Šah je velika tajna kao što je i sam čovjek velika tajna.
Boris Spaski
Šta drugo da rade revolucionari nego da dižu revolucije i … i igraju šah, jer šah je svakako mala, velika lokalno-svjetska revolucija.
I ovdje i na Grenlandu i u Boliviji.
Kada je sa kolonom od jedva tri stotine vojnika napadao na Santa Klaru koju su branili tenkovi, artiljerija, sitno naoružanje i ko zna koliko hiljada vojnika, najpoznatiji svjetski revolucionar, legendarni Ernesto Če Gevara (1928-1967) svakako je na umu imao i tu drevnu igru u kojoj pješaci mogu da postanu sve sem …
Sem kralja…
Pogotovo što je to igra strategije, koliko i iznenađenja. A i nije pješakovo da postane kralj, onako malenom i neuglednom dosta mu je da se iz “ružnog pačeta” pretvori u damu.
Nekako nije romantično biti kralj iz pozicije jednog komandosa. A Če je svakako bio veliki romantičar. Stoga vjerujem da još uvijek u prašumama Bolivije njegova sjenka drži predavanje sjenkama vječitih revolucionara o tome kako nema veće romantike od napada pješaka na kralja.
Kažu da nema zvjezdanijeg neba od onog koje pokriva jedno maleno pješačko srce, kada se iz prašume figura pretvori u koplje, u top, u supersonični bombarder. Jedan mali, maleni, najmanji, mnogi bi rekli nebitni pješak, najopasnije konvencionalno naoružanje.
Nekako, u vrijeme najveće popularnosti šaha bio je najpopularniji i taj Argentinac, Kubanac, Bolivijac, jednom riječju Latinoamerikanac.
Ikona…
Ikona mladih koja se može krstiti kao argentinski političar, revolucionar i svršeni student medicine, zatim kao kubanski ministar industrije, bolivijski mučenik, ili samo kao Ernesto Če Gevara, idol izgubljene generacije iz vremena djece cvijeća.
Dok je Fišerova zvijezda prijetila da prekrije šahovski kosmos na omladinskim radnim akcijama širom bivše nam drage Juge igrao se šah. Igrao se u brigadirkama koje su bile raznih krojeva, raznih veličina i raznih natpisa i koje su imale samo jednu jedinu zajedničku nit, otisnutu sliku Ernesta Gevare poznatijeg kao Če. Jedne od sjena nezaborava.
Kada je 1953. godine kao Peronov protivnik napustio Argentinu svijet je dobio novu mladalačku ikonu.
Kada se u Meksiku 1956. godine povezao sa Fidel Kastrom, Kuba mu je postala druga domovina.
Kada je 1967. odigrao Bolivijski gambit postao je mit…
I Fidel je kažu, kao i Če Gevara, volio šah. Možda…
Možda se u riječima kubanskog predsjednika, na Trgu revolucije 18. oktobra 1967. godine prilikom odavanja pošte uspomeni na Ernesta krije dosta toga i šahovskog.
Objašnjavajući radoznalu i angažovanu misao slavnog revolucionara i, naravno, njegova nezaboravna djela El Komandante je rekao između ostalog i ovo: “Dva podviga, od kojih prvi marš od Sijera Maestre do Santa Klare na čelu kolone koju su progonile hiljade vojnika, po potpuno otkrivenom i nepoznatom terenu pokazuju ko je Če Gevara.
Ili onaj, munjeviti, drugi na Las Viljas. Čeove partije života.” Mic po mic. Od druge do osme linije. Šahovski rečeno napad na kraljevom krilu.
Poznato je da je veliki revolucionar i idol mladih bio i odličan šahista.
Potvrđuje to i ova partija iz Čeovog kubanskog perioda koja je izvučena iz zaborava i u kojoj mu je protivnik bio šahovski majstor Ortega.
Potvrđuje to i “Radio Rebelde”, inače glavni organizator međunarodnog turnira u Havani koji je 1983. godine njegov nezaboravni lik stavio na poštansku marku i na plakat Kapablankinog memorijala.
Ernesto Če Gevara. Zauvijek ugraviran u srca koja kucaju u ritmu slobode.
ORTEGA – ČE GEVERA
Havana
1.Sf3 d5 2. e3 e6 3. d4 Sf6 4. Ld3 g6 5. 0–0 Lg7 6. b3 0–0 7. Lb2 b6 8. Sbd2 Sa6 9. La3 c5 10. Se5 Dc7 11. Tc1 Sd7 12. f4 Sb4 13. Lxb4 cxb4 14. e4 Dc3 15. Sdf3 dxe4 16. Lxe4 De3+ (0:1)
Preneseno iz knjige Miladina Berića: Vatreni gambit III
