GM Emil Sutovsky
6.jul 2024.
Prije mnogo godina, na današnji dan, rođen je Adolf Andersen (1818-1879).
Najbolji šahista sveta prije i posle Morfija. Za razliku od genijalnog Amerikanca, koji je došao, vidio, pobijedio i napustio šah, Andersen je ostao u igri skoro pola vijeka.
Stvorio je „besmrtnu“ i „vječito zelenu“, osvojio Prvi međunarodni turnir (London 1851), pobijedivši Stauntona i sve ostale, borio se ravnopravno sa generacijom koja je učila iz njegovih partija, a sa 52 godine je osvojio turnir u Baden-Badenu ispred Štajnica i Paulsena. Pritom je mnogo godina bio primoran da igra povremeno, kombinujući šah sa predavanjem matematike. Tada su profesionalci mogli da žive od šaha jedino u Londonu, gdje je bila prihvaćena igra na visoke uloge, dok je Andersen čiitav život proveo u Breslauu (današnji Vroclav), i iskreno rečeno, ostaje zagonetka kako je postao tako izvanredan šahista.
Nije bilo dostojnih protivnika u okolini, turnira – na kojima se posebno isticala snaga nemačkog majstora – bilo je malo, ali izgleda da je Andersen posjedovao nevjerovatnu oštroumnost i uspio da postane veliki igrač čak i u takvim uslovima.
Njegov meč sa Morfijem je bio konfuzan – pojedinih dana su igrali po dvije partije, jer je njemački majstor mogao da igra samo tokom raspusta. A stigavši u Pariz oko Božića 1858. godine, Andersen je zatekao mladog Amerikanca bolesnog i pristao/predložio da pomjere njihov duel za nekoliko dana. Taj meč se za Andersena nije završio dobro – mada, siguran sam, rezultat +7-2=2 nije odražavao stvaran odnos snaga. Andersen nije zaostajao u veličini zamisli, a let njegove mašte je, čini mi se, bio čak i viši – ali je suviše često pravio grube greške, neoprostive za taj nivo. Pogledajte šestu partiju tog duela – ona je vrlo poučna. Poučna je i zato što je Andersen demonstrirao najdublje poziciono razumijevanje.
Morfi napušta šah već 1859. godine, a Andersen se još dugo smatrao najjačim igračem – i 1862. godine osvaja Drugi međunarodni turnir – već se boreći sa protivnicima sledeće generacije.
Kasnije se ravnopravno borio sa Štajnicem – njihov meč 1866. završio se rezultatom 8:6 u korist mladog Vilhelma. Sve partije meča bile su odlučene! Pritom je Andersen dobro igrao sicilijanku i pobjeđivao u strateškoj borbi, ali je iz nekog razloga češće ulazio sa Štajnicem u otvorenu borbu (Evansov, kraljevski gambit) – i na kraju je izgubio. Zanimljivo je da je u meču sa Morfijem borba bila mnogo više strateškog karaktera.
To se tiče našeg percepcije tih šampiona, koja je često veoma površna.
Adolf Andersen – nekrunisani, ali istinski svjetski šampion, ali najvažnije – autor izvanrednih partija, koji je doslovno natjerao mnoge početnike da se zaljube u šah. A još, sve što sam o njemu pročitao, svjedoči o tome da je to bio čovjek koji je uživao ogromno poštovanje svojih kolega.
Poslednji heroj ere romantičnog šaha. Vitez bez straha i mane. Adolf Andersen.
-Preneseno sa fejsbuka-