(34.nastavak)
Usput, jedna mala stvar. U našem hotelu je bilo snažno obezbjeđenje i bez dozvole, moje ili Kampomanesove, u naše sobe nije mogao da uđe ni žohar… I još jedan detalj: svakodnevni telexi koje je Kin slao u London (bez mog znanja!) služili su kao stalni izvor informacija o radu našeg šahovskog štaba. Svaki redak prolazio je inspekciju Kampomanesa, koji je bio usko povezan sa sovjetskom stranom.
Budite oprezni, učesnici budućih mečeva! Mogućnosti organizatora, ako izaberu svog favorita, gotovo su bezgranične!
SITUACIJA SE ZAOŠTRAVA
B. Crnčević: „S vremena na vrijeme primijetim u očima Viktora Lvoviča tužnu sjenku. Sjeti li se tada Lenjingrada, gdje je proveo veći dio svog života? Misli li o sinu Igoru, koji je odbio da služi vojsku i time osudio sebe na zatvor? Njegove oči u tim trenucima su blage, dječije!…
Ali kad ga gledam okruženog engleskim, holandskim, austrijskim, američkim i drugim novinarima, kad slušam njegove oštre, zvonke odgovore na njihova pitanja, ponekad se uhvatim u misli: a šta ako Viktor Lvovič iznenada siđe s uma i tužno progovori o svojoj usamljenosti, izgovori sve što mu se nakupilo na srcu – i… zauvijek zaćuti. Šta ti novinari uopšte znaju o njemu, šta mi svi znamo o njemu?“ („Emigranti i igra“)
Moje ponašanje tokom 7. partije nije prošlo neprimijećeno. Na napad, sastavljen od strane Kina, protest sa zahtjevom da se Zuhar udalji iz prvih redova u dubinu sale uslijedio je odgovor Baturinskog (od 5. avgusta):
„… Doktor medicinskih nauka, profesor Vladimir Zuhar je stigao u Republiku Filipini kao član sovjetske delegacije (konačno je priznao! – V. K.), iako nije zvanično lice predviđeno pravilnikom meča (ali je ipak zvaničan član delegacije! – V. K.)… Profesor Zuhar je specijalista za pitanja psihologije i neurologije s velikim iskustvom i besprekornom profesionalnom reputacijom (do Bagija! – V. K.). Tokom nekoliko godina on je savjetovao svjetske šampione u okviru svoje kompetencije. U savremenom sportu, uključujući i šah, problemi psihologije imaju opštepriznato naučno značenje, i mnogi sportisti i timovi koriste usluge i savjete psihologa kako u pripremi, tako i tokom takmičenja. Pored ostalog, u knjizi g. Korčnoja, objavljenoj 1977. godine u Holandiji… autor navodi da je 1974. godine, tokom finalnog meča kandidata, koristio usluge jednog lenjingradskog psihologa (da, to je bio Rudolf Zaganov; pa šta, bilo je žalbi? – V. K.). Po dolasku na meč u Bagio, doktor Zuhar pažljivo prati psihološko stanje šampiona svijeta, kako tokom partije, tako i van nje, i naravno može obraćati pažnju na ponašanje njegovog protivnika, što nije zabranjeno pravilima.“
Zatim je Baturinski dokazivao da Zuhar ne krši nikakva pravila. Ismijavajući humoristične izraze iz Kinovog pisma, pisao je da, čak i ako Zuhar tokom svih partija nijednom nije otišao u toalet, ni u tome nema ništa kriminalno.
„Gospodin Kin u svom pismu navodi da sama činjenica prisustva Zuhara u sali i njegovi pogledi usmjereni ka sceni uznemiruju gospodina Korčnoja, te nagovještava da doktor Zuhar posjeduje sposobnosti hipnotičkog djelovanja. Ove optužbe su apsolutno neosnovane – kako sa činjenične, tako i sa naučne strane. Pored toga, treba podsjetiti da je gospodin Korčnoj i ranije iznosio slične bespredmetne sumnje i optužbe – na primjer, u mečevima sa M. Taljem (1968), A. Karpovim (1974) i B. Spaskim (1977/78).“
Posljednja rečenica zahtijeva komentar. Baturinski je prilično dobro informisan – bolje nego ja! On je uključio u spisak i meč sa Karpovim iz 1974, za koji nisam imao ne samo „neutemeljene“, već uopšte nikakve sumnje! Postaje jasno da su već tada postojali pokušaji da se na mene izvrši psihološki pritisak! Kako se kaže – lopovu kapa gori…
Što se tiče meča sa Taljem, i tu se pukovnik, u potrazi za kompromitujućim materijalom, prisjetio nečega što nije trebalo. Da, osjetio sam hipnotičku vezu između Talja i njegovog ljekara, i na moj zahtjev, ljekar je premješten. Ali time je cijeli „incident“ bio iscrpljen.
Prisjeća se glavni sudija tog meča German Fridštajn:
„Dobro sam znao slučaj kada je uplitanje čovjeka s određenim hipnotičkim darom uticalo na ishod partije. Šta god da je bilo, nisam imao pravo da ignorišem Korčnojevu primjedbu… Razgovarao sam s pomenutim ljekarom – zamolio sam ga da ne sjedi bliže od desetog reda, obrazlažući to otprilike ovako: ‘Ne znam da li na bilo koji način utičete na protivnike, ali ako vaše prisustvo blizu scene nervira jednog od učesnika, onda smo i vi kao ljekar i ja kao glavni sudija zainteresovani da se to više ne dešava.’
Ljekar je bio čestit čovjek, shvatio me je iz prve i ispunio molbu. Talj nije imao ništa protiv takve odluke, i više se na to nismo vraćali.“
Za razliku od riškog psihologa-ljekara, koji nije zaboravio Hipokratovu zakletvu, profesor Zuhar je postao marioneta u rukama našeg rukovodstva. Danas, kada se po čitavoj zemlji priređuju seanse Kašpirovskog i Čumaka, sasvim je jasno ko je bio u pravu u tom sporu. Ne ostavlja sumnju ni cilj s kojim je sve to bilo pokrenuto.“ (Šah u SSSR-u, br. 1, 1991).
(Nastaviće se)