V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
PUŠKIN i šah
Osnivač nove ruske književnosti, Aleksandar Puškin (1799-1837), volio je šah. O tome svjedoče sjećanja savremenika, koja donose epizode iz šahovske igre pjesnika, ozbiljna izdanja o šahu u njegovoj biblioteci, i naravno, nezaboravne stihove iz njegovog slavnog romana „Evgenije Onjegin“ (četvrto poglavlje, XXVI strofa), gdje je scena igre Lenjskog i Olge opisana na sljedeći način:
„Ujedinjeni od svih daleko,
Oni nad šahovskom tablom,
Na sto oslonjeni, povremeno
Sjede, duboko zamislivši se,
I Lenjski pješakom topa
Uzima u zaboravu svome.“
Olga i Lenjski, crterž V. Svitaljskog
U Puškinovoj biblioteci, koja se čuva u Sankt Peterburgu, nalazi se pariško izdanje (1820) knjige Filidora „Analiza šahovske igre“, prva tri broja francuskog šahovskog časopisa „Palamed“ (1836) i dva primjerka knjige prvog šahovskog majstora Rusije „Šahovska igra, dovedena u sistematski red uz pridavanje Filidorovih igara i komentara na iste, izdana od Aleksandra Petrova“ (Sankt Peterburg, 1824). Jedna od tih knjiga bila je sa posvetom autora:
„Milosrdnom gospodaru Aleksandru Sergejeviču Puškinu, u znak istinskog poštovanja. Od izdavača.“
Pjesnik je bio uvjeren u posebnu vrijednost šahovske igre, njenoj korisnosti u životu pojedinca, porodice i društva. U pismu svojoj ženi Nataliji Nikolaevni iz septembra 1832. godine, Puškin je napisao:
„Zahvaljujem, dušo moja, što učiš šah. To je neophodno u svakoj dobro utemeljenoj porodici; dokazaću kasnije.“
Šah je bio dobar pratilac pjesniku do kraja njegovog života. Savremenici navode da je svoju posljednju partiju igrao u gostima kod princa P.I. Meščerskog, neposredno prije fatalnog dvoboja.
PFLEGER Helmut (r. 1943), njemački velemajstor
Kada pacijenti psihoterapeuta Helmutu Pflegeru čuju njegovu dijagnozu „Dovoljno vam je šahovska terapija“, olakšano uzdahnu. To znači da njihova bolest nije opasna, a propisano „liječenje“ — šah — je neobično i divno! Još više jer to nije propisao samo ljekar, već i velemajstor. A kada tvrdi da šah doprinosi smanjenju stresa i „aktivnom, ciljanom pristupu životu“, služi kao „efikasan protivotrov za pasivno konzumiranje“, onda mu vjeruju.
Sa 18 godina, učestvujući na Svjetskom prvenstvu za juniore, podijelio je 4–5. mjesto, a tri godine kasnije, nastupajući za nacionalnu reprezentaciju, odlično je debitovao na Olimpijadi (1964), postigavši najbolji rezultat na 4. tabli: 12,5 poena od mogućih 15. Time je Helmut dao veliki doprinos ukupnom uspjehu ekipe – Njemačka je zauzela 3. mjesto. Tokom takmičenja, Helmut je ostvario nekoliko pobjeda brzim napadačkim stilom i nazvan je „Otkrićem“ Olimpijade.
Pfleger – Domnic
Tel Aviv, 1964.
1.d4 Nf6 2.c4 g6 3.Nc3 Bg7 4.e4 d6 5.Be2 e5 6.dxe5 dxe5 7.Qxd8+ Kxd8 8.f4 Nfd7 9.Nf3 c6 10.0–0 exf4 11.Bxf4 f6 12.Rad1 Ke8 13.e5 fxe5 14.Bg3 Nc5 15.Bxe5 Bxe5 16.Nxe5 Be6 17.b4 Ncd7 18.Nf3 Ke7 19.Ng5 Nf8 20.Nxe6 Nxe6 21.Bg4 Nd7 22.Rde1 Ndf8 23.Ne4 Nd8
24.Nc5+ Kd6 25.Rf6+ Kc7 26.Re7+ Kb8 27.Rxb7+ 1–0
Pfleger je ostvario nekoliko pobjeda na turnirima, uključujući i Poljanica-
Zdruj (1971) i Montilje (1973). Na velikom međunarodnom takmičenju u Manili (1975), Helmut je ostvario drugi rezultat, odmah iza Ljubojevića, zajedno sa Larsenom, Mekingom i Polugajevskim. Iste godine, FIDE mu dodjeljuje titulu velemajstora sa 32 godine. U daljoj karijeri, profesionalna medicinska djelatnost nije mu omogućila da često nastupa na turnirima.
PŠA (PCA – Profesionalna šahovska asocijacija), međunarodna šahovska organizacija, osnovana 1993. godine na inicijativu svjetskog prvaka Garija Kasparova (Rusija) i izazivača Nigela Shorta (Engleska), uz finansijsku podršku vodećeg svjetskog proizvođača mikroprocesora — kompanije Intel.
Prvi izvršni direktor PŠA, Bob Rice, ovako je objasnio razlog takve podrške:
„Sa velikom pažnjom smo pratili igre kao što su golf i tenis, koje su posljednjih godina ostvarile ogroman napredak; i osjetili smo da je došlo vrijeme da se nešto slično učini i u šahovskom svijetu.“
Prva takmičenja nove organizacije bili su meč za svjetsko prvenstvo između Gaija Kasparova i Nigela Shorta, kao i serija turnira u brzom šahu — u Moskvi, Njujorku, Londonu i Parizu.
Osnivanje PŠA dovelo je do raskola u šahovskom svijetu. FIDE je donijela odluku da organizuje sopstvena svjetska prvenstva, pa je kao rezultat niza takmičenja 1993. i 1994. „šahovski svijet“ dobio dva svjetska prvaka — „po verziji PŠA“ Gari Kasparov i „po verziji FIDE“ Anatolij Karpov — pa čak i dvije rejting-liste.
Shvatajući, međutim, svu apsurdnost takvog stanja, u decembru 1994. predsjednik FIDE Florencio Campomanes i Gari Kasparov potpisali su u Moskovsku deklaraciju o saradnji između dvije organizacije, u kojoj je bilo predviđeno održavanje ujedinjujućeg meča za svjetsko prvenstvo 1996. godine.
„Uvjereni smo“, navodilo se u tom dokumentu, „da ćemo, udruživši naše napore i uskladivši politiku, moći da pretvorimo šah u profesionalni samofinansirajući sport kojem neće smetati nikakve skrivene struje i koji će zauzeti dostojno mjesto u centru pažnje javnosti. Cilj našeg zajedničkog rada je uključivanje šaha u program Olimpijskih igara.”
Nažalost, takav meč nije održan, a ubrzo poslije meča između Garija Kasparova i Viswanathan Ananda (New York City, 1995) PŠA je završila svoju djelatnost.
(Nastaviće se)