu 2012. i 2023. – u dramatičnoj partiji.
Prvenstvo se nastavlja u petak, partijama u otvorenoj konkurenciji koje počinju u 14:00 po istočnom vremenu, dok ženski turnir počinje u 14:15.
Napisao Milan Dinić
Fotografije: Lennart Ootes I Michal Walusza