V. I. Linder, I. M. Linder
Šahovska enciklopedija
Moskva, AST • Astrel, 2004
BRONŠTAJN David Jonovič
(rođ. 1924), ruski velemajstor, učesnik meča za titulu prvaka svijeta 1951. godine protiv M. Botvinika.
U dječačkim snovima, pričao je David, više puta je u partiji protiv drugog svjetskog prvaka Emanuela Laskera promovisao svog pješaka u damu. Tako se u dječakovoj svijesti urezala želja da osvoji titulu najjačeg šahiste na planeti. U Kijevu je trenirao u Dvorcu pionira pod rukovodstvom A. Konstantinopoljskog, kome je bilo suđeno da mu kasnije bude trener u meču s Botvinikom. Sa 16 godina David je osvojio srebrnu medalju na prvenstvu Ukrajine (1940).
Poslije rata preselio se u Moskvu, gdje je vrlo brzo ostvario velike uspjehe. Bio je prvak Moskve (1946), treći na prvenstvu SSSR-a (1945), prvak zemlje (1948. i 1949), pobjednik međuzonalnog turnira u Stokholmu (1948), a potom je podijelio 1–2. mjesto na Turniru kandidata u Budimpešti (1950) i pobijedio u dodatnom meču protiv I. Boleslavskog.
Godine 1951. Bronštajn je igrao meč za svjetsku titulu protiv Botvinika. To je bilo prvo prvenstvo svijeta nakon 14 godina, još od meča Aljehin – Eve (1937). Velemajstori su tada šahovskom svijetu priredili grandiozan spektakl. U strategiji i taktici pokazali su se potpuno ravnopravnim.
Bronštajn – Botvinik
Moskva, 1951, 22. partija meča
1.d4 e6 2.c4 f5 3.g3 Nf6 4.Bg2 Be7 5.Nc3 0–0 6.e3 d5 7.Nge2 c6 8.b3 Ne4 9.0–0 Nd7 10.Bb2 Ndf6 11.Qd3 g5 12.cxd5 exd5 13.f3 Nxc3 14.Bxc3 g4 15.fxg4 Nxg4 16.Bh3 Nh6 17.Nf4 Bd6 18.b4 a6 19.a4 Qe7 20.Rab1 b5 21.Bg2 Ng4 22.Bd2 Nf6 23.Rb2 Bd7 24.Ra1 Ne4 25.Be1 Rfe8 26.Qb3 Kh8 27.Rba2 Qf8 28.Nd3 Rab8 29.axb5 axb5 30.Ra7 Re7 31.Ne5 Be8 32.g4 fxg4 33.Bxe4 dxe4 34.Bh4 Rxe5 35.dxe5 Bxe5 36.Rf1 Qg8 37.Bg3 Bg7 38.Qxg8+ 1–0
„Završni napad Bronštajn je izveo brilijantno i ostavlja snažan utisak“, pisao je A. Lilijental. Tokom čitavom meča nijedan od rivala nije stekao odlučujuću prednost. Meč je završen rezultatom 12:12, pa je aktuelni prvak svijeta zadržao svoju titulu.
Improvizacija, igra po inspiraciji, širina pogleda i želja da se unese nešto novo – sve su to bile osobine mladog izazivača. Bronštajn je osjećao nostalgiju za zapostavljenim Kraljevim gambitom i vremenima prije rejtinga, kada se iznad svega cijenio stvaralački pristup šahu, kada je nad tablom neprestano lebdio duh kombinacije.
Bronštajn – Geler
Moskva, 1961
1.d4 Nf6 2.c4 e6 3.Nc3 Bb4 4.a3 Bxc3+ 5.bxc3 0–0 6.f3 d5 7.cxd5 exd5 8.e3 Bf5 9.Ne2 Nbd7 10.Nf4 c5 11.Bd3 Bxd3 12.Qxd3 Re8 13.0–0 Rc8 14.Rb1 Qa5 15.Rxb7 Nb6 16.g4 h6 17.h4 cxd4 18.g5 dxe3 19.gxf6 Rxc3 20.Qg6
1–0
Bronštajn je neprestano težio da unese nešto novo i originalno u praksu šahovskih takmičenja, u skladu sa savremenim ritmom života. Njemu pripada ideja organizovanja turnira u brzom šahu, koji je u posljednjim decenijama postao izuzetno popularan. Početkom 1970-ih odigrao je niz mečeva s M. Taljem i E. Vasjukovim, u kojima je vrijeme za partiju iznosilo svega 15 minuta po igraču. Godine 1975. pobijedio je i na turniru organizovanom na inicijativu britanske izdavačke kuće „Batsford“, sa sličnim tempom igre.
Bronštajn je autor brojnih knjiga u kojima se snažno ogleda duša šahovskog romantika. Sve su neobične, privlačne i zanimljive. Među njima je i njegova knjiga o Turniru kandidata u Švajcarskoj 1953. godine, objavljena u tri izdanja u Moskvi i inostranstvu.
U posljednjim godinama 20. vijeka Bronštajn je, prema sopstvenom priznanju, konačno osjetio sreću slobodnog kretanja po svijetu:
„U meni je još od djetinjstva živio virus slobode.“
Živio je u Španiji i radio sa šahistima Univerziteta u Ovijedu, zatim ga je privukla Engleska – zemlja bogate šahovske tradicije, a potom se Bronštajn ponovo vratio u Rusiju. Dana 19. februara 1999. šahovski svijet obilježio je njegov 75. rođendan.
BRISEL – TURNIRI.
Takmičenja u prijestonici Belgije održavaju se od 1984. godine. Zahvaljujući velikim sponzorima – firmama „Ohra“ i „SWIFT“ – učešće na njima uzimaju vodeći velemajstori svijeta. Pobjednici turnira bili su: V. Korčnoj (1985), A. Karpov (1986) i G. Kasparov (1987).
BUGOJNO – TURNIRI.
Od 1978. do 1986. godine u ovom malom jugoslovenskom gradu održano je pet superturnira. Posebno uspješan bio je A. Karpov: nastupio je tri puta i sva tri puta pobijedio. Godine 1982. senzacionalan uspjeh ostvario je devetnaestogodišnji Kasparov: u 13 kola on je pobijedio je u 6 partija – protiv T. Petrosjana, B. Larsena, L. Kavaleka, M. Najdorfa, S. Gligorića i B. Ivkova – i nije pretrpio nijedan poraz. Od tog takmičenja započeo je munjevit uspon G. Kasparova na šahovski Olimp. Turnir 1984. godine osvojio je holandski velemajstor J. Timman sa 8,5 poena iz 13.
BUDIMPEŠTANSKI GAMBIT.
1.d2–d4 Sg8–f6 2.c2–c4 e7–e5.
Prvi put je primijenjen u partiji A. Adler – G. Maroci (Budimpešta, 1896). Kasnije su ga detaljno analizirali mađarski majstori I. Abonji, Ž. Baraš i D. Brejer. U ovom otvaranju crni žrtvom pješaka postiže brzo otvaranje centra i živu igru figura. Bijeli, vraćajući pješaka, prebacuju partiju na kolosijek pozicione borbe. Evo jednog od danas rasprostranjenih sistema igre:
- dxe5 Sg4
- Sf3 Lc5
- e3 Sc6
- Le2 0–0
- 0–0 Sgxe5
- Sc3 Sxf3+
- Lxf3 Se5
- Le2 Te8
- b3 a5
ili
7… Te8 8. Sc3 Scxe5 9. Nxe5 Nxe5 10. b3 a5
Ili 7…Te8 8.Sc3 Sc:e5 9.S:e5 S:e5 10.b3 a5 11.Lb2 Ta6
(Nastaviće se)